Raadsinformatiebrief stand van zaken implementatie beleidskader sociale basis 2025

Raadsinformatiebrief

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door Bijlage Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 13 december 2024 Sociale basis Alexander Scholtes, coördinerend wethouder sociale basis Team Midden Sociaal Leeswijzer inclusief link naar dashboard Stand van zaken implementatie beleidskader sociale basis 2025

Geachte leden van de gemeenteraad, Op 24 januari 2024 heeft uw raad het nieuwe beleidskader Sociale basis 2025-2030 vastgesteld. Met dit beleidskader versterken we de inzet op gelijke kansen op gezondheid, bestaanszekerheid, de kansen voor de Amsterdamse jeugd en de kansen op veerkrachtige en zorgzame buurten. Hierbij investeren we het meest in Amsterdammers in de meeste kwetsbare situaties en in de meest kwetsbare gebieden in de stad. Om ervoor te zorgen dat partners in de sociale basis kunnen doen wat nodig is, is een groot deel van de subsidies meerjarig, voor de duur van zes jaar, verleend. Zo brengen we rust in de uitvoering en kunnen we samen met partners werken aan de opgave in gebieden. Ik heb beloofd u in het najaar van 2024 te informeren over de stand van zaken met betrekking tot het vormgeven van monitoring. Omdat er de afgelopen maanden aan verschillende onderdelen van de implementatie van het beleidskader is gewerkt, informeer ik u met deze brief over het geheel. In deze brief komen de volgende onderdelen aan de orde: 1. Dashboard sociale basis. 2. Vormgeven samenwerking en leerlijn. 3. Stand van zaken inrichting monitoring. Ad. 1: Dashboard sociale basis Om het nieuwe beleidskader goed te kunnen volgen was ook een nieuwe financiële inrichting noodzakelijk. Het financiële systeem is zo ingericht dat alle stadsdelen deze zelfde inrichting hanteren.

De verschillende onderdelen van de sociale basis; stadsbrede functies, kernfuncties, partners op gebiedsopgaven en sociaal weefsel zijn daarmee los van elkaar inzichtelijk te maken. De indeling die is gekozen correspondeert met de indeling van de subsidiabele activiteiten uit de Subsidieverordening. Alle stadsdelen hebben verleende subsidies conform de afgesproken financiële systematiek verwerkt. Hiermee is het mogelijk geworden om in één dashboard te laten zien hoeveel budget elk stadsdeel op verschillende onderdelen heeft ingezet en welke partners binnen de verschillende onderdelen actief zijn. Het dashboard is online toegankelijk. In de bijlage treft u een leeswijzer met de link naar het dashboard.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 13 december 2024 Pagina 2 van 6

U heeft vaak aangegeven meer zicht te willen krijgen op de sociale basis. Ik heb u gehoord en probeer aan die behoefte stapsgewijs tegemoet te komen. Dit dashboard is daarin een belangrijke eerste stap. Het was niet eerder mogelijk om langs eenzelfde systematiek een beeld per stadsdeel te laten zien. Ik ben daarom trots dat dit met dit dashboard mogelijk is geworden en ik hoop dat u dit enthousiasme deelt. In overleg met uw voorzitter kan ik een technische sessie laten organiseren zodat u meer toelichting kunt krijgen op het dashboard en de vragen die u hierover heeft kunt stellen. De dagelijks besturen van de stadsdelen en stadsgebied informeren hun stadsdeelcommissies/ bestuurscommissie ook over het dashboard. De komende maanden wordt bekeken of er een verdiepingsslag gemaakt kan worden naar gebiedsniveau zodat het dashboard ook kan helpen bij het monitoren van de inzet op de opgaven per gebied en het tweejaarlijks evalueren van de gebiedsopgaven sociaal (GOS). De komende jaren kan het dashboard mogelijk worden uitgebreid met andere functionaliteiten. Disclaimer daarbij is wel dat activiteiten in de sociale basis veelal in samenhang worden georganiseerd, dus niet op één specifieke doelgroep of één specifiek doel. Daarmee zal het niet altijd mogelijk zijn om op dat abstractieniveau informatie uit een dashboard te halen. Ad.

2: Vormgeven samenwerking en leerlijn Een belangrijk doel van de nieuwe inrichting van de sociale basis en het meerjarig subsidiëren van een groot deel van de activiteiten is om rust te brengen in de samenwerking op de opgaven in gebieden. Om dit vorm te geven zijn in het derde kwartaal van 2023, vooruitlopend op vaststelling van het beleidskader en de Subsidieverordening, twee partijen (Decido en Radar Advies) aan de slag gegaan om partners in de stadsdelen mee te nemen op de te maken beweging. De opdracht aan deze twee partijen was tweeledig. Zij zijn ingezet om per stadsdeel te verkennen hoe een alliantie van partners op de kernfuncties eruit zou kunnen zien. Om aan de voorkant geen potentiële deelnemers aan deze allianties uit te sluiten is deze verkenning breed gedaan. Nadat partners die met elkaar een alliantie wilden vormen elkaar hadden gevonden, is ondersteuning geboden aan deze partners om met elkaar tot een gezamenlijk meerjarenplan te komen. Het tweede deel van de opdracht bestond uit het in de breedte informeren van potentiële partners over de implicaties van het nieuwe beleidskader in de voorbereiding van subsidieaanvragen en te organiseren samenwerking tussen partners. In het faciliteren van het veld is door deze partijen nauw samengewerkt met het ambtelijk apparaat.

Ambtelijk zijn er meerdere bijeenkomsten georganiseerd, zowel online als fysiek om partners mee te nemen op de veranderingen en ruimte te bieden voor vragen en praktische ondersteuning bij het doen van subsidieaanvragen. Subsidieaanvragen konden worden ingediend tot 7 mei. De beoordeling van subsidieaanvragen en besluitvorming met betrekking tot subsidieverlening is conform de planning op 29 juli afgerond, ik heb u daarover mondeling in de commissievergadering van 11 september geïnformeerd. Hetzelfde geldt voor de situatie met betrekking tot Stichting DOCK. Ik heb u mondeling geïnformeerd over het aanhouden van het besluit op subsidieverlening in de commissievergadering van 10 juli en heb u in de commissievergadering van 6 november laten weten dat is besloten Stichting DOCK subsidie te verlenen voor 2025.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 13 december 2024 Pagina 3 van 6

Vanaf september is gestart met de implementatie van het nieuwe beleidskader. Hierin hebben de twee faciliterende partijen wederom een rol gehad. Zij zijn in eerste instantie met de alliantiepartners en het betreffende stadsdeel in gesprek geweest over het meerjarenplan en de subsidiebeschikkingen. Niet alles waarvoor partners subsidie hebben aangevraagd is daadwerkelijk gesubsidieerd. Het was daarom belangrijk om helder te krijgen hoe verleende subsidie en het meerjarenplan op elkaar passen, en waar aanpassing nodig is om het plan te laten aansluiten op verleende bedragen. Eind september heeft een startbijeenkomst plaatsgehad met de partners op de stadsbrede functies en de kernfuncties om partnerschap, samen leren en ontwikkelen en inrichting van monitoring samen vorm te geven. Zowel de voorbereiding van de bijeenkomst als het verder brengen van de opbrengst van de bijeenkomst is samen met partners opgepakt. Belangrijke conclusies uit de verschillende gesprekken waren dat we niet op nul beginnen. Er zijn de afgelopen jaren al grote stappen gezet waarmee er al een basis ligt waarop we kunnen verder bouwen. Verder is samen leren en ontwikkelen cyclisch en zijn we dus nooit klaar. Het naar elkaar uitspreken wat we onder partnerschap verstaan en wat we daar voor nodig hebben was een belangrijke stap richting 2025 en verder.

Het gesprek heeft ook belangrijke elementen opgeleverd die in een gezamenlijke leerlijn terug zullen komen die in 2025 verder vorm zal krijgen. In de afgelopen twee maanden hebben Decido en Radar Advies vergelijkbare bijeenkomsten in de meeste stadsdelen gefaciliteerd om ook met de partners op de gebiedsopgaven en in het sociaal weefsel te kijken hoe de samenwerking verder vorm kan krijgen en wat daarvoor nodig is. In al deze bijeenkomsten was er veel energie om met elkaar aan de slag te gaan en werden in thematafels de eerste stappen gezet om samenwerking verder handen en voeten te geven. De beweging die we met de sociale basis willen maken de komende zes jaar vraagt om andere competenties van betrokken ambtenaren. Minder vanachter het bureau, meer in gesprek met partners in de wijk rondom de inzet op de opgave in het gebied. Mede gevoed door input van het veld is met de Amsterdamse School een aantal modules ontwikkeld die vanaf 2025 beschikbaar zijn voor de ambtelijke organisatie. Deze modules worden aangeboden naast de modules die al beschikbaar waren op het gebied van het versterken van financiële en juridische vaardigheden. Ad. 3. Stand van zaken inrichting monitoring Bij het vaststellen van het beleidskader is afgesproken tweejaarlijks aan uw raad te rapporteren over de stand van zaken met betrekking tot de sociale basis.

Het is goed u daarbij te realiseren dat het nieuwe kader pas per 1 januari 2025 in werking treedt. In maart 2026, maart 2028 en maart 2030 ontvangt u daarom een rapportage en toelichting op de stand van zaken binnen de sociale basis. Met deze eerste raadsinformatiebrief wil ik u als gemeenteraad informeren over de stappen die we als college hebben gezet om te komen tot een gedegen en systematische aanpak van het monitoren van de sociale basis. Er is de afgelopen jaren het nodige gepubliceerd als het gaat om het sturen en verantwoorden in de sociale basis, met name vanuit het Verweij-Jonker instituut. Omdat deze informatie ook voor

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 13 december 2024 Pagina 4 van 6

partners interessante aanknopingspunten biedt, worden zoveel mogelijk relevante publicaties ontsloten via openresearch.amsterdam. Alle onderzoeken laten zien dat het monitoren van de sociale basis complex is. Deze complexiteit is in het beleidskader beschreven en heeft vooral te maken met de preventieve werking van de sociale basis en het ontbreken van causale verbanden. Om toch te kunnen laten zien of we in de sociale basis de juiste dingen doen en of we die dingen goed doen zetten we in op verschillende manieren om hier inzicht in te geven. We combineren kwalitatief onderzoek met kwantitatieve informatie zodat cijfers worden onderbouwd door het juiste verhaal. We duiden deze gezamenlijk met onze partners in de sociale basis in een gezamenlijk cyclisch proces van evalueren, leren en bijstellen. Kwalitatief onderzoek: Bij het doen van kwalitatief onderzoek zoeken we naar verbinding met de kennisinstituten in de stad. Dit onderdeel is nog niet helemaal uitgewerkt. Dit heeft een aantal oorzaken: - Wetenschappelijk onderzoek is kostbaar. Het is daarom belangrijk om in het bepalen van de scope eerst een goed beeld te vormen van onderzoek dat al loopt of gaat lopen en te kijken of daarbij kan worden aangehaakt. - Gesprekken en ervaringen met de kennisinstituten maken duidelijk dat de invloed vanuit de gemeente op wetenschappelijk onderzoek beperkt is.

Daarmee lijkt dit ook niet altijd de meest geschikte manier om inzicht te krijgen in hoe het met de sociale basis gaat. Vooralsnog lopen de volgende lijnen: -

De Hogeschool van Amsterdam (HvA) richt zich op onderzoek naar doelgroepen. Afgelopen periode is onderzoek gedaan naar de toegankelijkheid van de sociale basis voor mensen met een lichte verstandelijke beperking en op dit moment wordt de toegankelijkheid van de sociale basis voor nieuwkomers (o.a. statushouders en vluchtelingen) onderzocht. Dit onderzoek wordt uitgevoerd vanuit de Werkplaats sociaal domein. Afspraken met deze Werkplaats lopen tot en met 2025. We kijken lopende het kalenderjaar 2025 of en op welke manier we hier verder vorm aan willen geven.

-

Met de Vrije Universiteit (VU) zijn we in gesprek over onderzoek naar interventies. Op dit moment loopt een kleine pilot rond Welzijn op recept om te bekijken of de gekozen aanpak en werkwijze geschikt zijn en de samenwerking ons beiden bevalt. Als dat het geval is, willen we dit soort onderzoek door de VU opschalen.

-

Met de Universiteit van Amsterdam (UvA) zijn we in gesprek geweest over onderzoek naar de effecten van de sociale basis op ‘de stelselwijziging’. Die term omvat een veelheid aan effecten die onder meer te maken hebben met de invloed van welzijn, welbevinden, participatie en cohesie in de buurten en wijken en op zelfredzaamheid, samenredzaamheid en uiteindelijk het voorkomen of uitstellen van de behoefte aan zwaardere vormen van zorg en ondersteuning. Omdat uit eerdere onderzoeken duidelijk

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 13 december 2024 Pagina 5 van 6

is geworden dat effecten pas op langere termijn zichtbaar worden vraagt dit een langjarige aanpak en investering. Het gesprek met de UvA heeft nog geen vervolg gekregen omdat parallel een ontwikkeling loopt die overlapt met de onderzoeksvraag die we bij de UvA hadden willen neerleggen. Eén van de rode draden uit het programma Amsterdam Vitaal en Gezond is “de beweging naar de voorkant”. De aanvraag voor transformatiemiddelen uit het IZA die vanuit dit programma is gedaan voorziet ook in onderzoek naar deze beweging. De meerwaarde van een stevige sociale basis maakt hier onderdeel van uit. Landelijk wordt er ook veel onderzoek gedaan naar de rol van de sociale basis bij de stelselwijziging. Zo is recent een publicatie verschenen van Verweij Jonker met betrekking tot beleidskeuzes en uitgaven in de sociale basis in relatie tot de ontwikkeling van de (uitgaven aan) Wmo-maatwerkvoorzieningen. -

Vanuit SPUK/GALA wordt ook kleinschalig onderzoek gedaan naar het rendement van twee initiatieven in de sociale basis: het Odensehuis en Burennetwerk. Eerste gesprekken met een onderzoeksbureau om tot een duidelijke onderzoeksopdracht te komen lopen. Het onderzoek wordt in 2025 uitgevoerd.

-

Vanuit het Kenniscentrum Ongelijkheid loopt een aantal initiatieven waarvan bekeken wordt of daar aansluiting bij gevonden kan worden. Het gaat dan met name om de Wijkwerkplaatsen in Noord, Nieuw West en Zuidoost waarin ervaringen van bewoners en professionals worden benut om kansrijke initiatieven te ontwikkelen om ongelijkheid in de stad tegen te gaan.

Periodiek voeren we ook gesprekken met de Wmo-Adviesraad, de LVB-raad en Cliëntenbelang Amsterdam om van hen te horen wat er goed gaat en wat verbetering behoeft. Om het geluid van jongeren ook mee te nemen zullen we ook JARA hierop aanhaken. Om wat breder te toetsen in hoeverre activiteiten in de sociale basis aansluiten op de behoefte van bewoners en hoe zij de sociale basis ervaren, onderzoeken we het idee om een gebruikerspanel in te richten. In de huidige situatie zijn er allerlei verantwoordingsmomenten waarop partners zowel middels rapportages als in de vorm van een gesprek laten zien wat ze hebben gedaan. Hiervoor is geen eenduidige manier vastgelegd waardoor er geen totaalbeeld gegenereerd kan worden uit de enorme hoeveelheid aan informatie die door partners wordt aangeleverd. Met partners zijn we in gesprek over hoe we op een eenduidige manier het verhaal bij de cijfers kunnen laden. Dit zou bijvoorbeeld vorm kunnen krijgen door een aantal standaard gespreksonderwerpen te agenderen voor monitoringsgesprekken waardoor op die vragen makkelijker een totaalbeeld gevormd kan worden. Omdat gesprekken met partners nog lopen en we dit echt in samenspraak vorm willen geven, loop ik in deze brief niet vooruit op de vorm die hiervoor wordt gekozen.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 13 december 2024 Pagina 6 van 6

Kwantitatief onderzoek: Met een deel van onze partners werken we al enige tijd aan een stadsbrede monitor sociale basis die vooral gericht is op het verzamelen van informatie over output van activiteiten. Daarbij gaat het om gegevens zoals aantallen deelnemers, aantallen doorverwijzingen en duurzaamheid van deelname aan activiteiten. We zoeken daarbij voortdurend de balans tussen de administratieve druk die we hiervoor bij partners en deelnemers neerleggen en de wenselijkheid om informatie in beeld te krijgen. Deze monitor breiden we de komende jaren verder uit. Om interventies in deze monitor op te nemen is het belangrijk dat het gaat om interventies die in alle delen van de stad op een vergelijkbare manier worden uitgevoerd door partners die deze interventies op een vergelijkbare manier in beeld kunnen brengen. De monitor is daarmee vooral geschikt voor het in beeld brengen van stadsbrede functies en kernfuncties. Hoewel activiteiten in de sociale basis voor individuele Amsterdammers direct een verschil kunnen maken, zijn de (bredere) effecten van de sociale basis zijn pas op lange termijn zichtbaar. Daarbij is de sociale basis geen oplossing voor structurele problemen rond bestaanszekerheid of ziekte. Maar de sociale basis levert wel een bijdrage aan het verzachten van deze omstandigheden.

In samenspraak met GGD en OI&S is daarom een kleine set relevante indicatoren opgesteld vanuit de hoofddoelstellingen van het nieuwe kader en in relatie tot de stelselwijziging. Dit zijn gegevens die we als gemeente al structureel tweejaarlijks of vierjaarlijks meten en die we graag langjarig willen volgen om te kunnen vaststellen hoe de belangrijke indicatoren die betrekking hebben op de doelen van de sociale basis zich ontwikkelen. Tenslotte maken we ook gebruik van financiële informatie, zoals verwerkt in het bijgesloten dashboard. Hiermee wordt inzicht geboden in de relatie tussen de verdeling van financiële middelen, opgaven en thema’s en daarbij betrokken partners.

Zoals met u afgesproken volgt de eerste raadsrapportage van dit geheel in maart 2026.

Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Alexander Scholtes Coördinerend wethouder sociale basis

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl