Raadsinformatiebrief stand van zaken en rapportage voorrangsregeling voor beroepsgroepen.pdf

Raadsinformatiebrief

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 5 september, 2023 Volkshuisvesting Wethouder Zita Pels Directie Wonen, bestuurszakenwonen@amsterdam.nl Stand van zaken en rapportage voorrangsregeling beroepsgroepen Bijlage 1: O&S rapport ervaringen met de beroepsgroepenregeling Bijlage 2: Bijlage bij O&S rapport Ervaringen met de beroepsgroepen

Geachte leden van de gemeenteraad, De leraar, de verpleegkundige en politieagent worden gezien als de essentiële beroepen die van groot belang zijn voor onze stad. De personeelstekorten in Amsterdam in het onderwijs, in de zorg en bij de politie lopen helaas steeds verder op. Tegelijkertijd is er schaarste op de woningmarkt en staat de beschikbaarheid en betaalbaarheid van woningen enorm onder druk. Onderzoek binnen de sectoren wijst uit dat het hebben van woonruimte invloed heeft op de keuze om in Amsterdam te komen en blijven werken. Om deze reden is de gemeente in 2020 gestart met een voorrangsregeling voor huurwoningen voor deze beroepsgroepen. U wordt jaarlijks geïnformeerd over de voortgang van deze regeling via een raadsinformatiebrief. Hieronder treft u de voortgang van de beroepsgroepenregeling aan van het afgelopen jaar 2022. Met deze brief wil het college u informeren over het volgende;  Achtergrond  Werkwijze woningaanbod  Stand van zaken 2022, overzicht van de aanmeldingen en toewijzingen  Voorgestelde wijzigingen huisvestingsverordening 2024  Rapportage ’Ervaringen met de beroepsgroepenregeling’  Vervolg voorrangsregeling

Achtergrond De beroepsgroepenregeling houdt in dat onderwijs- en zorgmedewerkers en sinds 2022 ook politieagenten, onder bepaalde voorwaarden, voorrang kunnen krijgen bij de toewijzing van een huurwoning. De doelstelling van de voorrangsregeling is om bij te dragen aan het behouden van deze beroepsgroepen voor de stad. Voorwaarden om voor een woning in aanmerking te komen zijn onder andere dat men buiten een straal van 20 kilometer woont van de locatie waar men werkt, geen zelfstandige woonruimte heeft of deze binnen een jaar moet verlaten. De keuze voor de drie sectoren van onderwijs, zorg en politie zijn weloverwogen. Het gaat hier om beroepen met een maatschappelijke betekenis waarbij de lokale tekorten binnen deze

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 5 september 2023 Pagina 2 van 7

beroepsgroepen op gespannen voet staat met het fundamentele recht op onderwijs, zorg en veiligheid. Via de gemeentelijke regeling hebben tot 1 januari 2023, 561 kandidaten met voorrang een woning toegewezen gekregen. Naast woningcorporaties richten ook marktpartijen zich op de doelgroep, maar de aantallen worden niet structureel door hen bijgehouden. Alleen wanneer zij mensen via de gemeentelijke wachtlijst huisvesten, is dit bij de gemeente bekend, maar vaker werven zij hun kandidaten zelf. Bekend is dat bijvoorbeeld bij een project als Fortitudo in Nieuw-West ook 28 woningzoekenden uit de maatschappelijke beroepsgroepen een woning met voorrang hebben gekregen. Voor het terugdringen van personeelstekorten is voorrang voor woonruimte nooit de enige oplossing. De beroepssectoren dienen voor deelname aan de regeling een brede integrale aanpakte hebben, waarvoor in belangrijke mate de werkgevers zelf verantwoordelijk zijn. Recent is de Lerarenagenda 2023-2027 vastgesteld en hierin staan integrale actielijnen om de tekorten tegen te gaan. Het continueren van de voorrangsregeling en inzetten op meer woningaanbod is een van de actielijnen. Ook de politie heeft een integraal plan om de tekorten aan te pakken.

Voor de zorgsector is er het samenwerkingsverband Amsterdam Vitaal & Gezond waar partijen zoals gemeente Amsterdam, Zilveren Kruis en Sigra (koepelorganisatie van zorg- en welzijnsinstellingen) gezamenlijk werken aan o.a. een toekomstbestendige en duurzame zorg- en welzijnssector. Binnen de coalitie Arbeidsmarkt & Onderwijs zijn er actielijnen voor de aanpak van de personeelstekorten in de zorg. Amsterdamse Aanpak Volkshuisvesting In de Amsterdamse Aanpak Volkshuisvesting (AAV) wordt bij het doel ‘Meer woningen voor degene die ze het hardste nodig hebben’ toegelicht dat er veel voorrangsregelingen zijn en voorrang voor veel doelgroepen urgent is. Hierin staat het volgende opgenomen;  Geen nieuwe beroepsgroepen toevoegen aan (voorrangs-)regeling beroepsgroepen;  Voortzetten van de samenwerking op huisvesting van beroepsgroepen;  We maken afspraken met ontwikkelaars om afhankelijk van de behoefte en randvoorwaarden woonvormen te bouwen en toe te wijzen aan beroepsgroepen. Informatie en aanmelden Informatie over de regeling en het aanmelden hiervoor wordt gefaciliteerd door het Servicecentrum Onderwijs en Zorg van de gemeente. Behalve informatie over de regeling is daarnaast informatie beschikbaar over regelingen die bijdragen aan hetzelfde doel als de beroepsgroepenregeling, zoals regelingen ten aanzien van bereikbaarheidsoplossingen.

(https://www.amsterdam.nl/sociaaldomein/servicecentrum-onderwijs/). Op de website kunnen woningzoekenden van de aangewezen beroepssectoren via een checker nagaan of zij in aanmerking komen voor voorrang op woonruimte. Sinds begin 2021 verloopt het aanmelden voor de regeling via de website van de urgentiewijzer voor beroepsvoorrang (https://amsterdam.urgentiewijzer.nl/Landingpage.aspx).

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 5 september 2023 Pagina 3 van 7

Werkwijze woningaanbod Het op peil houden van het woningaanbod binnen de regeling is een continu proces. In 2022 was hierbij het aanbod van corporaties net als in de voorgaande jaren het meest bepalend in aantallen. De inzet voor woningaanbod wordt gedaan langs een viertal lijnen:  Prestatieafspraken corporaties. Met corporaties zijn afspraken gemaakt over het woningaanbod voor beroepsgroepen in de Samenwerkingsafspraken 2019-2023. Dit gaat om 50-100 sociale huurwoningen en 50-100 middeldure huurwoningen per jaar.  Intentieverklaring Institutionele Beleggers Vastgoed Nederland (IVBN) en Vastgoed Belang. Met IVBN is afgesproken om 200 nieuwe middeldure huurwoningen aan te bieden en met Vastgoed Belang zijn afspraken gemaakt voor 100 sociale- en middeldure huurwoningen. Een aantal institutionele beleggers heeft in 2022 nieuwbouwwoningen aangeboden.  Afspraken met niet-aangesloten beleggers/verhuurders Vanuit de markt is er interesse om woningen aan maatschappelijke beroepsgroepen toe te wijzen, ook bij leden die niet aangesloten zijn bij IVBN of Vastgoed Belang, bijvoorbeeld kleinere particuliere verhuurders die de gemeente benaderen.  Verplicht labelen van complexen. Er wordt ingezet op het verplicht labelen van individuele woningen binnen nieuwbouwprojecten gedurende de exploitatie.

Het is bijvoorbeeld een gemeentelijke verplichting om bij het afwijken van de 40-40-20 verdeling van sociaal, midden en duur bij particuliere transformatie (bij 80% middelduur of meer), aan beroepsgroepen toe te wijzen. Marktpartijen kunnen ook zonder labeling aan de doelgroepen toewijzen. We maken dan afspraken over de toewijzing aan de kandidaten, bijvoorbeeld alleen bij 1e verhuring. Dit zijn niet bindende afspraken, waarbij de verhuurder zelf aangeeft woningen beschikbaar te hebben voor specifieke beroepsgroepen. Hierna wordt gekeken of er een match kan worden gemaakt tussen kandidaten op de bemiddelingslijst en de verhuurder, in lijn met wat vastgelegd is in de Huisvestingsverordening. Als beleggers en of ontwikkelaars geheel zelfstandig voorrang verlenen aan beroepsgroepen, beoordelen ze zelf kandidaten. Ze maken dan géén gebruik van de gemeentelijke bemiddelingslijst. Het is positief dat deze partijen zich inzetten voor het huisvesten van de beroepsgroepen. Er is niet altijd goed zicht op dergelijke initiatieven. Voor de kandidaten die zich bij de gemeente hebben aangemeld, geldt dat de aanmelding zorgvuldig beoordeeld wordt. Voordeel voor de kandidaat is dat men bij de gemeentelijke regeling ook in aanmerking komt voor sociale en middeldure huurwoningen van corporaties. Nadeel is dat er een wachtlijst is.

Stand van zaken 2022 In 2022 wezen corporaties, net als in 2021, meer sociale huurwoningen toe dan de 50-100 sociale huurwoningen die voor de beroepsgroepenregeling zijn afgesproken in de Samenwerkingsafspraken 2019-2023 met gemeente, corporaties en huurders. De afspraak voor 50-100 middeldure huurwoningen wordt overschreden. Omdat sociale huurwoningen schaars zijn en de reguliere woningzoekende minder kansen krijgt, is besloten de afspraak met de corporaties

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 5 september 2023 Pagina 4 van 7

te herbevestigen, en het afgesproken aantal sociale huurwoningen niet te overschrijden. Corporaties hebben in 2022, 170 sociale huurwoningen aan kandidaten van de voorrangsregeling bemiddeld. Het is opvallend dat er nog steeds veel woningen worden geweigerd (2022: 124 weigeringen) ondanks dat per 1 januari 2022 is ingevoerd dat een kandidaat maar maximaal 3 keer een woning mag weigeren. Verder is te zien dat het aantal aanmeldingen van de politie (55) en acceptaties op woningen (8) nog gering is. Om meer bekendheid te geven aan de regeling, besteedt de sector extra aandacht aan de regeling. Aanmeldingen voor de regeling:  In 2022 754 aanmeldingen (497 zorg, 202 onderwijs en 55 politie)  In 2021 waren 706 aanmeldingen en in 2020 waren er 1.012 aanmeldingen. De kandidatenlijsten voor de regeling waren in 2022 als volgt samengesteld:  349 beoordeelde kandidaten op de bemiddelingslijst  145 aanvragen in afwachting van beoordeling en toekenning op de wachtlijst  301 afwijzingen waarvan (211 zorg, 76 onderwijs en 14 politie). Toekenningen voor de regeling waren in 2022 als volgt samengesteld:  204 kandidaten succesvol bemiddeld; waarvan 192 door corporaties (170 sociaal, 22 middelduur)  12 kandidaten van de wachtlijst zijn succesvol bemiddeld in particulier aanbod.

Weigeringen voor de regeling waren in 2022 als volgt samengesteld:  124 woningen zijn door kandidaten geweigerd (93 zorg, 23 onderwijs en 8 politie). Tabel 1: Overzichten acceptaties tussen zorg, onderwijs en politie

Geaccepteerde woningen Onderwijs Zorg Politie Totaal

Sociaal 29 142 6 177

Middelduur 10 15 2 27

totaal 39 157 8 204

Voorgestelde wijzigingen Huisvestingsverordening 2024 Jaarlijks kunnen de regels in de Huisvestingsverordening worden gewijzigd. Om de regeling in 2024 nog effectiever in te zetten zijn er een aantal wijzigingen voorgesteld:  Actualiseren van het toewijzingsquotum: Voor een evenredige verdeling tussen de doelgroepen wordt er per 1 januari 2023 gewerkt met een toewijzingsquotum. Jaarlijks worden de quota herijkt op basis van de meest recente

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief





Datum 5 september 2023 Pagina 5 van 7

beschikbare data over werkgelegenheid in de sectoren. Het quotum is gebaseerd op de omvang van de sector in fte, er wordt alleen gekeken naar de functies die in aanmerking komen voor de regeling. Voorstel voor het herijkte toewijzingsquotum in 2024 is 19% politie, 32 % onderwijs en 49% zorg. Het betreft een inspanningsverplichting waarbij vanwege het passend toewijzen op basis van huishoudgrootte en inkomen, de percentages net anders kunnen uitvallen. Speciaal onderwijs ook voorrang geven binnen de groep leraren: Momenteel krijgen leraren op basisscholen met relatief veel leerlingen met een risico op een onderwijsachterstand voorrang boven andere leraren. De lerarentekorten in het speciaal basisonderwijs en (voortgezet) speciaal onderwijs zijn ook heel hoog. Voorstel voor de Huisvestingsverordening 2024 is daarom om ook leraren van deze scholen onderdeel uit te laten maken van de groep met de meeste voorrang op een woning binnen de groep leraren. Politie aspiranten in aanmerking laten komen voor de regeling: Politie aspiranten zijn in dienst bij de politie maar vallen niet onder de voorrangsregeling omdat ze niet in het functiematrix van de politie staan. Ze kunnen ook geen aanspraak maken op studentenhuisvesting. Voorstel is dat politie aspiranten na een positieve beoordeling over hun eerste jaar toch onder de regeling kunnen vallen.

Rapportage ‘Ervaringen met de beroepsgroepenregeling’ Onderzoek en Statistiek (O&S) heeft onlangs in opdracht van de directie Wonen een onderzoek uitgevoerd naar de ervaringen met de beroepsgroepenregeling. Daarbij is de politie nog niet meegenomen, omdat de regeling voor deze groep tijdens het onderzoek nog niet lang genoeg beschikbaar was. De belangrijkste informatiebron voor het onderzoek was een online-enquête onder kandidaten die zich sinds het begin van de regeling tot 1 januari 2023 hadden aangemeld. Hiervoor zijn ruim 2.200 kandidaten benaderd, met een respons van 716. Daarnaast zijn kleinschalige groepsgesprekken gevoerd met werkgevers, woningaanbieders en enkele bemiddelde kandidaten. Voor een samenvatting van het onderzoek verwijs ik u naar de samenvatting in het onderzoeksrapport (bijlage 1.). De belangrijkste bevindingen uit het onderzoek zijn: 1. Een woning met voorrang draagt sterk bij aan het blijven werken in het onderwijs of de zorg in Amsterdam. De bemiddelde kandidaten die aan het onderzoek hebben meegedaan zijn bijna unaniem (90%) van mening dat het hen zonder de voorrangsregeling (waarschijnlijk) niet gelukt zou zijn om een woning te vinden in Amsterdam. 2. Een kwart van de aanmeldingen betreft mensen die zich aanmelden omdat zij op een afstand van meer dan 20 kilometer van hun werklocatie wonen.

Daarnaast heeft een vijfde een tijdelijk huurcontract in Amsterdam dat afloopt. Eén op de tien noemt andere redenen, zoals echtscheiding of het verbreken van de relatie. 3. 70% van de kandidaten komt in aanmerking voor een sociale huurwoning. Zij zoeken vooral naar 2- en 3-kamerwoningen (resp. 45% en 40%). Driekwart geeft aan alleen in Amsterdam te willen wonen. Daarnaast zoekt 20% ook in omliggende gemeenten.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 5 september 2023 Pagina 6 van 7

4. Afwijzing voor de regeling gebeurt vooral omdat men niet de juiste functie heeft. Afwijzing heeft gevolgen: 40% van de afgewezenen geeft aan op zoek te gaan naar een andere baan of dit te overwegen. Een kwart geeft aan verhuisd te zijn naar een andere gemeente of dit te overwegen. 30% noemt ook andere gevolgen, waaronder stress en mentale klachten of extra huur- of reiskosten. 5. Uit de groepsgesprekken met de werkgevers en de bemiddelde kandidaten komt de wens naar voren de regeling te verruimen, zodat er meer kandidaten uit de betreffende beroepsgroepen voor in aanmerking kunnen komen, bijvoorbeeld mensen die maar weinig uren werken of nog zonder intentie werkgever tot vast contract. Uit het gesprek met de woningaanbieders blijkt dat zij de keuze voor de drie beroepsgroepen niet helemaal begrijpen, omdat er immers ook in andere beroepsgroepen tekorten zijn. 6. Werkgevers willen graag dat er meer woningen voor de regeling beschikbaar komen, vooral in de gebieden met de grootste personeelstekorten. 7.

Woningaanbieders geven aan dat de beschikbare woningen niet altijd goed aansluiten bij de wensen van de kandidaten. Kandidaten weigeren vaak en willen vaak wat grotere woningen in gewildere buurten.

Het college vindt het positief dat de regeling volgens de gebruikers bijdraagt aan het behouden van werknemers voor Amsterdam. Daarmee voldoet de regeling aan de belangrijkste doelstelling: het behouden van werknemers uit de drie essentiële beroepen voor de stad. Het college is daarbij niet voor een verruiming van de regeling. De schaarste aan woningen is te groot om ook andere beroepsgroepen in aanmerking te laten komen. Ook willen we de criteria voor de huidige doelgroepen niet versoepelen, omdat we de doeltreffendheid van de regeling zouden verzwakken als ook mensen met weinig uren of uitzicht op vast dienstverband in aanmerking zouden komen.

Vervolg voorrangsregeling Het terugdringen van personeelstekorten is complex, in hoeverre de voorrangsregeling eraan bijdraagt dit terug te dringen is niet goed te meten. Dat de voorrang voor sociale en middeldure huurwoningen wenselijk en van betekenis is geweest, is met in totaal 749 geaccepteerde woningen duidelijk. Het gaat hier om 561 woningacceptaties uit de reguliere regeling en 188 woningacceptaties uit de eerdere pilots. De regeling ‘kost’ dus veel woningen en ook veel uitvoeringscapaciteit en zal altijd kritisch bekeken moeten worden. De wijziging van Huisvestingswet 2014 die op 27 juni 2023 door de Tweede kamer is aangenomen biedt mogelijkheden voor lokale voorrang voor koopwoningen. De gemeente mag volgens het voorstel nadere voorwaarden stellen aan de doelgroep die in aanmerking komt voor een sociale koopwoning. Deze wet ligt nog in de Eerste kamer en er wordt door de gemeente nader onderzocht hoe deze koopvoorrang ook voor de maatschappelijke beroepsgroepen kan gelden.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 5 september 2023 Pagina 7 van 7

De betrokken beroepssectoren en partijen zoals corporaties willen het instrument van de voorrangsregeling blijven gebruiken, in de Amsterdamse Aanpak Volkshuisvesting is dan ook gesteld de regeling te blijven continueren. Naast de hiervoor beschreven evaluatie is er ook een audit gaande om intern de werkwijze van de regeling nog verder te kunnen verbeteren. Naar aanleiding van de evaluatie zullen er acties komen voor optimalisatie en verdere verbeteringen. Duidelijk is dat er nog veel winst valt te behalen in verbeteringen in de communicatie. Eerste verbeteractie zal zijn om een informatief filmpje op de website te plaatsen zodat kandidaten beter weten wat ze te wachten staat.

Ik hoop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Zita Pels Wethouder Volkshuisvesting

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl