Raadsinformatiebrief Segregatiemonitor schooljaar 2024 - 2025.pdf

Raadsinformatiebrief

Aan:

Portefeuillehouder(s): Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 22-01-2026 Onderwijs Sofyan Mbarki Directie Onderwijs, bestuurszaken.onderwijs@amsterdam.nl

Onderwerp

Segregatiemonitor primair en voortgezetonderwijs 2024 - 2025

Datum Portefeuille(s)

Geachte leden van de gemeenteraad, Met deze brief bied ik u de Segregatiemonitor primair- en voortgezet onderwijs 2024-2025 aan. Om zicht te krijgen op de ontwikkelingen van onderwijssegregatie in de stad levert Onderzoek en Statistiek (O&S) tweejaarlijks een monitor op. Onderwijssegregatie gaat over het verschijnsel dat kinderen met bepaalde achtergrondkenmerken ongelijk verdeeld zijn over scholen1. Met deze monitor wordt er een beeld geschetst en worden ontwikkelingen in kaart gebracht op het gebied van diversiteit en segregatie in het Amsterdamse primair- en voortgezet onderwijs (hierna: po en vo). Hierbij wordt er gekeken naar factoren zoals het opleidingsniveau, inkomen van ouders en de herkomst van leerlingen. Onderzoeksresultaten De trends uit de voorgaande monitor, schooljaar 2022/’23, hebben zich voortgezet in schooljaar 2024/ ’25. Het algemene beeld is vergelijkbaar en er zijn geen significante afwijkingen vastgesteld ten opzichte van de voorgaande monitor. Onderstaande duidt dit verder aan: o Het aandeel leerlingen met hbo/wo-opgeleide ouders is vergelijkbaar met schooljaar 2022/’23, namelijk 56% ten opzichte van 55%. o Het aandeel po- en vo-scholen met veel leerlingen met hbo/wo-opgeleide ouders is gelijk aan schooljaar 2022/’23. In het po zit 68% van de leerlingen op een gemengde(re) school en in het vo 64% van de leerlingen.

Een school wordt als gemengd(er) beschouwd als het aandeel leerlingen met hbo/wo-opgeleide ouders tussen de 21% en 80% is. Ongeveer een kwart van de po- en vo-leerlingen zit op een gesegregeerde school waarvan meer dan 80% van de leerlingen hbo/wo-opgeleide ouders heeft. In het vo is dit aandeel licht gestegen en in het po is het stabiel gebleven. o Het aandeel gemengde(re) scholen, wat betreft migratieachtergrond, is zowel in het po als in het vo gestegen ten opzichte van twee jaar geleden. In het po is het gestegen van 64% naar 70% en in het vo van 47% naar 51%. o Vo-scholen met een brede brugklas2 lijken qua leerlingenpopulatie, wat betreft het aandeel leerlingen met hbo/wo-opgeleide ouders, nog steeds op het stedelijk gemiddelde. 1

Gescheiden werelden: onderwijssegregatie houdt aan. KBA Nijmegen, Het Kohnstamm Instituut, DUO. 2025. 2 In een brede brugklas krijgen leerlingen van minimaal drie onderwijsniveaus in de onderbouw samen onderwijs.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

o

Datum 22 januari 2026 Pagina 2 van 4

In de stad heeft gemiddeld 56% van de vo-leerlingen hbo/wo-opgeleide ouders, bij scholen met een brede brugklas is dit 58%. In het schooljaar 2024/’25 geldt ook dat bij po-scholen, gekeken naar het aandeel leerlingen met hbo/wo-opgeleide ouders, dit het hoogst is bij de onderwijsconcepten Vrije school (85%) en Montessori (75%). Op denominatieniveau is dit aandeel het hoogst bij algemeen bijzondere (69%) en protestants-christelijke (66%) scholen. Bij scholen met een oecumenische (47%), islamitische (33%) en levensbeschouwelijk (20%) denominatie ligt dit aandeel het laagst. Bij vo-scholen zien we dat categorale vwo-scholen (87%), brede vmbo-scholen (21-24%) en praktijkscholen (16%) een meer eenzijdige leerlingensamenstelling hebben.

Reactie van het college Het college vindt het belangrijk dat de leerlingenpopulaties van scholen een afspiegeling vormen van de stad, waar leerlingen met diverse sociaaleconomische- en migratieachtergronden elkaar ontmoeten. Dit draagt eraan bij dat leerlingen van verschillende achtergronden elkaars leefwereld leren kennen, en culturele en sociale verschillen kunnen overbruggen3. Het stemt het college daarom positief dat uit de monitor blijkt dat in schooljaar 2024/’25 het aandeel gemengde(re) scholen, wat betreft migratieachtergrond, rond het stedelijk gemiddelde (56%), in zowel het po als vo verder is toegenomen. Verder laat de monitor zien dat de onderwijssegregatie ten opzichte van schooljaar 2022/’23 niet noemenswaardig is toegenomen. Dit neemt niet weg dat aandacht voor dit onderwerp belangrijk blijft. Al jaren zien we dat in Nederland sprake is van een hoge mate van onderwijssegregatie. In Amsterdam, en de andere G4-steden, is deze nog hoger dan in andere gemeenten4. Onderwijssegregatie blijft een complex vraagstuk, omdat het wordt beïnvloed door uiteenlopende factoren, zoals woonsegregatie, vrije schoolkeuze en demografische ontwikkelingen. Het aandeel inwoners met een hbo- of wo-diploma blijft stijgen in Amsterdam, wat ook zichtbaar is in de samenstelling van scholen. Daarnaast heeft de vrije schoolkeuze een belangrijke invloed op onderwijssegregatie.

Via de wet ‘Meer ruimte voor nieuwe scholen’ kunnen nieuwe scholen worden gesticht. Naast dat het stichten van scholen een grote impact heeft op het onderwijsveld, waar we juist sturen op samenwerking, fusie en sluiting van kleine scholen, vormt het ook een risico voor onderwijssegregatie. De meeste nieuwe scholen hebben namelijk een specifieke denominatie of onderwijsconcept, en trekken een specifieke doelgroep. Het gevolg hiervan is dat de leerlingensamenstelling van zowel de nieuwe als omliggende scholen in grote mate eenzijdiger kan worden. Het college blijft daarom kritisch op de huidige inrichting van de wet. Het is belangrijk dat er voldoende kwalitatief goede scholen zijn, met leerlingenpopulaties die zoveel mogelijk de stad weerspiegelen.

3

Rhythms of class: Socio-economic disparities and peer dynamics in secondary school choice. Zwier, D. 2025. 4 Gescheiden werelden: onderwijssegregatie houdt aan. KBA Nijmegen, Het Kohnstamm Instituut, DUO. 2025.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 22 januari 2026 Pagina 3 van 4

Hoewel onderwijssegregatie lastig te beïnvloeden is, blijft het college zich onverminderd inzetten om dit tegen te gaan. De inzet is verweven in verschillende beleidsinstrumenten. U bent daar eerder over geïnformeerd in de raadsinformatiebrief ‘Segregatiemonitor primair- en voortgezet onderwijs 2022-2023’ van 14 februari 2024. Hieronder wordt een aantal instrumenten kort toegelicht: - Subsidie Brede Brugklas Bonus. De Brede Brugklas Bonus draagt bij aan het verminderen van segregatie, omdat op deze scholen leerlingen met diverse sociaaleconomische achtergronden een grotere kans hebben om elkaar te ontmoeten dan op bijvoorbeeld categorale vwo-scholen. Deze vierjarige subsidie loopt tot 2027 en is toegekend aan 10 scholen. De eerste periode van deze subsidie liep van 2019 tot 2023 en werd destijds toegekend aan 7 scholen. - Subsidie Amsterdamse Familiescholen. Met deze subsidie bevordert het college kansengelijkheid in de stad. De Familieschool biedt allerlei ondersteuning en voorzieningen aan, binnen en buiten de school, die de ontwikkeling van leerlingen en hun thuissituaties versterken. Deze subsidie loopt tot 2027. Daarnaast wordt met de Kansenaanpak eveneens ingezet op kansengelijkheid. Hierover bent u geïnformeerd in de raadsbrief van 15 december 2025. - Amsterdammerschap in het onderwijs 2023 -2027.

Met dit beleid ondersteunt het college scholen bij hun wettelijke taak om burgerschapsonderwijs te organiseren, in de vorm van burgerschapsprojecten, activiteiten en programma’s met een Amsterdams karakter. Hiermee worden onder andere ontmoetingen tussen leerlingen met verschillende leef- en zienswijzen gestimuleerd. In 2024-2025 stelde het college bijvoorbeeld de leergang Inclusief Onderwijs van Fawaka beschikbaar voor scholen. In deze leergang leren deelnemers over racisme en andere vormen van uitsluiting en hoe zij hier proactief op kunnen handelen. Over deze inzet bent u geïnformeerd in een raadsinformatiebrief van 17 december 2025. - Inzet op onderwijskwaliteit. Naast het streven dat scholen een afspiegeling zouden moeten vormen van de stad, is het vooral van belang dat elk kind op elke school goed onderwijs krijgt. Daarom is dit als eerste ambitie opgenomen in de Onderwijs Ambities Amsterdam, waarin wordt ingezet op het verkleinen van schoolverschillen en het verbeteren van de onderwijskwaliteit. In de afgelopen periode zijn hierin stappen gezet, onder meer met de gezamenlijke agenda onderwijskwaliteit en de continuering van Onderwijskennis, Netwerk Amsterdam (ONA). Dit heb ik met u besproken in de vergadering van de commissie OZA van 5 november 2025. Veel van de beleidsinzet loopt tot 2027. Het is aan de nieuwe coalitie om op dit onderwerp verdere ambities te formuleren.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 22 januari 2026 Pagina 4 van 4

Tot slot Net als voorgaande jaren breng ik de resultaten van de monitor actief onder de aandacht bij het BBO en OSVO, waarin de po- en vo- schoolbesturen zijn vertegenwoordigd. Daarnaast zal ik uw raad op de hoogte blijven houden van ontwikkelingen en voortgang van onze inzet op dit thema.

Met vriendelijke groet, Namens het college van burgermeester en wethouders van de gemeente Amsterdam

Sofyan Mbarki Wethouder Onderwijs

Bijlagen: 1. Segregatiemonitor po en vo 2024/’25

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl