Raadsinformatiebrief rondom dakloosheid.pdf

Raadsinformatiebrief

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 25 januari 2023 Opvang (MO/BW, Ongedocumenteerden en vluchtelingen) Rutger Groot Wassink Martine Reukers Winterkoudeopvang en Coronanoodopvang 2021-2022, Voortgangsrapportage 2021 Beleidsprogramma Aanpak Dakloosheid, Afrondingsdocument inzet Blokhuismiddelen in Amsterdam, Nationaal Actieplan Dakloosheid: Eerst een Thuis.

Geachte leden, Het jaar 2022 ligt inmiddels achter ons. Het jaar 2023 is begonnen. Een goed moment om u te informeren over een aantal onderwerpen in mijn portefeuille Opvang MO/BW, te weten: 1. de rapportage van de GGD over de winterkoudeopvang en coronanoodopvang 2021-2022, 2. de eerste rapportage (2021) van het Beleidsprogramma Aanpak Dakloosheid 2021-2025 ‘Een nieuwe start, samen op weg naar perspectief’, 3. het afrondingsdocument van de inzet in Amsterdam op de middelen die we in 2020 hebben gekregen in het kader van het landelijk plan van aanpak dakloosheid, 4. het Nationaal Actieplan Dakloosheid: Eerst een Thuis. De roep om ondersteuning van Amsterdammers bij (dreigende) dak- en thuisloosheid is groot. Ik vind dit zorgelijk. Door de huidige inflatiecrisis zal het dakloosheidsprobleem alleen maar verergeren. Daarnaast hebben we ook te maken met een wooncrisis waardoor de doorstroom in de maatschappelijke opvang en beschermd wonen voorzieningen vastloopt. Omdat er geen vervolgplek is, blijven kwetsbare Amsterdammers te lang in een specialistische voorziening. Zorgaanbieders gaven medio september bovendien aan dat het aantal economisch daklozen dat zich tot dat moment bij hen gemeld had voor ondersteuning al net zo groot was als in het hele vorige jaar. Als we economisch daklozen niet snel kunnen helpen met een woning, zien we dat ook zij snel meer zorgvragen krijgen.

Voor hen is een dak boven het hoofd essentieel om stappen verder te kunnen zetten richting financiële stabiliteit en werk. Voor kwetsbare daklozen die zorg

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 25 januari 2023 Pagina 2 van 5

met verblijf nodig hebben bestaan er nog steeds wachtlijsten. Meer dan een jaar wachttijd is eerder regel dan uitzondering. De focus ligt wat mij betreft daarom nu niet op terugblikken, maar op vooruitkijken. Wat hebben we geleerd en wat nemen we mee in de aanpak van dakloosheid in het komende jaar en de jaren daarna?

1. Winterkoudeopvang en coronanoodopvang 2021-2022 De GGD heeft onderzoek gedaan naar de gebruikers van de winterkouderegeling en de coronanoodopvang die heeft plaatsgevonden tussen maart 2020 en april 2022. De nadruk ligt in de rapportage op de laatste winterperiode van november 2021 tot april 2022. Er heeft ook een evaluatie plaatsgevonden van de praktijk van de winterkoudeopvang en coronanoodopvang met verschillende stakeholders waaronder de zorgaanbieders, GGD, Straatalliantie en belangenbehartigers. De aanbevelingen die uit deze evaluatie kwamen zijn terug te lezen in de rapportage en zijn, waar mogelijk, meegenomen in de winteropvang die vanaf 1 december 2022 van start is gegaan. De coronanoodopvang in de winter 2020/2021 kende met een maximum van 560 personen op 1 nacht een absoluut recordaantal bezoekers. Dit recordaantal vond plaats in een periode waarbij de avondklok en een langere periode van vrieskou samenvielen. De daaropvolgende winter 2021/2022 was aanzienlijk zachter en er was geen avondklok. Wel was er een periode ook coronanoodopvang. De extreem hoge bezoekersaantallen bleven deze winterperiode uit en het maximumaantal bezoekers op 1 nacht lag op 344. Gemiddeld werden er 254 mensen per nacht opgevangen. In totaal ging het om 1226 unieke personen. Zo’n groot aantal unieke bezoekers is kenmerkend voor een winterkoudeopvang.

Deze bezoekersaantallen en de huidige signalen van belangenvertegenwoordigers en zorgaanbieders laten zien dat de noodzaak voor winter(koude)opvang nog steeds bestaat en de vraag niet minder wordt. Dit baart het college zorgen. Daarom is in het coalitieakkoord opgenomen dat er in de winter in principe niemand op straat slaapt. Het college heeft besloten om vanaf 1 december 2022 weer te starten met de winteropvang voor de duur van 4 maanden (tot 1 april 2023) waarbij gewerkt wordt aan perspectief. Hierbij valt te denken aan verwijzing naar hulpverlening, andere opvangmogelijkheden of repatriëring. Het perspectief is passend bij de persoon en zijn/haar mogelijkheden. Kwetsbaarheid en bepaald gedrag en ziektebeelden worden hierin meegenomen. U bent hierover per brief geïnformeerd op 1 november 2022. Graag deel ik de eerste beelden over de winteropvang. De winteropvang is tot nu toe rustig en zonder noemenswaardige incidenten verlopen. Het werken met een duidelijk aanbod voor verschillende doelgroepen waar cliënten in de winteropvang mee aan de slag gaan wordt zowel door cliënten als aanbieders positief ervaren. Tot nu toe hebben er gemiddeld 325 mensen per dag gebruik gemaakt van de winteropvang. Wanneer er ook sprake is van een winterkouderegeling stijgt het aantal per dag naar gemiddeld 423 personen.

In april 2023 zal er een evaluatie plaatsvinden door de GGD betreffende de gehele winteropvang, hierbij worden ook de bewonersgesprekken meegenomen die door de Straatalliantie worden gevoerd. Kort na het zomerreces zal de evaluatie van de winteropvang ook met de Raad worden gedeeld. Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 25 januari 2023 Pagina 3 van 5

2. Eerste rapportage Beleidsprogramma Aanpak Dakloosheid 2021-2025 ‘Een nieuwe start, samen op weg naar perspectief’ In juli 2021 heeft de Gemeenteraad van Amsterdam het Beleidsprogramma Aanpak Dakloosheid 2021-2025 ‘Een nieuwe start, samen op weg naar perspectief’ vastgesteld. Vernieuwend hieraan is dat het een integrale aanpak is, waarbij verschillende facetten van de daklozenproblematiek in relatie met elkaar worden opgepakt. Het is de ambitie van dit beleidsprogramma om met iedereen die in de regio Amsterdam-Amstelland dakloos wordt of dreigt te worden samen aan een nieuwe start en daarmee aan maatschappelijk en economisch herstel te werken. Hiervoor wordt gewerkt aan de hand van 4 speerpunten: 1. Vroegsignalering en vroeginterventie; 2. Vergroten aanbod woonoplossingen; 3. Goede ondersteuning op maat; en 4. Duurzaam maatschappelijk herstel. Voor elk speerpunt zijn resultaten en acties benoemd. De voortgang van het Beleidsprogramma wordt integraal gemonitord. De rapportage die nu voorligt, is de eerste rapportage. Het bleek uitdagend om de goede data te verzamelen en vanwege de grote reikwijdte van het beleidsprogramma, kreeg de opzet van de monitor een zeer uitgebreide vorm. Het is belangrijk om te benadrukken dat de cijfers met name over 2021 gaan en dat sommige cijfers voor het eerst zijn verzameld.

Deze eerste resultaten over 2021 dienen als basis om de voortgang van het beleidsprogramma te kunnen monitoren. Deze rapportage gaan we nu doorontwikkelen. We willen komen tot een handzamer document, waarbij we zoeken naar wat de komende voortgangsrapportages kunnen bieden om goede keuzes te kunnen maken in de aanpak van dakloosheid c.q. om beleid tijdig bij te kunnen stellen wanneer dat nodig is. Op basis van deze rapportage komen verschillende inzichten naar voren. Al is de aanpak pas een jaar geleden gestart, er zijn al mooie resultaten geboekt. Het daklozenkantoor, waarin belangenbehartigers verenigd zijn, is gerealiseerd en op vaste dagen open voor publiek. Het aanbod voor woonvormen voor economisch daklozen is toegenomen en toegang tot ondersteuning is uitgebreid. Ook zijn er verschillende interventies ontwikkeld en geïntensiveerd om de financiële en integrale hulpverlening aan mensen met een uitkering en briefadres te verbeteren. Maar tegelijkertijd wordt ook duidelijk dat er nog veel te doen is. De integrale aanpak laat nu zien, dat ook gezamenlijk doelen stellen en resultaten volgen belangrijk is. We willen bijvoorbeeld beter zicht krijgen op de inzet van de buurtteams en het effect van interventies beter in kaart brengen.

Op basis van kwalitatief onderzoek willen we ook meer zicht krijgen op hoe de ondersteuning door de doelgroep wordt ervaren en welke elementen zij daarin waarderen of juist missen.

3. Inzet vanuit Amsterdam op de middelen landelijk plan van aanpak dakloosheid (2020) Amsterdam heeft in 2020 incidenteel € 47 miljoen beschikbaar gekregen van het Rijk in het kader van het landelijk plan van aanpak dakloosheid. De looptijd van deze ‘Blokhuis’middelen was gekoppeld aan de looptijd van het landelijk plan en daarmee kort: aanvankelijk tot ultimo 2021. Amsterdam heeft zich hard gemaakt voor een langere looptijd en gepleit voor structureel extra middelen. De aanpak van dakloosheid is immers een lange termijn opgave. Het Rijk heeft de mogelijkheid gegeven de incidentele middelen langer in te zetten (sommige maatregelen hebben een uitloop tot en met 2023). En bovendien heeft het Rijk landelijk 65 mio beschikbaar gesteld voor Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 25 januari 2023 Pagina 4 van 5

de aanpak van dakloosheid, gekoppeld aan het Nationaal Actieplan Dakloosheid: Eerst een Thuis (zie punt 4). De Blokhuismiddelen zijn aangegrepen als kans om in Amsterdam meer dak- en thuislozen te ondersteunen en om te innoveren. Aanbieders hebben zich enorm ingespannen om onder verre van ideale omstandigheden (Corona, krapte op de arbeidsmarkt en een overspannen woningmarkt) projecten uit te voeren. Na 2 jaar kunnen we de balans opmaken:  voor ruim 1900 dak- en thuislozen is extra ondersteuning geboden;  de aansluiting tussen jeugdhulp (met verblijf) en MOBW wordt wezenlijk verbeterd;  voor wachtenden op MOBW is begeleiding ontwikkeld en uitgevoerd waarin herstelgerichte methodieken worden toegepast waaronder gerichte inzet op toeleiding naar werk en netwerkondersteuning;  voor economisch daklozen zijn extra tijdelijke plekken gerealiseerd (onder andere met door woningcorporaties beschikbaar gestelde sloopwoningen en in de uitbreiding van Onder de Pannen: kamerhuur bij particulieren). In bijgevoegde folder die samen met de betreffende aanbieders is gemaakt vindt u een beschrijving van de projecten en komen ook cliënten en medewerkers aan het woord. Hiermee ronden we de Blokhuismiddelen af. De innovaties in de begeleiding, herstelgerichte methodieken en aansluiting Jeugdhulp worden nog verder uitgerold en geborgd binnen bestaande financiering.

De wachtlijstbegeleiding wordt de komende twee jaar met incidentele middelen voortgezet.

4. Nationaal Actieplan Dakloosheid: Eerst een Thuis. Op 5 december 2022 heeft het Rijk het Nationaal Actieplan Dakloosheid vastgesteld, waarin de ambitie is gesteld om dakloosheid in 2030 te beëindigen en daarvoor in alle gemeenten vol in te zetten op preventie en wonen eerst. Het Rijk heeft hiervoor 65 mio uitgetrokken. Dit is echter voor heel Nederland en daarmee minder dan destijds het bedrag van de ‘Blokhuis’middelen. Bovendien komen de middelen voor het plan ‘Aanpak kwetsbare dakloze EU-burgers’ naar alle waarschijnlijkheid ook uit deze 65 mio. Ik heb hier zorgen om en daarom heb ik in oktober, samen met de Wethouder Maatschappelijke Opvang en Beschermd Wonen in Utrecht, een brief hierover gestuurd naar de Tweede Kamer. De inzet van het Nationaal Actieplan Dakloosheid op preventie en wonen eerst past bij de aanpak, zoals Amsterdam die heeft vastgesteld in het Beleidsprogramma Aanpak Dakloosheid. Belangrijk om te noemen is dat op Rijksniveau nu ook gekozen is voor een integrale insteek van de aanpak van dakloosheid en dat gemeenten die nog niet voortvarend te werk gaan met de aanpak van dakloosheid nu opgeroepen worden om dit wel te gaan doen. Hoe nu verder? Zoals u kunt lezen, gebeurt er dus al veel in de aanpak van dakloosheid.

Tegelijkertijd zien we dat door de groeiende bestaansonzekerheid en het tekort aan betaalbare woningen het risico op (langdurige) dakloosheid alleen maar is toegenomen. Wat we nu doen, is dus nog niet voldoende. Deze problematiek vraagt om meer: een aanscherping van de huidige aanpak dakloosheid. Het heeft voor het College de hoogste prioriteit om de zorg voor dak -en thuislozen te (blijven) verbeteren, naast de preventieve inzet om dak- en thuisloosheid in eerste instantie te voorkomen. Om die reden zijn we al gestart met de winteropvang en met het bieden van wachtlijstbegeleiding aan iedereen die op de wachtlijst MO/BW staat. We zijn ook bezig met het ontwikkelen van de Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 25 januari 2023 Pagina 5 van 5

Amsterdamse Aanpak Volkshuisvesting. Met deze aanpak richten we ons op de mensen die het het meest nodig hebben en nemen we zelf het heft in handen om de wooncrisis te bestrijden. In januari wordt de aanpak vrijgegeven voor inspraak. In het voorjaar informeer ik uw raad over de vernieuwde aanpak dakloosheid.

Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Rutger Groot Wassink

Opvang (MO/BW, Ongedocumenteerden en vluchtelingen)

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl