Raadsinformatiebrief RIVM vaccinatiegradenrapport 2024.pdf
Tekst van het document
Raadsinformatiebrief
Aan:
Portefeuillehouder(s): Behandeld door
De leden van de raadscommissie Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding 20 juni 2024 Publieke Gezondheid en Preventie Wethouder Scholtes Claire Lovell, clovell@ggd.amsterdam.nl
Onderwerp
Rijksvaccinatieprogramma vaccinatiegradenrapport 2024
Datum Portefeuille(s)
Geachte leden van de raad, Het RIVM heeft vandaag het jaarlijkse vaccinatiegradenrapport1 voor het Rijkvaccinatieprogramma (RVP) Nederland gepubliceerd. Daarin rapporteert het RIVM over de vaccinatiegraden in heel Nederland en per gemeente. Landelijk lijken sommige vaccinatiegraden te stabiliseren. Dat geldt ook voor Amsterdam. De meeste vaccinatiegraden dalen verder en alle vaccinatiegraden liggen, zowel landelijk als in Amsterdam, wederom onder de veilige normen van de WHO. Het vandaag gepubliceerde rapport van het RIVM gaat over de vaccinatiegraden van 2023 op basis van vaccinaties die voornamelijk in 2022 zijn gegeven. De GGD monitort zelf de opkomstcijfers2 continu en signaleerde in 2022 al dat de opkomst onder schoolgaande kinderen en jongeren in bepaalde gebieden alarmerend laag was. Dat signaal vertaalt zich nu naar de vaccinatiegraad. De GGD heeft in 2022 direct actie ondernomen om de opkomst te verhogen.3 Deze cijfers onderstrepen de urgentie van de aanpak voor het verhogen van vaccinatiegraden die in 2023 is geïntensiveerd. Zoals we dit voorjaar helaas zagen, leidt dat tot uitbraken van ziekten die met vaccinaties kunnen worden voorkomen. Het is gezien de vaccinatiegraden in Nederland wachten op een grootschalige uitbraak van een ziekte als mazelen, met alle gezondheidsrisico’s van dien. Ik maak mij daarover ernstige zorgen.
Voor een duurzaam hogere vaccinatiegraad moeten we met elkaar alles op alles blijven zetten, om in heel Nederland het tij te keren. Met deze brief informeer ik u over de cijfers van het rapport van het RIVM met specifieke aandacht voor de ontwikkelingen in Amsterdam en de gevolgen van de regel informed consent: namelijk een 1
Vaccinatiegraad Rijksvaccinatieprogramma Nederland, RIVM-rapport, verslagjaar 2024 De begrippen opkomst en vaccinatiegraden betekenen niet hetzelfde. De vaccinatiegraad bepaalt het RIVM. Dit is het percentage kinderen van één geboortejaar/cohort dat volledig gevaccineerd is tegen één van de infectieziekten uit het RVP, voor een bepaalde peildatum. De opkomst is het percentage uitgenodigde kinderen dat in een bepaalde periode de vaccinatie haalt. GGD Amsterdam kan hierover rapporteren, omdat wij zelf uitnodigen en zien wie er wel of niet komt. Vervolgens kan de GGD bijvoorbeeld nabellen en nader informeren. 3 Raadsinformatiebrief Ontwikkelingen Rijksvaccinatieprogramma (14 juli 2022) 2
1
Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief Datum: 20 juni 2024 Pagina 2 van 4
minder nauwkeurig beeld van de vaccinatiegraad. Op pagina drie ga ik hier dieper op in. Ook informeer ik u over de afronding van de aanvullende HPV-vaccinatiecampagne. Ontwikkeling vaccinatiegraden in Amsterdam Het vandaag gepubliceerde rapport van het RIVM gaat over de vaccinatiegraden op basis van vaccinaties die voornamelijk in 2022 zijn gegeven. Het betreffen landelijke cijfers en per regio en gemeente. Zoals de tabel in de bijlage laat zien, dalen de vaccinatiegraden voor zuigelingen in Amsterdam, maar minder snel dan een jaar eerder. De vaccinatiegraden voor BMR (bof, mazelen, rodehond) en Meningokokken stijgen zelfs licht. Helaas liggen deze nog ver onder de veilige normen van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) en onder het Nederlands gemiddelde. De vaccinatiegraden voor schoolgaande kinderen en jongeren dalen in het RIVMvaccinatiegradenrapport. Nadat de GGD in 2022 zag dat de eigen opkomstcijfers zorgwekkend laag waren, heeft de GGD extra ingezet op het verhogen van de opkomst door bijvoorbeeld na te bellen en inhaalmomenten te faciliteren. Sinds 2023 is deze aanpak geïntensiveerd. Dit leidt voor schoolgaande kinderen en jongeren tot stabilisatie en, voor bepaalde vaccinaties, tot verhoging van de opkomst.4 Het resultaat daarvan is nog niet zichtbaar in de vandaag gepubliceerde vaccinatiegraden.
BMR-basisimmuun (2 jaar) 100
WHO-veilige norm 95% voor mazelen, 90% voor de andere vaccinaties
95 90 85 80
Vaccinaties tijdens coronaperiode Start informed consent
75 70
4
2019
2020
2021
Rotterdam
Amsterdam
Utrecht
2022
2023
Den Haag
Nederland
Raadsinformatiebrief Rijksvaccinatieprogramma: opkomst 2023 en voortgang aanpak (19 maart 2024)
Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl
2
Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief Datum: 20 juni 2024 Pagina 3 van 4
DTP volledig afgesloten (10 jaar) 100 95 WHO-norm 90% voor DTP
90 85 80 75 70
Vaccinaties op OKT-locatie vanwege corona
65
Start informed consent
60 2019 Amsterdam
2020
2021
2022
Rotterdam
Den Haag
Utrecht
2023 Nederland
RIVM-vaccinatiegraden minder nauwkeurig Zoals in het rapport en toelichting gemeld, zijn de gerapporteerde vaccinatiegraden minder nauwkeurig dan voorheen het geval was. Dit heeft te maken met de invoering van het zogenoemde informed consent per 1 januari 2022. Dit houdt in dat toestemming nodig is voor het delen van persoonlijke vaccinatiegegevens tussen de jeugdgezondheidszorg (JGZ) en het RIVM. In Amsterdam wordt deze toestemming vaker dan gemiddeld in Nederland niet gegeven. Anonieme vaccinaties (d.w.z. de gezette vaccinaties waarvoor geen toestemming is verleend om persoonsgegevens met het RIVM te delen) tellen niet mee voor de vaccinatiegraad. Er is namelijk niet bekend waar het kind woont of wat de leeftijd van het kind was. Het RIVM licht toe dat de gerapporteerde vaccinatiegraden in het vandaag gepubliceerde rapport beschouwd moeten worden als een soort ondergrens van de vaccinatiegraad. De werkelijke vaccinatiegraden zijn waarschijnlijk hoger. Hoeveel hoger weet het RIVM niet. Het aandeel anonieme vaccinaties kan de verschillen tussen de Amsterdamse vaccinatiegraden en de veilige normen van de WHO niet (geheel) verklaren. Het blijft van het uiterste belang in te zetten op het verhogen van de vaccinatiegraden. Nauwkeurige monitoring van de vaccinatiegraad is enorm belangrijk voor onze aanpak.
Er is nu minder zicht op de ontwikkeling van de vaccinatiegraad voor specifieke doelgroepen en gebieden. Dat leidt tot grotere gezondheidsverschillen en meer kans op infectieziekten en gezondheidsschade, vooral bij kinderen in een meer kwetsbare situatie. Amsterdam maakt samen met andere gemeenten en de GGD GOHR zich hard voor het weer mogelijk maken van gegevensuitwisseling van persoonlijke vaccinatiegegevens tussen JGZ en het RIVM zonder actieve toestemming (met opt-out mogelijkheid). De gesprekken met het ministerie VWS lopen hiervoor en ook met het nieuwe kabinet zullen wij hier op in blijven zetten.
Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl
3
Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief Datum: 20 juni 2024 Pagina 4 van 4
HPV: schema wijziging in 2022 en campagne 19-26 jaar afgerond De HPV-vaccinatie maakt onderdeel uit van het Rijksvaccinatieprogramma (RVP); tot en met de leeftijd van 18 jaar kan deze vaccinatie gratis gehaald worden bij de GGD. In 2022 is de HPVvaccinatie voor jongens geïntroduceerd. De leeftijd is bovendien van 12 naar 10 jaar verschoven, zowel voor jongens als meisjes. Dit was een nieuwe ontwikkeling waar ouders aan moesten wennen. Het blijkt in de praktijk dat een deel van deze kinderen de HPV-vaccinatie later alsnog haalt. De aanvullende, landelijke HPV-vaccinatiecampagne voor 19-26 jarigen is gestart begin 2023. Na een verlenging, mede op verzoek van Amsterdam, is deze eind mei 2024 afgerond. In Amsterdam heeft 23,1 procent van de doelgroep deze HPV-vaccinatie gehaald. Dit percentage ligt net onder het landelijk opkomstpercentage van ca. 24%. Nu de campagne is afgelopen is het niet langer mogelijk voor volwassenen om de HPV-prik gratis te halen. Wel biedt GGD Amsterdam de mogelijkheid om de HPV-prik te halen tegen betaling. Vervolg De opkomstcijfers in Amsterdam die de GGD gedurende het jaar monitort, tonen aan dat de in 2023 geïntensiveerde Amsterdamse aanpak gericht op specifieke wijken en vaccinaties op maat werkt.
De verbeterde opkomstcijfers zijn echter nog niet zichtbaar in de cijfers van het RIVM: het RIVM rapporteert immers op basis van vaccinaties die voornamelijk in 2022 zijn gezet. Zoals u weet hebben wij de wijkgerichte aanpak in 2024 verder geïntensiveerd. Voor een verdere intensivering én een bestendiging van de aanpak zijn extra financiële middelen noodzakelijk. Daarom vraag ik wederom, samen met andere gemeenten, om financiële steun van het Rijk. Dit is een taak waar we niet alleen als gemeente voor aan de lat kunnen staan; in het belang van de volksgezondheid moeten we hier gezamenlijk verantwoordelijkheid voor nemen. Laten we samen alles op alles zetten om uitbraken en gezondheidsrisico’s voor onze inwoners te voorkomen. Tot slot, de vandaag gepubliceerde cijfers betreffen landelijke cijfers en per regio en gemeente. Na het zomerreces volgen de vaccinatiegraden per gebied en stadsdeel die gepubliceerd worden op de website gezondheid in beeld. Ik bied u graag een technische sessie aan op dinsdagavond 10 september over de duiding van deze cijfers en een nadere toelichting op de geïntensiveerde aanpak. Ik hoop u hiermee voldoende geïnformeerd te hebben. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,
Alexander Scholtes Wethouder Publieke Gezondheid en Preventie Bijlage: infographic vaccinatiegraden Amsterdam – juni 2024
Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl
4