Raadsinformatiebrief Resultaten uit onderzoeken naar de schoolloopbanen- ; de woon- en studielocatie- en de arbeidsmarktpositie.pdf

Raadsinformatiebrief

Aan: Datum

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 24 juli 2024

Portefeuillehouder(s): Behandeld door

Sofyan Mbarki bestuurszaken.ojz@amsterdam.nl

Onderwerp

Resultaten uit onderzoeken naar de schoolloopbanen- ; de woon- en studielocatie- en de arbeidsmarktpositie van Amsterdamse mbo studenten.

Geachte leden van de gemeenteraad,

Het middelbaar beroepsonderwijs (mbo) is onmisbaar voor de stad Amsterdam. Het biedt jongeren perspectief op een mooie baan en leidt de vakmensen op die onze stad nodig heeft. Jongeren kunnen op het mbo instromen op verschillende niveaus, een sector kiezen die bij hen past en dit doen op één van de mbo-instellingen verspreid over onze stad. Het college wil zicht hebben en houden op hoe het onze Amsterdamse jongere vergaat op het mbo en waar zij een opleiding volgen. Daarom is de afdeling Onderzoek & Statistiek (O&S) gevraagd om de tweejaarlijkse mbo onderwijsloopbanenmonitor te actualiseren en te onderzoeken wat de woon- en studielocatie is van Amsterdamse MBO-studenten. Om ervoor te zorgen dat jongeren een kansrijke start maken op de arbeidsmarkt, wil het college ook blijven volgen wat de arbeidsmarktkansen zijn van mbo-studenten die net zijn afgestudeerd. O&S onderzocht daartoe de baankansen van mbo-starters in Amsterdam. De onderzoeken zijn tot stand gekomen met hulp van Amsterdam ROC’s en de vakscholen.1 De resultaten van deze onderzoeken geven het college inzicht in de Amsterdamse situatie. Dit draagt bij aan de gesprekken die wij voeren met de mbo instellingen over onze inzet op kansengelijkheid via de MBO-agenda 2023-2027.

Conform de keuze voor ongelijk investeren voor gelijke kansen investeren we daarin meer in studenten van mbo-niveau 1 en niveau 2 en geven we voorrang aan mbo-projecten die bijdragen aan de ontwikkeling van de stadsdelen Nieuw-West, Noord en Zuidoost. Ook hebben we met onze inzet oog voor de instroom in de sectoren waar er sprake is van arbeidstekorten, zoals zorg en techniek. De rapporten zijn toegevoegd als bijlagen. Hieronder ga ik in op de bevindingen uit deze drie onderzoeken en licht ik toe wat ze betekenen voor het Amsterdams beleid.

1

De ROC’s en vakscholen hebben voor het schoolloopbanen onderzoek direct onderwijsdata aan ons geleverd. De data uit het onderzoek naar de Woon- en studielocatie van mbo-studenten komt uit verschillende databronnen waar de scholen indirect data aan leveren.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 24 juli 2024 Pagina 2 van 5

Woon- en studielocatie In het kader van ongelijk investeren voor gelijke kansen leggen we in de mbo-agenda 2023-2027 meer focus op de masterplangebieden in de stadsdelen Nieuw-West, Noord en Zuidoost. Om ervoor te zorgen dat we daadwerkelijk de jongeren uit deze stadsdelen bereiken, willen we weten waar zij naar school gaan. Uit het onderzoek van O&S blijkt dat: -

61% van de mbo-studenten woonachtig zijn in de stadsdelen Nieuw-West, Zuidoost en Noord. Het grootste deel van de Amsterdamse studenten studeert in een ander stadsdeel dan waar ze wonen. Slechts 17% van de Amsterdamse mbo-studenten studeert in het eigen stadsdeel. Over de gehele stad genomen gaat 30% van de studenten naar een mbo buiten Amsterdam, in Zuidoost is dit 37%. Studenten op niveau 4 studeren vaker buiten de stad (33%). Studenten die een opleiding volgen op niveau 1 (Entree opleiding) of mbo-niveau 2 kiezen vaker voor een mbo binnen Amsterdam. De woonlocatie is niet leidend in de keuze voor een studielocatie.

Het is positief dat studenten aan de opleiding studeren die ze willen volgen, onafhankelijk van de locatie. Deze O&S-rapportage bevestigt onze (beleids)aanpak dat we niet enkel moeten focussen op de mbo-colleges in de stadsdelen Noord, Nieuw-West en Zuidoost, omdat de jongeren die we willen bereiken niet altijd naar school gaan in hun eigen stadsdeel. We investeren daarom in de breedte in initiatieven die bijdragen aan de ontwikkeling van – en jongeren uit – deze drie stadsdelen. Deze projecten krijgen voorrang in financiering. Samen met partners vanuit het Masterplan Zuidoost, Nationaal Programma Nieuw-West en Aanpak Noord verkennen we ook andere wegen om jongeren uit de desbetreffende stadsdelen zo goed mogelijk te bereiken, bijvoorbeeld door samen met jongerenorganisaties aanbod in de wijk aan te bieden. Bovendien verbinden we voor de lopende projectplannen op de mbo’s de projectleiders aan een groter netwerk en de juiste partners binnen het stadsdeel, om ervoor te zorgen dat hun plan zoveel mogelijk aansluit bij de doelgroep en de juiste jongeren bereikt. Arbeidsmarktpositie Amsterdamse mbo-starters 2023 In september 2022 informeerde het college u over de uitkomsten van een onderzoek van O&S (over de periode 2016/’17 tot en met 2019/’20) naar de impact van Covid-19 op baankansen2.

Hieruit bleek onder andere dat Amsterdamse mbo-starters structureel minder vaak aan het werk zijn dan landelijk. In het vervolgonderzoek van O&S naar het afstudeercohort 2021/’22 zien we dat zorgelijke beeld weer terug: - Amsterdamse mbo-starters zijn in maart 2023 in alle afstudeersectoren minder vaak aan het werk dan mbo-starters elders in het land. In het meest recente afstudeercohort 2021/’22 waren er zes maanden na afstuderen zelfs minder Amsterdamse mbo-starters aan het werk dan in de afstudeercohorten ervoor. - Starters uit - minder populaire - technische afstudeerdomeinen hebben zes maanden na afstuderen het vaakst een baan. Ook ligt het uurloon onder deze groep het hoogst. Dat geldt ook voor starters uit de sector zorg en welzijn, alhoewel voor deze sector geldt dat in

2

Middels raadsbrief: O&S onderzoek mbo-starters op de arbeidsmarkt tijdens Covid-19, 30 september 2022

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

-

-

Datum 24 juli 2024 Pagina 3 van 5

maart 2023 een sterke daling zichtbaar was in het aandeel starters dat aan het werk was na 6 maanden. De zeer populaire afstudeerdomeinen economie en administratie, en handel en ondernemerschap bieden op alle niveaus na het afronden van de mbo studie het minste perspectief op een baan. Het gemiddeld uurloon valt voor laatstgenoemde groep ook relatief laag uit3. Dat Amsterdamse mbo-starters minder vaak aan het werk komen kan volgens O&S naast de studiekeuze - gedeeltelijk verklaard worden door bepaalde demografische kenmerken: zo zijn mbo-starters met een kind, een migratieachtergrond en/ of ouders met een laag inkomen zes maanden na hun afstuderen minder vaak aan het werk.

Mbo-schoolloopbanen dashboard Op verzoek van het college voert O&S elke twee jaar de mbo-onderwijsloopbanenmonitor uit die online door iedereen te raadplegen is. De nieuwste data over de cohorten 2016/2017 tot en met 2022/2023 laten geen grote verschuivingen zien ten opzichte van de vorige versie van de monitor. De belangrijkste bevindingen zijn: - Het totaal aantal nieuwe inschrijvingen in het mbo in Amsterdam is de afgelopen jaren licht aan het dalen. Wel zien we dat de instroom in de tekortsectoren stabiel is gebleven. - We zien sinds 2017 voornamelijk een daling van inschrijvingen op niveau 3. Dit heeft vermoedelijk te maken met het feit dat vmbo-kader studenten sindsdien direct kunnen instromen in niveau 4. - We zien in de afgelopen jaren een lichte stijging van studenten die kiezen om in een andere sector te gaan studeren dan waarin ze begonnen. Dit zien we ook in de tekortsectoren Zorg, welzijn en sport en Techniek en gebouwde omgeving. Deze beweging heeft pieken en dalingen die moeilijk te verklaren zijn. - Het startersresultaat4 van Amsterdamse mbo-studenten is al een aantal jaar redelijk stabiel. Het studiesucces is na een daling nu weer licht aan het herstellen. Deze ontwikkeling zien we ook landelijk en bij de andere G4-steden terug. Betekenis onderzoeksresultaten voor beleid.

Deze onderzoeken onderstrepen het belang om samen met het Amsterdamse MBO en het samenwerkingsverband voortgezet onderwijs te blijven investeren in het mbo. Via de MBOAgenda 2023-2027 zetten we o.a. in op de toeleiding naar het mbo, kwalitatief hoogwaardig mboonderwijs en een goede aansluiting op de arbeidsmarkt. Daarbij hebben we extra aandacht voor entree (niveau 1) en niveau 2, de stadsdelen Noord, Nieuw-West en Zuidoost en de kansrijke sectoren zoals techniek en zorg. Jongeren weerbaar en wendbaar maken voor de arbeidsmarkt Om te zorgen dat ook jongeren in kwetsbare positie meer kansen hebben op de arbeidsmarkt investeren het mbo en de gemeente in kleinschalig onderwijs op niveau 1 en 2 in de plusscholen. Ook op niveau 3 en 4 zijn er jongeren die extra steun nodig hebben. De gemeente biedt een aanvullende subsidie voor het mbo om deze begeleiding te mogelijk te maken. 3

Uit eerder onderzoek naar schoolverlaters in de G4 (Ronald Ferket & Ivette Bonestroo oktober 2023) blijkt dat studenten van de economische opleidingsrichtingen relatief vaker doorstuderen op het HBO na een MBO 4 diploma. Voor de door O&S onderzochte groep van ca. 2500 afgestudeerden gold dat zij een jaar na afstuderen niet meer ingeschreven stonden in enige vorm van onderwijs. 4 Startersresultaat wordt behaald als een student een jaar nadat hij of zij is ingestroomd nog aan dezelfde instelling studeert of het diploma al heeft behaald. Studiesucces wordt behaald als een studenten een diploma haalt binnen de tijd die voor de opleiding staat plus eventueel een jaar extra.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 24 juli 2024 Pagina 4 van 5

Door de fusie tussen ROC TOP en ROCvA is de concurrentie tussen de twee instellingen verdwenen en daarmee de prikkel om met brede algemene opleidingen zoveel mogelijk studenten te werven. Dit stelt ROCvA in staat om opleidingen aan te bieden die zo goed mogelijk aansluiten bij de vraag van de arbeidsmarkt. De gemeente Amsterdam draagt, zoals reeds eerder is gecommuniceerd, € 1 miljoen bij ten behoeve de onderwijskwaliteit tijdens de transitie in de komende drie jaar. Deze ontwikkeling draagt bij aan een betere aansluiting op de arbeidsmarkt voor jongeren in een kwetsbare positie. Voor een goede aansluiting tussen het onderwijs en de arbeidsmarkt blijft de kwaliteit van de opleidingen en samen optrekken met het bedrijfsleven van belang. Binnen de brede voorlichting en oriëntatie hebben we speciale aandacht om jongeren in aanraking te laten komen met opleidingen met een duurzaam arbeidsperspectief, bijvoorbeeld in de techniek en de zorg. Dit doet de gemeente bijvoorbeeld door samen met het ROCvA in te zetten op de “Er zit geld in techcampagne" . Of met de TechHub, waarin we jongeren kennis laten maken met verschillende technische beroepen en bedrijven workshops aanbieden. Ook de Publiek private samenwerkingen zijn een belangrijk instrument.

Dit zijn sectorale samenwerkingsverbanden waarbij de onderwijsinstellingen samen met het bedrijfsleven werken aan innovatie van het curriculum, het ontwikkelen van hybride leerwerkplekken en de professionalisering van docenten. Hierbij zetten we in op sectoren zoals de techniek en zorg. In het Amsterdams Stagepact MBO zijn er daarnaast afspraken gemaakt over kwalitatief goede stages en het tegengaan van stagediscriminatie. Samen met het Amsterdams MBO zetten we ons via de Mbo-Agenda 2023-2027 in voor kansengelijkheid. We richten onze inzet vooral op de groepen die dat het hardst nodig hebben, op de jongeren en werkenden voor wie het ontplooien van hun talenten in onze stad minder vanzelfsprekend is. We investeren in de kracht van het Amsterdamse mbo en onze arbeidsmarkt, en we zetten in op perspectief en wendbaarheid. Daarin vragen de opgaven in onze stad om een lange adem, met alleen korte termijn oplossingen komen we er niet. Onderzoek doen en zicht houden op de Amsterdamse context helpt daarin en daarom blijven we in ieder geval de tweejaarlijkse mbo onderwijsloopbanenmonitor uitvoeren om zicht te houden op de Amsterdamse mbo-studenten. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Sofyan Mbarki Wethouder MBO en toeleiding arbeidsmarkt

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 24 juli 2024 Pagina 5 van 5

Bijlagen: 1. Onderwijsloopbanen mbo 2023, alleen digitaal: https://onderzoek.amsterdam.nl/artikel/onderwijsloopbanen-mbo-2023 2. Arbeidsmarktpositie amsterdamse mbo starters. Ook beschikbaar via: https://onderzoek.amsterdam.nl/publicatie/arbeidsmarktpositie-amsterdamse-mbostarters-2023 3. Woon- en studielocatie mbo studenten. Ook beschikbaar via: https://onderzoek.amsterdam.nl/publicatie/woon-en-studielocatie-mbo-studenten