Raadsinformatiebrief resultaten handhaving wonen 2024.pdf

Raadsinformatiebrief

Aan:

Portefeuillehouder(s): Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 26 maart 2025 Volkshuisvesting Zita Pels Directie Wonen (bestuurszaken.wonen@amsterdam.nl)

Onderwerp

Resultaten handhaving wonen 2024

Datum Portefeuille(s)

Geachte leden van de gemeenteraad, Jaarlijks rapporteert het college over de resultaten met betrekking tot woonfraude, woningleegstand en woningkwaliteit en over de incassoresultaten. In deze brief informeert het college u op hoofdlijnen over de geboekte resultaten en nieuwe ontwikkelingen in 2024. Een uitgebreide toelichting treft u aan in de bijlage. Het college heeft ook in 2024 weer werk gemaakt van het aanpakken van de aanhoudende wooncrisis. Sinds dit jaar wordt het prioriteitsbeleid handhaving woonfraude en woningkwaliteit gebruikt om de beschikbare handhavingscapaciteit gerichter in te zetten. De resultaten in deze brief zijn de eerste resultaten op basis van het nieuwe prioriteitsbeleid. Het college ziet dat het beleid effect heeft. In 2024 zijn door proactief eigen onderzoek, het opvolgen van meldingen van burgers en samenwerking met corporaties 666 leegstaande en 646 oneigenlijk gebruikte woningen vrijgemaakt voor bewoning. Door sancties zijn in 172 gevallen1 overtredingen beëindigd. Ook is naar aanleiding van gemeentelijke handhaving van 145 woningen de kwaliteit verbeterd. Impactvol handhaven door prioriteitsbeleid In 2024 heeft het College van B&W het ‘Prioriteitsbeleid handhaving woonfraude en woningkwaliteit 2024 en 2025’ vastgesteld. De laatste jaren komen er naast ernstige vormen van woonfraude ook steeds meer kleinere overtredingen aan het licht.

Het is niet haalbaar om alle overtredingen aan te pakken. Het prioriteitsbeleid zorgt voor een gerichte inzet van de beschikbare handhavingscapaciteit voor de aanpak van woonfraude en woningkwaliteit.2 Op basis van de doelen uit de Amsterdamse aanpak volkshuisvesting (AAV) is bepaald waar handhaving prioriteit aan geeft. De prioriteit ligt bij excessen, crimineel gebruik, misbruik gepaard met overlast, brandveiligheid, onttrekking van woonruimte en goed verhuurderschap. Overtredingen door verwijtbare overtreders met de hoogste impact op de leefbaarheid en

1

In 2024 werden 226 sancties opgelegd, waarvan 54 in het kader van woningkwaliteit. Die 54 sancties zijn niet meegenomen bij het aantal vrijgemaakte woningen. Deze sancties hebben bijgedragen aan het verbeteren van de kwaliteit van woningen en niet aan het vrijmaken van woningen voor bewoning. 2 Zie de Raadsinformatiebrief ‘Prioriteitsbeleid handhaving woonfraude en woningkwaliteit 2024 en 2025’ (09-072024) en ‘Bekendmaking Prioriteitsbeleid woonfraude en woningkwaliteit 2024 en 2025’.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 26 maart 2025 Pagina 2 van 4

woningvoorraad worden als eerste opgepakt. Zo zorgt het college ervoor dat woningen gebruikt worden waar ze voor bedoeld zijn: om in te wonen en niet om winst mee te maken. Leegstand oplossen met woningcorporaties De woningnood in Amsterdam is hoog. Woningleegstand is zeer onwenselijk. Het college werkt hard aan de aanpak van woningleegstand. Onderdeel hiervan is dat de samenwerking met de woningcorporaties om leegstand aan te pakken in 2024 is geïntensiveerd. Met de Amsterdamse Federatie van Woningcorporaties (AFWC) is een format ontwikkeld waarmee corporaties op uniforme wijze leegstand kunnen melden. Ook zijn er individuele gesprekken gevoerd met de zes grote corporaties Ymere, Eigen Haard, Rochdale, Lieven de Key, Stadgenoot en de Alliantie. De omvang van de leegstand bij woningcorporaties is hierdoor inzichtelijk gemaakt en de handhaving verbeterd. Toename meldingsbereidheid Amsterdammers Eén van de manieren om woonfraude, leegstand en achterstallig onderhoud op te sporen, zijn meldingen van Amsterdammers via de website van de gemeente (SIG-meldingen). De afgelopen jaren ontvangt de gemeente steeds meer meldingen. Dit laat zien dat de meldingsbereidheid van Amsterdammers toeneemt. Niet elke melding duidt op een overtreding. Soms worden er meldingen gedaan over situaties die legaal zijn.

Ook komt het voor dat er meerdere meldingen gedaan worden over één situatie, omdat alle omwonenden apart van elkaar melden. Verder onderzoek wijst uit of er daadwerkelijk sprake is van een overtreding. Soort melding

2019

2020

2021

2022

2023

2024

Toeristische verhuur

1.082

625

403

539

632

530

Onderverhuur

592

686

859

858

704

704

Lege woning

164

188

219

341

381

349

Woningdelen

349

512

503

350

428

388

Opkoopbescherming

-

-

-

-

4

3

Ondermijning

254

204

201

110

88

114

Woningkwaliteit

250

305

378

438

569

589

Goed verhuurderschap Overig Wonen Totaal

2.441

74 2.289

92 2.277

3153 2.951

60 270 3.136

530 284 3.491

Goed verhuurderschap Sinds 1 juli 2023 is de Wet goed verhuurderschap van kracht. Met deze wet heeft de gemeente meer mogelijkheden om ongewenst verhuurgedrag zoals woondiscriminatie, intimidatie, onredelijke servicekosten en een te hoge borg tegen te gaan. Het college heeft hiermee een

3 Bij nader onderzoek over de inhoud van meldingen bij ‘Overig wonen’ bleek dat circa 200 van deze meldingen zijn

gedaan door één melder over een aantal adressen in één straat. In al deze gevallen bleek het te gaan om meldingen waarbij geen sprake was van enige vorm van woonfraude.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 26 maart 2025 Pagina 3 van 4

instrument in handen om ervoor te zorgen dat ongewenst verhuurgedrag wordt aangepakt en Amsterdamse huurders zich prettig en veilig voelen onder hun eigen dak. 1 januari 2024 is er een speciaal meldpunt waar Amsterdammers terecht kunnen als ze vermoeden dat hun verhuurder zich niet aan de Wet goed verhuurderschap houdt. 2024 is het eerste volle jaar dat de wet van kracht is en er zijn publiekscampagnes geweest over de wet en het meldpunt. Dit resulteerde in 530 meldingen bij het meldpunt. De meeste van deze meldingen gingen over servicekosten (176) en intimidatie (100). Niet bij alle meldingen was daadwerkelijk sprake van een overtreding. Van de in totaal 530 meldingen bij het meldpunt, bleken er 105 niet binnen de reikwijdte van de Wet goed verhuurderschap te vallen. De gemeente heeft een doorverwijsplicht en zorgt ervoor dat de melder alsnog bij de juiste instantie terechtkomt. Dat kan intern of extern zijn. Meldingen die bijvoorbeeld gaan over gebreken van een woning, worden direct intern doorgestuurd naar het team Woningkwaliteit. Extern doorgestuurde meldingen zijn meldingen die niet onder gemeentelijke handhaving vallen, bijvoorbeeld het terugvorderen van borg of het verlagen van de huurprijs. Deze meldingen worden doorgestuurd naar Stichting !Woon of de Huurcommissie.

Sancties en nieuwe boetetabellen Bij overtredingen van de woonregels kan de gemeente een sanctie opleggen. Doel van een sanctie is om overtreding te beëindigen en te zorgen dat een woning weer rechtmatig gebruikt wordt. Er zijn verschillende sancties mogelijk: bestuurlijke boete, last onder dwangsom (LOD), last onder bestuursdwang en waarschuwingen. In 2024 werden er meer sancties (226) opgelegd dan in 2023 (186). Het aantal bestuurlijke boetes was nagenoeg gelijk ten opzichte van vorig jaar (86 in 2024, 88 in 2023). De toename van het aantal sancties komt doordat er meer LOD’s werden opgelegd (138 in 2024, 97 in 2023). Een LOD is een herstelsanctie: de overtreder krijgt de kans om de overtreding binnen een bepaalde termijn oplossen. Gebeurt dit niet, dan moet de dwangsom worden betaald. Door de andere koers bij handhaving wordt er bij overtredingen eerder gekozen voor een herstelsanctie en minder snel direct beboet. In 2024 werden korte tijd geen boetes uitgedeeld. Dit was na een uitspraak van de Raad van State (RvS) in augustus 2024, waarmee verschillende boetetabellen in de Huisvestingsverordening onverbindend werden verklaard. Als gevolg van de uitspraak van de RvS zijn alle boetetabellen in de Huisvestingsverordening per 1 januari 2025 aangepast.

De boetes zijn over het algemeen verlaagd en er wordt meer onderscheid gemaakt in de ernst van de overtreding, type overtreding (bedrijfsmatig of niet) en recidive. Incassoresultaten: meer maatwerk en overleg Naast de handhavingsresultaten informeert het college de raad jaarlijks over de inning van de opgelegde boetes. Goede uitvoering van de sancties is een belangrijk onderdeel van doelmatige handhaving. In 2023 is een koerswijziging ingezet bij de inning van sancties: van een lik op stuk beleid naar maatwerk en overleg. In 2024 is de nieuwe koers voortgezet.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 26 maart 2025 Pagina 4 van 4

Het uitgangspunt is dat de gemeente de burger helpt bij het nakomen van de betalingsverplichting: soepel waar het kan, streng als het moet. Er wordt rekening gehouden met de persoonlijke en financiële omstandigheden van de boeteplichtige, door passende maatwerkoplossingen te bieden voor betalingsproblemen. De afgelopen jaren heeft het college actief ingezet op het naar beneden brengen van het totaal aan openstaande boetebedragen. Ook in 2024 is het openstaande debiteurensaldo weer verder gedaald. Met een eindsaldo van iets minder dan € 4,5 miljoen komt het 21% lager uit dan in 2023. Daarnaast is het dit jaar gelukt om de ouderdom van het openstaande saldo terug te dringen: 52% van het openstaande saldo is ouder dan 3 jaar, tegenover 65% eind 2023. Conclusie In 2024 heeft het college onverminderd werk gemaakt van het aanpakken van leegstand en woonfraude en het verbeteren van woningkwaliteit. Door eigen onderzoek en door meldingen en signalen van Amsterdammers en partners zoals woningcorporaties en private verhuurders werden woonfraude, leegstand en achterstallig onderhoud opgespoord. De aanpak hiervan gebeurt vriendelijk waar het kan, met gesprekken en brieven, en streng als het moet, door het opleggen van sancties. Ik hoop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Zita Pels Wethouder volkshuisvesting Bijlagen 1. Bijlage bij de raadsinformatiebrief Resultaten handhaving wonen 2024

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl