Raadsinformatiebrief resultaten Amsterdamse Voetbal Agenda DEF

Raadsinformatiebrief

Aan:

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam

Datum

23 december 2025

Portefeuille

Sport en Bewegen

Portefeuillehouder:

Sofyan Mbarki

Behandeld door Onderwerp

Sport en Bewegen, bestuurszaken.seb@amsterdam.nl

Voortgangsrapportage Amsterdamse Voetbal Agenda

Geachte leden van de gemeenteraad, In de afgelopen jaren heb ik uw raad met enige regelmaat geïnformeerd over de voortgang van de Amsterdamse Voetbal Agenda (hierna Voetbalagenda). Met deze brief wil ik u op de hoogte stellen van de meest recente resultaten van de Voetbalagenda. Daarnaast deel ik de lessen uit de Voetbalagenda die worden meegenomen in de reguliere ondersteuning van verenigingen. 1. Samen het tij keren in het Amsterdamse amateurvoetbal Elk weekend spelen er bijna 30.000 Amsterdammers een wedstrijd namens een van de vele voetbalverenigingen die de stad rijk is, waarvan ruim 17.000 jeugdleden. Dit aantal is licht gegroeid, met een toename van 1.5% t.o.v. 20241. Wanneer ook vrijwilligers, ouders en andere omstanders worden meegerekend, komt naar schatting wekelijks bijna 10% van de Amsterdammers in aanraking met het amateurvoetbal. De sportvereniging is daarmee veel meer dan een plek om te sporten: het is een maatschappelijk ankerpunt in de wijk, een ontmoetingsplek waar verschillende Amsterdammers elkaar vinden, samenwerken en verbinding ervaren. Het clubhuis is in die zin ook een belangrijke Huis van de Wijk. Juist in een tijd waarin zorgen over polarisatie toenemen, is dat van grote waarde.

De sportvereniging als software van de sport, naast de accommodaties (hardware), is ook onmisbaar om onze hoofddoelstelling te realiseren: méér Amsterdammers aan het sporten en bewegen krijgen voor een vitale stad. En niet onbelangrijk: sportverenigingen stellen leden in staat om in competitieverband wedstrijden te spelen. We startten deze bestuursperiode met het aanpakken van de problematiek in het amateurvoetbal omdat de opgave hier het meest urgent is. Met grofweg een derde van de voetbalclubs – met name in Nieuw West, Zuidoost en Noord – gaat het niet goed. Intussen zijn we drie jaar verder dat de Voetbalagenda, ontwikkeld in nauwe samenwerking met de clubs, de KNVB en Ajax, zijn vruchten begint af te werpen. 2. Resultaten Amsterdamse Voetbal Agenda De aanpak is in 2023 gestart en bestaat uit 4 actielijnen: 1. Reguleren van commerciële voetbalscholen 2. Versterken en vitaler maken van voetbalverenigingen 3. Vergroten van toegankelijkheid voor meiden en zaalvoetballers 4. Versterken van sociale veiligheid als basis voor iedereen 1 Bron: KNVB, peildatum 1 september 2025

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 23 december 2025 Pagina 2 van 5

Hieronder wordt op hoofdlijnen de belangrijkste resultaten geschetst. In de bijlage wordt in nader detail ingegaan op de voortgang per actielijn. 2.1 Commerciële voetbalscholen: van wildgroei naar duidelijk speelveld Voetbalscholen die jarenlang onrechtmatig gebruik maakten van onze gemeentelijke sportvelden en de vereniging verdrongen, hebben we de keuze gesteld: extern blijven en een huurcontract afsluiten met de gemeente of intern opgaan in de vereniging: ▪ Van de 90 voetbalscholen in 2023 staan er nu 21 onder contract bij de gemeente, zijn er 12 volledig opgegaan in de vereniging; met de overige lopen gesprekken. Een aantal voetbalschoolhouders probeert zich te onttrekken aan de gemeente en verplaatst zich over de verschillende sportparken. We blijven hierop handhaven. ▪ Alle bekende voetbalscholen voldoen inmiddels aan de basiseisen sociale veiligheid. ▪ De inkomsten vanuit voetbalscholen stegen van €0,- naar € 100.000,▪ Enkele voetbalscholen weken uit naar omliggende gemeenten. Hierover is afstemming gaande. Het resultaat is dat verenigingen nu meer rust, overzicht en een eerlijker speelveld ervaren waardoor de juiste randvoorwaarden zijn geschept om te werken aan herstel. 2.2 Investeren in vrijwilligers: het fundament van elke vereniging Een gezonde vereniging valt of staat met voldoende vrijwilligers.

Om trainers, bestuurders, en coördinatoren te ontlasten hebben we onder andere: ▪ Meer dan 300 jeugdtrainers opgeleid. ▪ Ruim 40 trainers volgden via Ajax een door de gemeente bekostigde training. ▪ Ontlasten we clubs met administratieve taken via een online penningmeestertool. ▪ In samenwerking met het ROC van Amsterdam is de eerste trainersopleiding in het land is gestart die zich specifiek richt op voetbal. ▪ 9 professionals zijn ingezet bij clubs met een grote ondersteuningsbehoefte. ▪ Meer dan 12 voetbalclubs bezocht waar de wethouder sport een Heldenspeld heeft uitgereikt aan een vrijwilliger die is voorgedragen door de club. Het uitreiken van een Heldenspeld wordt enorm gewaardeerd door de vrijwilliger en familie. 2.3 Meidenvoetbal: groei stimuleren waar dit niet vanzelf gaat Het meidenvoetbal in Amsterdam zit in de lift. Afgelopen jaar is het meidenvoetbal in Amsterdam met 7% gegroeid, terwijl dit landelijk slechts 2% betrof2. Dit is een bijzondere ontwikkeling omdat de sport- en beweegparticipatie van meiden juist achter loopt op die van jongens. Deze groei jagen we daarom actief aan en faciliteren we via het actieplan Meer Meiden Voetballen. Via dit plan wordt concreet invulling gegeven aan de ruim € 2,5 miljoen die tot en met 2028 beschikbaar is gesteld voor het versterken van het meidenvoetbal, waarover ik uw Raad eerder informeerde3.

De resultaten tot nu toe: ▪ 2 Meidenhubs zijn geopend: een in Nieuw West en een in Noord. We zijn in gesprek met Zuidoost. we willen groeien naar 6-8. Dit zijn verenigingen waar we actief inzetten op een structuur waar meidenvoetbal kan floreren. We maken formele afspraken met besturen over de organisatorische stappen die gezet dienen te worden. ▪ 40 vrouwelijke trainers zijn opgeleid 2 Bron: KNVB. Peildatum 1 september. 3 Raadsinformatiebrief “Actieplan ‘Méér meiden voetballen 2025-2028", 12 december 2024

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

▪

Datum 23 december 2025 Pagina 3 van 5

Er is 1 nieuwe profclub opgericht voor vrouwen, Hera United, waar de gemeente mee in gesprek is.

3. Van Voetbalagenda naar Verenigingsagenda: de werkwijze toepassen bij andere sporten De gemeente investeert al fors in het ondersteunen van sportclubs via het programma Vitale Sportclubs. Het doel van het programma is het ondersteunen van sportclubs in hun ontwikkeling naar zelfredzame, sterke en toekomstbestendige clubs. Een kleine greep uit de voorzieningen en ondersteuning die we al treffen: ▪ Het aantal casussen dat het programma Sterke Sportclubs in behandeling heeft genomen is gegroeid van 403 in 2020 naar 716 in 2024. De meeste vragen kwamen van sportclubs uit stadsdeel Oost. De ondersteuning in de aandachtgebieden is gegroeid. ▪ De subsidie sterke sportclubs waarover u al eerder bent geïnformeerd. In 2024 deden maar liefst 157 clubs een aanvraag ter waarde van bijna € 600.000. Met behulp van subsidie helpen we sportclubs hun organisatie te versterken, nieuw sportaanbod te creëren voor mensen die nog niet sporten en een professional in te zetten die hun vrijwilligers ondersteunt. ▪ Het gebruik van de Stadspas onder de jeugd voor sport neemt toe. ▪ We bieden allerlei trainingen (op maat) en workshops om het technisch en bestuurlijk kader te helpen. Bijvoorbeeld: de opleiding ‘Besturen met Impact’ die we samen met de KNVB organiseren of ‘De Assistent’ waarmee we workshops aan jeugdtrainers aanbieden op pedagogisch en technisch vlak.

En toch zijn de verschillen ondanks deze brede ondersteuning nog groot. Juist de clubs die de ondersteuning het hardst nodig hebben weten het aanbod vaak niet te benutten. Simpelweg omdat zij door het vrijwilligerstekort er niet aan toekomen en de basis überhaupt niet op orde is. Hoewel het aantal ondersteuningsvragen uit de aandachtsgebieden groeit valt hier nog steeds veel winst te behalen. Het zijn nog steeds de vitalere clubs die het ondersteuningsaanbod weten te vinden. Kortom, een andere manier van werken is noodzakelijk om in elke wijk sterke en vitale sportclubs te behouden. Daarom zijn we met de Voetbalagenda gaan experimenteren met een andere aanpak. Enkele kenmerken en principes van deze aanpak: ▪ Verenigingsondersteuning volgens het sturingsprincipe Ongelijk investeren voor gelijke kansen. Binnen de voetbalagenda zijn we op basis van data veel gerichter en intensiever voetbalclubs gaan ondersteunen waar de opgave het grootst is. Via de ‘Voetbalmonitor’ worden clubs op basis van indicatoren geprioriteerd. Clubs in het rood krijgen voorrang bij ondersteuningsvragen omdat de opgave hier het urgents is. ▪ Van brede generieke ondersteuning naar gerichte intensieve ondersteuningstrajecten. In overleg met de vereniging bieden we een intensief ondersteuningstraject aan.

We richten ons daarbij op het investeren in de vrijwilligers en technisch en bestuurlijk kader om zo snel toe te werken naar ledenbehoud en groei. Wat een belangrijke voorwaarde is voor een gezonde club. ▪ Van aanbodgestuurde ondersteuning naar co-creëren. De reguliere verenigingsondersteuning gaat uit van een regisserende rol. Dit betekent dat we een breed pallet aan trainingen en workshops aanbieden, vaak uitgevoerd door derden. Het voordeel is dat je hiermee op een doelmatige manier veel clubs weet te bereiken. Zwakke clubs hebben hier echter minder aan. De basis is immers niet op orde en de uitvoeringskracht is vaak zwak waardoor deze clubs het vaak niet zelfstandig redden om de club te versterken. We bieden de geprioriteerde clubs binnen de Voetbalagenda daarom een intensief Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 23 december 2025 Pagina 4 van 5

ondersteuningstraject aan waarbij we naast de vereniging gaan staan. Dit doen we niet vrijblijvend. Clubs moeten meewerken om de basis op orde te krijgen. Dit betreft democratische legitimiteit (leden moeten invloed kunnen uitoefenen via onder meer de ALV), financiële transparantie en de basiseisen sociale veiligheid. De komende periode werken we verder toe naar het toepassen van de werkwijze van de Voetbalagenda bij de clubondersteuning van andere sporten zoals basketbal, atletiek en turnen. Daarbij ligt de focus op die gebieden waar de sport en beweegparticipatie het sterkst achterloopt. 4. De toekomst van het Amsterdamse amateurvoetbal We zetten samen met onze partners belangrijke stappen in het versterken van het amateurvoetbal in onze stad. We zijn er echter nog niet; de aanpak vraagt een lange adem. Hieronder de opgave waar we de komende periode voor staan. Maatregelen tegen toenemende agressie, discriminatie en doorgeschoten prestatiecultuur Op het veld en langs de lijn is de situatie in het amateurvoetbal al jarenlang zorgelijk. In toenemende mate ervaren mensen agressie en een gevoel van onveiligheid. De nieuwste cijfers laten zien dat discriminerende uitingen en (verbaal) geweld op en langs de lijn nog steeds helaas schering en inslag zijn in het amateurvoetbal.

Het is ontoelaatbaar dat onze kinderen thuis en tijdens uitwedstrijden worden geconfronteerd met discriminerende uitingen van veelal ouders. Stevig normeren en sanctioneren is hierin noodzakelijk. De doorgeschoten prestatiecultuur legt een té grote druk op kinderen en heeft een negatief effect op hun mentale welzijn. Veel voetballers ervaren al op jonge leeftijd de druk om gescout te worden door een betaalde voetbal organisatie. Sommige commerciële voetbalscholen spelen zelfs in op deze behoefte door reclame te maken met het aantal kinderen die door een betaalde voetbalorganisatie zijn gescout. We hebben verschillende nieuwe maatregelen ingezet, naast het programma positieve sportcultuur wat al draait, om deze misstanden tegen te gaan: - Aanspreken van de betaalde voetbal organisaties (BVO’s) Begin dit jaar hebben we de profclubs van de Eredivisie en de Keukenkampioendivisie gevraagd de banden met de commerciële voetbalscholen te verbreken. Dit nadat we maar liefst 60 meldingen binnenkregen over ongewenst gedrag via het Meldpunt voetbalscholen dat we hebben opgezet nadat we signalen ontvingen over sommige voetbalscholen. - Onderzoek Hogeschool van Amsterdam: ‘De parallelle voetbalwereld’. De Hogeschool van Amsterdam onderzoekt momenteel de relatie tussen commerciële voetbalscholen, betaalde voetbal organisaties en zaakwaarnemers.

Uit een eerste rapportage blijkt dat zich in Nederland naast de verenigingsstructuur een parallelle voetbalwereld heeft ontwikkeld, waarin op informele en weinig transparante wijze wordt gehandeld in talent. Jonge kinderen en hun ouders zijn hierin regelmatig een speelbal van de belangen van betrokken partijen. Met dit onderzoek beogen we de precieze aard en toelaatbaarheid van deze praktijken in kaart te brengen. - Campagne ‘Onze voetbalvereniging: het beschermen waard’. Het runnen van een vereniging is anno 2025 complexer geworden. De hierboven omschreven druk van commerciële voetbalscholen, leden die steeds meer verwachten en de druk die steeds meer op kinderen wordt gelegd om te presteren stelt veel besturen voor grote uitdagingen. Met een campagne willen we een positief geluid laten horen waar het in de unieke verenigingsstructuur in de kern om draait: samen met plezier sporten. En de Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

-

Datum 23 december 2025 Pagina 5 van 5

vereniging maken we samen. We betrekken uiteraard de verenigingen, ouders en spelers bij de ontwikkeling van de campagne. Aanpak veiligheid op en rond de sportparken. Op dit moment wordt een opdracht geformuleerd om de veiligheidssituatie op en rondom gemeentelijke sportfaciliteiten te verbeteren. De overlast ontstaat vaak op plekken rondom sportaccommodaties (parkeerplaatsen, toegangswegen) dus dit vraagt om een betere en intensieve samenwerking tussen verschillende gemeentelijke directies, politie en sportclubs.

Clubgebouwen in slechte staat, strategische bedreiging voor veel verenigingen Juist in het amateurvoetbal is een relatief groot deel van de clubgebouwen, meestal in eigendom van de vereniging, verouderd en onvoldoende toekomstbestendig. De kosten voor renovatie en nieuwbouw stijgen, landelijke subsidies staan onder druk, financieringsmogelijkheden zijn beperkt en de hoge energieprijzen drukken zwaar op verenigingen. Voor veel voetbalverenigingen is dit een grote bedreiging voor een gezonde toekomst. Om die reden is de Subsidieregeling Sportverenigingsaccommodaties Buitensport4 geactualiseerd en zijn we gestart met de ontwikkeling van clubgebouwenbeleid. De eerste inzichten hiervan worden medio 2026 verwacht. Tot slot Het amateurvoetbal is onlosmakelijk verbonden met het DNA van Amsterdam en kent een rijke geschiedenis. Veel clubs bestaan al meer dan een eeuw en vormden generaties talenten, vaak jongeren die het thuis niet breed hadden voor wie de vereniging een springplank was. Dit is ook de kracht van het unieke Nederlandse verenigingsmodel: dichtbij, laagdrempelig en breed toegankelijk voor iedereen. Dit model staat in sommige wijken onder druk en dit gat dreigde te worden opgevuld door commerciële voetbalscholen. De Voetbalagenda laat zien dat gericht investeren en ondersteunen werkt. We zetten belangrijke stappen maar we zijn er nog niet; de opgave blijft groot.

Voetbal is nog steeds volkssport nummer één. Dat zagen we dit jaar ook heel duidelijk bij een van de hoogtepunten van Amsterdam 750, de Cruyff Street League. In elk stadsdeel werd het voetbal samen gevierd met als hoogtepunt de finale op de Dam. Het laat zien wat voor een verbindende kracht sport kan hebben. We blijven daarom werken aan sterke, veilige en toegankelijke verenigingen in élke wijk van de stad. Zodat ook toekomstige generaties Amsterdammers dichtbij huis kunnen sporten, groeien en zich thuis voelen op hun club. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Sofyan Mbarki Wethouder Sport en Bewegen

4 raadsinformatiebrief actualisatie Subsidieregeling Verenigingsaccommodaties Buitensport

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl