raadsinformatiebrief reguleren voetbalscholen dd 29 maart 2024 (1).pdf

Raadsinformatiebrief

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 29 maart 2024 Sport en bewegen Sofyan Mbarki Directie Sport en Bos, bestuurszaken.seb@amsterdam.nl Voortgang actielijn 2 Amsterdamse Voetbal Agenda: reguleren commerciële voetbalscholen & afdoening toezegging ‘Meldplicht voetbalscholen en verenigingen (TA2023-001302)

Geachte leden van de gemeenteraad,

Met deze brief informeert het college u over het volgende. In januari 2023 heb ik u via de raadsbrief Amsterdamse Voetbal Agenda 2023-2027 geïnformeerd over mijn voornemen te werken aan toekomstbestendige voetbalsport in Amsterdam, en te komen tot sterke voetbalverenigingen in alle wijken van de stad. Eind vorig jaar hebben we na een periode van afstemming de Amsterdamse Voetbal Agenda ondertekend waarin de KNVB, Ajax én de verenigingen zich committeren aan afspraken die nodig zijn om samen het amateurvoetbal in de stad duurzaam te versterken. Het reguleren van commerciële voetbalscholen is de meest urgente actielijn (actielijn 2) binnen de Amsterdamse Voetbal Agenda. Vanwege de snelle opmars van de commerciële voetbalscholen is regulering hierop achtergebleven. Dat heeft gezorgd voor veel ongereguleerde hybride samenwerkingsvormen tussen vereniging en voetbalschool, die voor de nodige problemen zorgen. We zien dat (zwakke) verenigingen regelmatig verder worden uitgehold door een voetbalschool. Er is sprake van botsende belangen tussen de activiteiten van een voetbalschool en die van de vereniging. Bijvoorbeeld omdat trainers, bestuurders of andere vrijwilligers ook een commercieel of persoonlijk belang (lijken te) vertegenwoordigen. De voetbalschool bepaalt soms het aannamebeleid van de vereniging.

Teams vallen uit elkaar, trainers worden weggetrokken en vrijwilligers zijn niet meer bereid om zonder vergoeding het commerciële belang van een voetbalschool te dienen en haken af. Bovendien ontbreekt het met regelmaat aan goede afspraken tussen voetbalschool en gemeente. Vaak ontbreekt een huurovereenkomst. En net als andere gebruikers van gemeentelijke velden, moeten voetbalscholen voldoen aan enkele basisvoorwaarden zoals inschrijving bij KvK en basiseisen rond sociale veiligheid.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 29 maart 2024 Pagina 2 van 6

Kortom, het reguleren van voetbalscholen en het ontvlechten van onwenselijke samenwerkingsvormen tussen voetbalschool en vereniging is essentieel om een gelijk speelveld te herstellen. Wanneer de belangen van een ongereguleerde voetbalschool de boventoon voeren, staat dit de duurzame ontwikkeling van een vereniging in de weg. Investeringen in het amateurvoetbal in het algemeen en individuele clubs in het bijzonder zijn alleen gerechtvaardigd als er geen enkele sprake is van parallelle belangen. Met deze brief informeer ik u graag, conform de toezegging aan uw raad, over de laatste stand van zaken en concrete resultaten, waaronder: 1. Huidig beeld van voetbalscholen 2. Handelingsperspectief en juridisch instrumentarium o.b.v. scenario’s 3. Introductie van een meldpunt voetbalscholen voor ouders 4. Proces aanpassingen verhuursystematiek en huurtarieven 5. Campagne ‘stop de handel in voetbaldromen’ In deze brief ligt de focus op actielijn 2 (regulering voetbalscholen) van de voetbalagenda. Ondertussen zijn we ook druk bezig met het versterken het verenigingslandschap, het doorontwikkelen van het meiden-en zaalvoetbal en het versterken van de sociale veiligheid. U ontvangt op de overige actielijnen voor het zomerreces een update.1 1. Huidig beeld van voetbalscholen Reguleren begint bij transparantie over de relatie tussen een voetbalschool en vereniging.

Vanaf juli 2023 zijn alle gemeentelijke voetbalvelden met grote regelmaat bezocht door gemeentelijke toezichthouders. Dit heeft in eerste instantie geleid tot een beter overzicht van het aantal voetbalscholen en de mate waarin zij gebruik maken van velden. Gaandeweg is de kwaliteit van controles verbeterd. Zo zijn handhavers inmiddels in staat om relaties op te bouwen, gesprekken te voeren (bijv. met ouders of clubvrijwilligers) en voetbalscholen aan te spreken op eerder gemaakte afspraken/toezeggingen. Daarmee hebben we veel meer inzicht gekregen in mogelijke onderstromen zoals bijvoorbeeld onwenselijke verwevenheid met een vereniging, parallelle belangen en/of onwenselijke financiële constructies. In het verlengde van aangescherpt toezicht hebben voetbalscholen en verenigingen een duidelijke keuze voorgelegd gekregen. Ofwel volledige integratie met een vereniging waardoor de eigen jeugdopleiding wordt versterkt/uitgebreid en de vereniging zelf de regie heeft (en verantwoordelijkheid draagt) over de organisatie ervan. Ofwel als externe voetbalschool die volledig onafhankelijk van een vereniging opereert. Zij dienen dan zelfstandig afspraken met de gemeente te maken over huur van gemeentelijke velden en basiseisen rond sociale veiligheid (zie uitwerking in bijlage 2).

1

Dit zijn de actielijnen: versterken van het verenigingslandschap, doorontwikkelen van het meiden- en zaalvoetbal en sociale veiligheid.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 29 maart 2024 Pagina 3 van 6

Hoewel we er nog niet zijn, hebben velen inmiddels eerste stappen gezet. Samenvattend ziet het landschap van voetbalscholen er op dit moment als volgt uit (zie ook bijlage 1): 1. Er staan 56 voetbalscholen op onze opgeschoonde lijst 2. 17 voetbalscholen blijven op de lijst staan, maar vallen (voorlopig) buiten onze scope omdat: o ze op dit moment niet actief zijn in Amsterdam o ze niet voldoen aan onze definitie van een (commerciële) voetbalschool o de personen achter deze voetbalscholen actief zijn bij een andere voetbalschool die wél in onze aanpak valt 3. 11 voetbalscholen hebben (huur)afspraken gemaakt met de gemeente, of zullen dat op korte termijn doen 4. 6 voetbalscholen zijn als interne voetbalschool opgegaan in de vereniging 5. 10 voetbalscholen zijn in transitie richting een interne voetbalschool 6. 4 voetbalscholen zijn met de gemeente in gesprek over aangescherpte (huur)afspraken 7. Met 8 voetbalscholen is contact gezocht, maar nog geen gesprek gevoerd 2. Handelingsperspectieven en juridisch instrumentarium reguleren voetbalscholen Het landschap van voetbalscholen is een fluïde en snel veranderende wereld. De lijst in bijlage 1 is dan ook een dynamische lijst. Er wordt makkelijk overgestapt; ook trainers, bestuurders en voetbalschoolhouders maken regelmatig een transfer tussen voetbalschool en/of vereniging.

Het is daarom van groot belang de lokale situatie goed te kennen om te kunnen inschatten of we eerst de vereniging, eerst de voetbalschool of beide tegelijk moeten aanspreken. We combineren aangescherpt toezicht op de velden dan ook met frequente gesprekken met verenigingen en/of voetbalscholen, óók om te kunnen bepalen wanneer en hoe we bestaand juridisch instrumentarium optimaal kunnen inzetten. Externe voetbalscholen die niet huren We zien veel externe voetbalscholen, al dan niet bij de Kamer van Koophandel ingeschreven, zonder formele relatie met de gemeente. We weten wanneer zij actief zijn en zijn met de meeste in gesprek. Dat gesprek voeren we vaak samen met de vereniging. We leggen daarbij de keuze voor een interne of externe voetbalschool voor, zoals in bijlage 2 beschreven. Zowel bij verenigingen als bij voetbalscholen zien we het besef ontstaan dat ze zich daadwerkelijk hiertoe moeten verhouden. Om dit proces te versnellen zetten we de volgende juridische instrumenten in: • Verplichting huurcontract Het afsluiten van een huurcontract is natuurlijk de meest directe manier om de relatie met de gemeente te formaliseren. Feitelijk gaat het om nieuwe huurders, wat ons de ruimte geeft om specifieke bepalingen voor voetbalscholen toe te voegen aan het contract.

Met nieuwe voetbalscholen sluiten we bijvoorbeeld contracten af voor maximaal 1 seizoen, zodat er ieder jaar een natuurlijk moment ontstaat om de samenwerking (en toegewezen locatie) tegen het licht te houden. Uiteraard moeten voetbalscholen vooraf voldoen aan voorwaarden, zoals de basiseisen sociale veiligheid. De bereidwilligheid om hieraan te voldoen groeit. • Handhaven op basiseisen sociale veiligheid

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

•

Datum 29 maart 2024 Pagina 4 van 6

Voetbalscholen met een eigen entiteit die duidelijk als externe voetbalschool opereren moeten voldoen aan de basiseisen sociale veiligheid. Zo niet, dan kunnen ze geen gebruik maken van velden en worden ze uiteindelijk weggestuurd. U bent geïnformeerd over de afronding van dit traject voor partijen die al huurder zijn bij de gemeente. Het is uiteraard onwenselijk dat enkele voetbalscholen hierin ontbreken. De basiseisen sociale veiligheid regelen we met het afsluiten van huurcontracten, maar spreken hen separaat ook aan op deze verplichting. Naheffing voor gederfde inkomsten Wanneer een voetbalschool blijvend geen gehoor geeft aan onze verzoeken om (huur)afspraken te maken of niet overgaat tot ontvlechting, zullen we deze partijen ook met terugwerkende kracht belasten voor gederfde huurinkomsten. Vanaf wanneer is per situatie anders. Maar door aangescherpte handhaving kunnen we beter feitelijk vaststellen of en wanneer een voetbalschool oneigenlijk gebruik maakt van de velden en wanneer zij actief zijn.

Verenigingen die velden onderverhuren aan voetbalscholen In veel gevallen spreken we ook hoofdhuurders, in dit geval de voetbalverenigingen, aan op hun contractuele verplichtingen als huurder van gemeentelijke voetbalvelden. Dit is een effectieve methode, met name als de vereniging een duidelijk belang heeft om (niet transparante) afspraken met een voetbalschool in stand te houden. Dit kan uiteindelijk leiden tot het opzeggen van het huurcontract. Door het gesprek met deze verenigingen wat steviger in te gaan, zien we dat verenigingen uiteindelijk vaker het initiatief nemen om de samenwerking met de voetbalschool te ontvlechten. Hierdoor komt de gemeente in positie om separaat afspraken te maken met de voetbalschool. Juridisch hebben wij de volgende mogelijkheden om dit af te dwingen: • Verbod op onderhuur Contractueel mogen voetbalverenigingen velden niet onderverhuren zonder toestemming van de gemeente. In de praktijk zien we dat veel. Wij spreken voetbalverenigingen aan die een voetbalschool met eigen entiteit toestaan op de tijden waarop zij huren. • Boekenonderzoek en integriteitsclausule Huurders kunnen contractueel worden gehouden aan voorwaarden rondom integriteit. De gemeente Amsterdam heeft contractueel het recht om huurders te screenen op deze voorwaarden. De huurder dient daar medewerking aan te moeten verlenen.

Dit kan een methode zijn om eventuele onwenselijke verwevenheid met een commerciële voetbalschool zichtbaar te maken. Bovendien geldt voor deze verenigingen de ‘meldplicht samenwerking derden’ van de KNVB. Zien wij dat een vereniging toestaat dat een voetbalschool oneigenlijk gebruikt maakt van velden, dan zullen wij hierover ook de KNVB informeren en hen vragen deze vereniging aan te spreken op hun plicht dit te melden. De KNVB heeft verenigingen de ruimte gegeven in eigen tempo aan deze nieuwe regel te voldoen, maar heeft aangekondigd dat die vrijblijvendheid voor komende seizoen zal verdwijnen.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 29 maart 2024 Pagina 5 van 6

3. Meldpunt voetbalscholen voor ouders Er is niet altijd even goed zicht op de werkwijze van voetbalscholen. Het komt voor dat dure extra trainingen bij een voetbalschool een verplichte voorwaarde zijn voor een selectieplek. De organisatie is bij sommige verenigingen alleen op orde voor de hogere teams, waar de voetbalschool een belang ziet. Of er wordt misbruik gemaakt van (vaak onrealistische) voetbaldromen bij jonge kinderen. Wij denken dat er veel onvrede leeft bij ouders over dergelijke praktijken. Veel signalen hierover komen nu informeel binnen. Dat gegeven, in combinatie met de constatering dat deze specifieke problemen op dit moment nergens gemeld kunnen worden, heeft mij doen besluiten een meldpunt voor ouders in te richten. Melden bij de vereniging werpt soms een drempel op, het gaat immers vaak over personen die banden hebben binnen diezelfde vereniging. De KNVB en het Centrum voor Veilige Sport Nederland bieden goede mogelijkheden om grensoverschrijdend gedrag te melden, maar kunnen niet altijd overweg met meer specifieke meldingen over bijvoorbeeld oneigenlijk gebruik van sportvelden of oneerlijk selectiebeleid door belangenverstrengeling. Uiteraard zorgen we dat anonimiteit wordt gewaarborgd en dat melders worden doorverwezen naar de juiste instanties, met inachtneming van regels over vertrouwelijkheid en privacy. 4.

Proces aanpassing tarievensystematiek en huurtarieven Commerciële voetbalscholen maken soms misbruik van de mazen in onze verhuursystematiek. Om dit nog beter te voorkomen zijn aanpassingen nodig in onze tarievensystematiek. In uitzonderlijke gevallen zien we zo’n grote verwevenheid tussen vereniging en voetbalschool dat de vereniging in de praktijk óók de voetbalschool is. Er is qua juridische entiteit weliswaar sprake van een vereniging. Maar deze is dusdanig vercommercialiseerd, met vaak hoge contributies/kosten als gevolg, dat het verenigingsmodel lijkt te zijn losgelaten. Sommige voetbalscholen richten een stichting op om op die manier het commerciële tarief te omzeilen, terwijl zij wel degelijk activiteiten met een winstoogmerk ontplooien. Op deze manier maken voetbalscholen winsten dankzij sterk gesubsidieerde tarieven en dat is niet wenselijk. Daarom kom ik nog dit jaar met een aanpassing van de verhuursystematiek, wat ervoor moet zorgen dat (externe) commerciële voetbalscholen in alle gevallen zelfstandig bij de gemeente velden huren tegen een (mogelijk aangepast) commercieel tarief. Dat houdt in dat voetbalscholen ook in het weekeinde velden per uur kunnen gaan huren en dat zij niet meer in aanmerking komen voor een maatschappelijk tarief als zij activiteiten ondernemen met een winstoogmerk.

De komende maanden zal ik gebruiken om dit misbruik van het maatschappelijk tarief aan te pakken en uiterlijk Q3 2024 zal ik uw raad hier verder over informeren. 5. Campagne ‘stop de handel in voetbaldromen’ Het is mijn wens om ouders het eerlijke verhaal te vertellen over voetbalscholen en de kansen voor hun kind op een loopbaan als profvoetballer. Met de KNVB en Ajax, die de aangewezen partijen zijn om dat verhaal te vertellen, werken we concreet aan een campagne ‘stop de handel in

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 29 maart 2024 Pagina 6 van 6

voetbaldromen’. Wanneer de opzet van deze campagne duidelijk is, en er zicht is op een startdatum, zal ik uw raad hierover informeren. Ik hoop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd en beschouw toezegging (TA2023-001302) hiermee als afgedaan. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Sofyan Mbarki Wethouder Sport & Bewegen

Bijlagen 1. Lijst met voetbalscholen (dd 29 maart 2024) 2. Richtlijnen interne- en externe voetbalschool

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl