Raadsinformatiebrief regeling naamswijziging ivm slavernijverleden

Raadsinformatiebrief

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 9 februari 2023 Algemene Zaken Femke Halsema Dienstverlening, dienstverlening@amsterdam.nl Regeling naamswijziging bij ongewenste herinnering aan het slavernijverleden

Geachte leden van de gemeenteraad, Op 28 oktober 2022 heeft het college schriftelijke vragen beantwoord van het lid Khan van DENK over de mogelijkheid tot kosteloze naamswijziging bij ongewenste herinnering aan het slavernijverleden. In antwoord op deze vragen heeft het college laten weten deze kosteloze naamswijziging mogelijk te willen maken, vooruitlopend op een landelijke regeling. We hebben toegezegd u in het eerste kwartaal van 2023 te informeren over de aanpak daarvan. Met deze brief komen we die toezegging na. Welke kosten vergoeden we? De vergoeding bestaat uit 2 elementen: de leges á € 835,- die het Rijk (Justis) rekent voor de behandeling van een aanvraag voor naamswijziging, plus de kosten voor het psychologisch onderzoek van de psycholoog dat op dit moment wettelijk vereist is om de aanvraag bij Justis te onderbouwen. We volgen daarbij de werkwijze van de gemeente Utrecht, dat wil zeggen:  We vergoeden de leges van € 835,- We hanteren een maximum van € 300,-- voor de kosten van psychologisch onderzoek, uitgevoerd door een BIG-geregistreerde psycholoog.  De kosten voor een nieuw paspoort of nieuwe identiteitskaart komen voor rekening van de aanvragers. Als aanvragers beschikken over een Stadspas met groene stip dan kunnen ze kosteloos een nieuwe ID-kaart ontvangen.  We stellen een voorlopig plafond vast van 20 aanvragen (= € 22.700,--).

Mochten er meer dan 20 aanvragen binnenkomen, dan zullen we daarvoor aanvullende dekking moeten zoeken. Wat is de procedure op hoofdlijnen? Op een aparte webpagina van de gemeente maken we bekend dat kosteloze naamswijziging in de gemeente Amsterdam mogelijk is. Streefdatum voor de start is maandag 3 april2023. We lichten toe dat de gemeente vooruitloopt op landelijke regelgeving die naar verwachting begin 2024 in werking treedt. Verder beschrijven we de procedure, de voorwaarden voor en de eventuele consequenties van een naamswijziging.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 9 februari 2023 Pagina 2 van 3

De procedure houdt op hoofdlijnen het volgende in: 1. De aanvrager maakt een afspraak met een medewerker van het Sociaal Loket die hiervoor speciaal is geïnstrueerd. De afspraak vindt plaats in een nog nader te bepalen Stadsloket, Als er veel belangstelling is voor de kosteloze naamswijziging dan kunnen we de dienstverlening uitbreiden naar meer loketten. 2. De medewerker bespreekt met de aanvrager de mogelijkheden, afhankelijk van de volgende scenario’s: o De aanvrager heeft de naamswijziging zelf aangevraagd bij Justis en wil de kosten declareren bij de Gemeente Amsterdam. De aanvrager levert de facturen in en de gemeente Amsterdam maakt het bedrag over; o De aanvrager wil een naamswijziging aanvragen bij Justis, maar kan de kosten daarvan zelf niet voorschieten en klopt daarvoor aan bij de gemeente. De gemeente Amsterdam regelt dan een voorschot. Bij een aanvraag voor een vergoeding ná verzoek naamwijziging of voor alleen de kosten van de psycholoog kan de aanvrager de aanvraag indienen tot maximaal drie maanden na de datum die is vermeld op de facturen van Justis en van de psycholoog. Hoe worden de aanvragen beoordeeld? Van de aanvragers vragen we in beide scenario’s een getekende verklaring, waarin de aanvraag wordt onderbouwd. Als de aanvrager aannemelijk weet te maken dat diens achternaam naar het slavernijverleden verwijst, dan is dat voldoende.

Er bestaat nog geen landelijk beoordelingskader hiervoor1. Om hoeveel mensen gaat het? Het is onbekend hoeveel Amsterdammers hun naam willen veranderen als die hen ongewenst herinnert aan het slavernijverleden. De verwachting is dat het aantal aanvragen relatief beperkt zal zijn. Daar zijn een aantal aanwijzingen voor. In Utrecht is kosteloze naamswijziging bij ongewenste herinnering aan het slavernijverleden al 2 jaar mogelijk. In die periode is er slechts 1 keer gebruik van gemaakt. De procedure die aanvragers bij Justis moeten doorlopen, neemt bovendien circa 10 maanden in beslag, vereist een psychologisch onderzoek en heeft in het maatschappelijk verkeer gevolgen voor de aanvragers en hun families. Zo dragen ze voortaan een andere naam dan veel directe familieleden. Ook moeten de aanvragers zelf hun nieuwe naam doorgeven aan sommige organisaties en bedrijven, zoals banken en verzekeraars. Het kan verder nodig zijn om bij DUO vervangende schooldiploma op te vragen. Amsterdammers die hun naam willen wijzigen omdat die hen ongewenst herinnert aan het slavernijverleden kunnen ten slotte ook overwegen daarmee te wachten totdat de landelijke regeling van kracht is. Die maakt de kosteloze naamswijziging eenvoudiger, doordat er geen psychologisch onderzoek meer nodig is.

1

Het WODC heeft daar wel een onderzoek naar verricht, maar het rapport en de aanbevelingen zijn nog niet openbaar

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 9 februari 2023 Pagina 3 van 3

Publiciteit In de antwoorden op de vragen van het lid Khan heeft het college gezegd ervoor te willen zorgen dat alle Amsterdammers die wegens ongewenste herinnering aan het slavernijverleden voor kosteloze naamswijziging in aanmerking komen, kennis kunnen nemen van de mogelijkheden. Wij zullen hierover communiceren via de middelen die wij tot onze beschikking hebben: de website van de gemeente, de Amsterdam Krant die huis-aan-huis verspreid wordt, socialemediakanalen zoals Facebook en Twitter en diverse nieuwsbrieven. Ook zal een persbericht worden verstuurd. Tot slot zullen we belangenorganisaties vragen de mogelijkheid tot kosteloze naamswijziging onder de aandacht te brengen bij de achterban en in het eigen netwerk. Tot slot Zoals het college al schreef in antwoord op de vragen van het lid Khan: slavenhandel en slavernij zijn misdaden tegen de menselijkheid. Wij kunnen het verleden niet meer ongedaan maken. Wat we wel kunnen doen is de doorwerking van dat verleden tegengaan. Het college is verheugd met deze maatregel daaraan een bescheiden bijdrage te kunnen leveren. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Femke Halsema Burgemeester

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl