Raadsinformatiebrief Reactie op onderzoek Berenschot (getekend).pdf

Raadsinformatiebrief

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door

Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 20 januari 2026 Kunst en Cultuur Touria Meliani Directie Economische Zaken en Cultuur, Kunst en Cultuur (bestuurszaken.ezc@amsterdam.nl) Bestuurlijke reactie op het rapport van Berenschot Creatief perspectief voor Amsterdam, Inspiratie en handvatten voor culturele bijdragen aan de maatschappelijke opgaven van de stad

Geachte leden van de gemeenteraad, Graag informeer ik u over de reactie van het college op het onderzoek van Berenschot naar aanleiding van de motie 645.23 van de leden Moeskops, Van der Veen, Minderhoud, Veldhuyzen en Garmy inzake ‘Betrek de kunstensector bij het oplossen van maatschappelijke opgaven in Amsterdam’, die in december 2024 is afgedaan. Deze reactie was u eind 2025 toegezegd. Tot mijn spijt is dit niet gelukt, waarvoor excuses. Deze motie heeft u in november 2023 aangenomen bij de vaststelling van de Hoofdlijnen voor het Kunstenplan 2025-2028. De motie verzoekt het college om de positie van kunst en cultuur in de stad verder te versterken, ervan uitgaande dat kunst en cultuur van domeinoverstijgende, positieve invloed is op de stad en haar inwoners. Daarnaast riep uw motie op om de kunstensector te betrekken bij het oplossen van de maatschappelijke opgaven van onze stad. Uw motie bouwde voort op een advies van Berenschot in het rapport In de Schijnwerpers in opdracht van de Vaste Kamercommissie voor OCW van de Tweede Kamer om ook andere domeinen te betrekken bij (de financiering van) kunst en cultuur. Naar aanleiding van de motie gaf het college onderzoeksbureau Berenschot opdracht om voor andere beleidsportefeuilles te verkennen hoe kunst en cultuur kunnen worden ingezet om maatschappelijke uitdagingen te verbeelden of oplossingen op vraagstukken te vinden.

Dit heeft in november 2024 geleid tot het rapport Creatief perspectief voor Amsterdam, Inspiratie en handvatten voor culturele bijdragen aan de maatschappelijke opgaven van de stad. Dit rapport was bijlage 31 bij de vaststelling van het Kunstenplan 2025-2028 door uw raad in december 2024. Het college heeft kennisgenomen van het handelingsperspectief dat wordt geboden en onderschrijft de kernboodschap van het rapport; cultuur is geen bijzaak maar kan een strategisch instrument zijn voor maatschappelijke verandering. Het rapport doet daartoe op zes deelgebieden 1

https://www.amsterdam.nl/bestuur-organisatie/volg-beleid/kunst-cultuur/hoofdlijnen-kunstenplan-2025-2028/

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

20 januari 2026 Pagina 2 van 3

handreikingen: Vraagstukken, Processen, Financiering, Actoren, Verandermanagement en Speelruimte. Wat betreft deelgebied vraagstukken raadt Berenschot aan cultuur niet in te zetten als versiering achteraf, maar juist aan de voorkant van beleidsontwikkeling bij deze complexe opgaven, om nieuw perspectief, verbeeldingskracht en doorbraken mogelijk te maken. Het rapport benadrukt de kansen om Kunst en Cultuur effectief in te zetten bij onderwerpen als kansengelijkheid, mentale gezondheid, leefbaarheid en energietransitie. Het rapport doet onder processen, financiering en actoren interessante suggesties om dit te realiseren. Zo wordt benadrukt dat bewoners, professionals en makers samen aan tafel zouden moeten zitten bij elk traject. Daarnaast wordt gewezen op (het verkennen van) mogelijke financiering van cultuur vanuit andere gemeentelijke budgetten en op het belang van het werken aan een meer duurzame financiering van cultuur. Over de actoren wordt benadrukt dat in vrijwel alle succesvolle voorbeelden sprake is van een verbinder of intermediair (bijv. programmamaker, curator, ontwerper, ambtenaar met mandaat) die mensen verbindt, verschillende ‘talen’ spreekt en het proces gaande houdt. Het rapport beveelt aan deze sleutelfiguren expliciet mandaat, tijd en budget te bieden en hun rol als cruciaal onderdeel van het succes te waarderen.

Bij het deelonderwerp verandermanagement raadt Berenschot de gemeente aan bewust te kiezen welk type veranderaanpak past en te voorkomen dat complexe problemen te snel worden versimpeld. Berenschot geeft aan dat speelruimte tot slot cruciaal is om de kunstensector te betrekken bij het oplossen van de maatschappelijke opgaven van onze stad. Het rapport geeft aanbevelingen om die zogeheten speelruimte te vergroten. De onderzoekers achten het met name essentieel om als gemeentelijk probleemeigenaar niet gefocust te zijn op het snel vinden van oplossingen. Creativiteit, originaliteit en artisticiteit vragen tijd en ruimte. “De waarde van cultuur is immers ook gelegen in verrassen, soms zelfs choqueren.” Het rapport geeft aan de stadsdelen daarbij te benutten als proeftuin, omdat op kleinere schaal meestal sneller integraal en flexibel gewerkt kan worden. Het rapport reikt eerste handvatten aan voor een uitwerking van deze aanbevelingen met de indrukwekkende lijst inspiratie-voorbeelden. Berenschot deed namelijk een uitgebreide verkenning van kansen voor inzet van kunst en cultuur op zes sociaal-maatschappelijke en acht fysieke en economische beleidsportefeuilles en illustreerde deze aan de hand van aansprekende voorbeelden.

Zo noemt het rapport op het sociaal-maatschappelijk terrein onder meer theaterprojecten in de jeugdhulp en (mentale) jeugdzorg, het verzamelen van verhalen bij opvang van vluchtelingen en gesprekken en exposities in meer inclusieve musea ten behoeve van inclusie en antidiscriminatie. Onder fysieke en economische beleidsterreinen waar cultuur op werd ingezet, vallen volgens het rapport onder meer Duurzaamheid en Energie (voorbeelden: theaterprojecten; tentoonstellingen), Vestigingsklimaat (Amsterdam als aantrekkelijke stad vanwege de aanwezigheid van culturele voorzieningen), en Openbare ruimte en leefbaarheid (Bescherm Natuurgebied Noord). In meerdere opzichten vindt het college het rapport waardevol en belangrijk, met name vanwege de hierboven genoemde algemene vergezichten en aanbevelingen op uiteenlopende

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

20 januari 2026 Pagina 3 van 3

beleidsportefeuilles. De in het rapport genoemde voorbeelden uit onze stadsdelen zijn veelzijdig en inspirerend. De verkenning hiervan geeft ons inzicht, zij het weinig werkelijk concrete handvatten voor een aanpak. De aanbevelingen prikkelen, maar vragen ook om handelingsperspectieven. De voorbeelden tonen aan dat de gemeente weliswaar in staat is op incidentele wijze vorm te geven aan een integrale aanpak. Het college probeert bovendien op dit moment reeds waar mogelijk zelf meer structurele domeinoverstijgende verbindingen te zoeken, bijvoorbeeld op het gebied van bezoekerseconomie of arbeidsmarkt. Niettemin schetst het rapport een grote verandering van mentaliteit en werkwijzen bij uiteenlopende onderdelen van de organisatie; een grote en complexe verandering. Om te bekijken hoe hier concreet uitwerking aan kan worden gegeven, is eerst aanvullend onderzoek nodig. Op weg naar het Kunstenplan zal het college in het najaar van 2026 de Amsterdamse Kunstraad vragen deze handreikingen verder uit te diepen in de Verkenning. Met het doel te adviseren welke concrete stappen mogelijk zijn. Zodat in de toekomst Kunst en Cultuur inderdaad waar nodig gericht kan worden ingezet voor maatschappelijke verandering. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Touria Meliani Wethouder Kunst en Cultuur

Bijlagen 1. Onderzoek Berenschot - Creatief perspectief voor Amsterdam

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl