Raadsinformatiebrief raadsbespreking Ontwikkelstrategie 2035

Raadsinformatiebrief

Aan:

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam

Datum

13 mei 2024

Portefeuille(s)

Ruimtelijke Ordening

Portefeuillehouder(s):

Reinier van Dantzig

Behandeld door

Ruimte en Duurzaamheid, bestuurszaken.rd@amsterdam.nl

Onderwerp

Schriftelijke reactie Commissiebespreking van het Concept ‘Amsterdam: bouwen aan buurten van de toekomst, Ontwikkelstrategie 2035’.

Geachte leden van de gemeenteraad,

Met deze brief informeert het college u over het volgende. In de Commissie Ruimtelijk Ordening van 10 april 2024 werd u onder agendapunt 8 gevraagd om ‘Kennis te nemen van het ‘Concept Amsterdam: bouwen aan buurten van de toekomst, Ontwikkelstrategie 2035’’. Tijdens de beantwoording van de eerste termijn was het door een technisch probleem niet mogelijk om de bespreking van dit agendapunt voort te zetten. Het restant van de bespreking is doorgeschoven naar de eerstvolgende vergadering van de Commissie Ruimtelijke Ordening op 15 mei. Voorafgaand aan deze bespreking wil ik door middel van deze brief vast mijn reactie geven op de door uw commissie ingebrachte punten. Op het deel van de vragen waarop ik tijdens de Commissie reeds een antwoord heb gegeven kom ik in deze brief niet terug. Uitzondering is dat ik naar aanleiding van de bijdrage van mevrouw Alberts (SP) zou willen verduidelijken dat de wijkkrant Buitenveldert waarin het artikel is verschenen waarnaar zij in haar bijdrage verwijst geen gemeentelijke uitgave betreft. Daarnaast is tijdens de bespreking toegezegd op een tweetal onderwerpen terug te komen: -

Met betrekking op de stand van zaken van de uitvoering van de motie voor het vormen van een Woonraad volgt nog voor het zomerreces een Raadsinformatiebrief. Met betrekking tot de mogelijkheden van geothermie voor de warmteopgave in de stad is momenteel nog onvoldoende duidelijk waar dit in de stad tot een ruimtevraag zal leiden. Op basis van de in de pilot opgedane informatie zal dit de komende periode verder worden onderzocht.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 2 oktober 2020 Pagina 2 van 7

De technische storing deed zich voor na beantwoording van de bijdrage van het lid Mangal (Denk). Hierdoor was het niet mogelijk om te reageren op de bijdragen van de leden Staartjes (VVD), Van Renssen (Groen Links), Konings (Volt), Bilgin (FvD) en Minderhoud (PvdA).

Vragen van het lid Staartjes (VVD) 1. Voor wie gaat Amsterdam bouwen? Volgens de prognose zal de stad Amsterdam groeien naar 1 miljoen inwoners door binnen- en buitenlandse migratie. In de Ontwikkelstrategie wordt ingezet op stedelijke vernieuwing van bestaande wijken en voor bestaande bewoners. Waar moeten de Amsterdammers van de toekomst gaan wonen? Hoe ziet het college dit? Antwoord: Naast door binnen- en buitenlandse migratie groeit de stad ook door natuurlijke aanwas. Bij de nieuwbouwopgave en specifiek bij de ontwikkeling van bestaande buurten wordt waar mogelijk aangesloten bij de behoefte van reeds gevestigde bewoners om zo de doorstroming op de woningmarkt te kunnen verbeteren. Dit betekent niet dat deze woningen allemaal met voorrang zullen worden toegewezen aan zittende bewoners. Integendeel, voor verreweg de meeste woningen in de stad gelden geen aanvullende toewijzingsregels voor zittende bewoners. Deze woningen staan dus ook open voor nieuwe Amsterdammers. Specifieke programmering van de te realisteren woningen wordt in de planuitwerking verder ingevuld. 2. In de Ontwikkelstrategie wordt de keuze gemaakt om terughoudender te zijn met transformatie.

Kan de wethouder toelichten of dit voortkomt uit de wens om langdurig bedrijvigheid te behouden? Zo ja, waarom blijft ‘de wolk van plannen’ dan toch bestaan voor na 2040? Is het de wethouder het met ons eens dat dit onzekerheid biedt voor bedrijven in Amsterdam? Antwoord: De terughoudender inzet op transformatie komt deels voort uit de wens om voldoende ruimte in de stad te behouden voor bedrijvigheid en vitale functies. Daarnaast is ook voor deze inzet gekozen omdat we gebiedsontwikkeling meer willen inzetten voor de verbetering van bestaande buurten. Tot slot merken we ook dat veel transformatieprojecten grote investeringen aan de voorkant vragen. De gemeente heeft momenteel niet de middelen om hier voor een groot aantal nieuwe gebieden in te voorzien. De ruimte in de stad is beperkt en de behoefte aan ruimte voor bedrijvigheid en behoefte aan ruimte voor wonen moeten daarbinnen met elkaar in lijn worden gebracht (waar wonen, waar werken, waar mengen). De Ontwikkelstrategie geeft hierin richting voor de periode tot en met 2035. Voor de periode daarna moeten hiertussen nieuwe afwegingen gemaakt worden. De mogelijkheden voor nieuwe ontwikkelingen zijn opgenomen in de Omgevingsvisie 2050.

Of en in welk tempo na 2035 nieuwe transformaties van bedrijventerreinen nodig zijn hangt onder andere af van de mate waarin we erin slagen woningen binnen de voorstellen van de Ontwikkelstrategie 2035 te realiseren. Met het oog op de te verwachten woningbehoefte op de lange termijn is er in het concept Ontwikkelstrategie 2035 niet voor gekozen om definitief af te zien van potentiële ontwikkellocaties uit de Omgevingsvisie. Met de Ontwikkelstrategie trachten we bedrijven meer

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 2 oktober 2020 Pagina 3 van 7

zekerheid te geven voor de middellange termijn, voor de lange termijn kan deze niet overal geboden worden. 3. Stedelijke vernieuwing is terug van weggeweest. Zoals ook het DB van Noord zal benoemen in hun advies lenen niet alle aangewezen wijken zich in beginsel goed voor bijplaatsing en optopping, maar gezien de kwaliteit van de woning juist voor grootschalige stedelijke herontwikkeling. Waarom kiest het college alleen voor kleinschalige sloop-nieuwbouw en niet voor een ambitieuzer programma? Hoe verhoudt dit zich tot de ambitie om ‘een complete stad’ te neer te zetten en vitale buurten? Antwoord: De ontwikkelstrategie wijst locaties aan waarvoor plannen voor verdichting worden opgesteld. De ontwikkelstrategie loopt daarbij niet vooruit op de manier waarop deze locaties ontwikkeld kunnen worden. In principe staan alle mogelijkheden, inclusief sloop-nieuwbouw daarbij open. Zoals op pagina 35 staat opgenomen: “De manier waarop de verbetering van de bestaande voorraad tot stand komt, is maatwerk. Dat verschilt per blok en kan variëren van renovatie tot optoppen, bijbouwen en sloop-nieuwbouw.” 4.

In het verlengde van de vorige vraag: waarom worden er geen ontwikkelingsplannen aangekondigd als Richting Parkstad 2015? Antwoord: De Ontwikkelstrategie agendeert de behoefte aan bovenplanse sturing en projectoverstijgende keuzes, juist wanneer ingrepen in de bestaande stad kleinschaliger en meer versnipperd zullen plaatsvinden (zie paragraaf 5.3). In de uitwerking van de Ontwikkelstrategie zal worden gekeken welke plan- en organisatievormen passend zijn voor deze opgave. Momenteel wordt geëxperimenteerd met het instrument Gebiedsgericht Omgevingsprogramma voor Nieuw-West. Dit is een programma zoals bedoeld in de Omgevingswet waarbinnen voor een specifiek deel van de gemeente de inzet uit de Omgevingsvisie Amsterdam 2050 concreter wordt gemaakt. De verwachting is de raad daar na het zomerreces over te kunnen informeren.

Vragen van het lid Van Renssen (Groen Links) 5. Waarom wordt er gekozen om bedrijventerreinen niet verder te verdichten? Er zijn genoeg terreinen waar verdichting een mogelijkheid is, dat is ook de inzet in de Omgevingsvisie. Antwoord: Naast woningbouw vinden we het ook belangrijk om in de stad ruimte te houden voor specifieke onderdelen van de economie (waaronder de maakindustrie) en voor bedrijven en voorzieningen die de stad draaiende houden, zogenaamde stadsverzorgende bedrijven zoals in de logistiek. Ook voor de energietransitie en de ontwikkeling van de circulaire economie zal in de stad ruimte op bedrijventerreinen nodig zijn. Daarom kiezen we er in de ontwikkelstrategie voor terughoudender te zijn met transformatie dan in de afgelopen periode. Dit betekent niet dat we geen nieuwe transformatiegebieden ontwikkelen. We zetten in Haven-Stad een nieuwe stap door nieuwe transformatiegebieden voor te stellen voor planvorming. Ook Baaibuurt Oost maakt deel uit van de inzet in de Ontwikkelstrategie. Overige gebieden die in de Omgevingsvisie zijn aangemerkt voor transformatie kunnen in de periode na 2035 worden ontwikkeld.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 2 oktober 2020 Pagina 4 van 7

Bij deze transformaties en ook bij de transformaties in al lopende projecten wordt ingezet op het behoud van ruimte voor bedrijvigheid in deze gebieden. Daarvoor is de afgelopen periode een breed aantal mogelijkheden verkend waaronder de mogelijkheden waaraan in de commissiebehandeling werd gerefereerd. In de komende periode zullen we als uitwerking van de Ontwikkelstrategie deze mogelijkheden verder verkennen zodat ook in aanvullende transformatiegebieden ruimte behouden blijft voor productieve functies en werkgelegenheid. 6. In het stuk mist het advies van het Panel Verantwoorde Groei om beter gebruik te maken van bestaande woningen. Antwoord: In het advies van het Panel Verantwoorde Groei1 wordt als vijfde punt voorgesteld om een vijfde scenario toe te voegen: het beter benutten van bestaande woningen en ruimtes. Hiermee verwijst het advies naar de vier scenario’s die met Amsterdammers zijn besproken tijdens het participatietraject voorafgaand aan het opstellen van de ontwikkelstrategie, te weten: het bouwen van nieuwe wijken; het verdichten van bestaande buurten; het verdichten rondom knooppunten en stadslanen; het verdichten rondom voorzieningenclusters. Deze scenario’s dienden ter structurering van het gesprek.

In het Concept ‘Amsterdam: bouwen aan buurten van de toekomst zijn geen scenario’s opgenomen maar is een inzet samengesteld met daarin elementen uit de verschillende scenario’s. Onderdeel van deze inzet is ook het benutten van de bestaande voorraad (zie o.a. paragraaf 3.5 Passend en beter wonen in de bestaande voorraad). Hierin is expliciet aandacht voor verbeteren van de kwaliteit, duurzaamheid en doorstroming in de bestaande voorraad. 7.

Hoe kunnen stadsdeelcommissies betrokken worden bij het opstellen van de plannen?

Antwoord: In het kader van de adviesvraag aan de stadsdelen op het concept ‘Amsterdam: bouwen aan buurten van de toekomes’ is door de Dagelijks Besturen een advies uitgebracht op het voorliggende stuk. Deze adviezen zijn in concept voorgelegd aan de stadsdeelcommissies en vervolgens, indien daar aanleiding toe was, aangepast. Deze adviezen zullen in de Commissie van 12 juni a.s. worden besproken. Bij verdere uitwerking van de plannen zullen de stadsdeelcommissies ook betrokken worden.

8. Met de stukken wordt de motie 654 van de leden Ernsting cs inzake Rol van sloop/nieuwbouwprojecten in groei aantal sociale huurwoningen afgedaan. De motie roept op om in de ontwikkelstrategie en woningbouwplannen mee te nemen hoe ook sloopnieuwbouwprojecten een rol kunnen spelen in de gewenste groei van het aantal sociale huurwoningen naast de doelstellingen voor het middensegment. Hoe is dit precies opgenomen in de ontwikkelstrategie? Antwoord: Op p. 35 in de paragraaf ‘Passend en beter wonen in de bestaande voorraad’ staat opgenomen dat: “Hierbij wordt ook gekeken hoe ook sloop-nieuwbouwprojecten een rol kunnen

1

Het advies is te vinden op: Advies Onafhankelijk Panel verantwoorde groei - openresearch.amsterdam

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 2 oktober 2020 Pagina 5 van 7

spelen in de groei van sociale huurwoningen”. Hoe dit vorm kan krijgen is afhankelijk van de uitwerking in woningbouwplannen. De Ontwikkelstrategie is niet het document om hierop algemene regels en uitgangspunten te formuleren. Daartoe zijn het Woningbouwplan en de Amsterdamse Aanpak Volkshuisvesting opgesteld.

9. Bij het verdichten van buurten staat niet de woningbouwopgave centraal, maar het versterken van de bestaande buurt. Woningbouw wordt hierbij gezien als een belangrijk middel, onder andere om het woningaanbod te diversifiëren, middelen vrij te maken voor investeringen in de openbare ruimte en het voorzieningenniveau en een breder draagvlak voor voorzieningen te realiseren. Maar dit gaat niet vanzelf. Het stuk geeft aan dat samenwerking tussen verschillende onderdelen van de gemeente hierin belangrijk is. Hoe gaat dat vorm krijgen? En hoe zorgen we dat we naast woningbouw ook aandacht hebben voor de randvoorwaardelijke zaken als energieen OV-infrastructuur? Antwoord: De Ontwikkelstrategie is tot stand gekomen in samenwerking tussen verschillende directies. Deze samenwerking zetten we voort in de uitwerking van de strategie. Veel van de voorgestelde uitwerkingsopgaven bevinden zich op het snijvlak van de verantwoordelijkheden van verschillende directies. Onder andere de geagendeerde Verkenning beheer en onderhoudsopgave zuid en zuidoostflank. We hopen vanuit deze verkenning breder voor de stad grootschalig beheer en onderhoud en ontwikkeling op elkaar af te stemmen. Daarnaast is de inzet op vitale buurten er onder andere op gericht om kansengelijkheid te bevorderen en daarmee de toekomstige opgave voor het sociaal domein te beperken.

Daarnaast werken we een voorstel uit om de werkzaamheden gericht op het aanvullen van de planvoorraad en daaraan gerelateerde investeringen te monitoren en beter af te stemmen. In het kader van de besluitvorming over de Ontwikkelstrategie zal de gemeenteraad hierover worden geïnformeerd.

Vragen van het lid Konings (Volt) 10. We missen aandacht voor ruimte voor de vluchtelingenopvang en huisvesting van statushouders in het stuk. Gezien het feit dat dit nu vaak ad-hoc en tijdelijk wordt geregeld, dat dit met de spreidingswet een gemeentelijke taak wordt en de verwachting dat deze opgaven ook op de middellange termijn in de stad zullen spelen, vraagt de fractie van Volt hier aandacht voor in het stuk. Antwoord: Het klopt dat de opgave voor huisvesting van vluchtelingen niet wordt benoemd bij de ruimtelijke opgaven die op de stad afkomen. In paragraaf 3.3 (p. 32) wordt wel aandacht gevraagd voor kwetsbare functies: “De groei van de stad gaat al snel ten koste van zwakkere, kwetsbare ruimtevragers. Deze zijn echter onmisbaar voor Amsterdam. Er moet ook ruimte blijven voor culturele expressie, lokale initiatieven, alternatieve woonvormen als woonwagens en nachtcultuur”. Hoewel niet expliciet benoemd past vluchtelingenopvang in dit rijtje functies.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 2 oktober 2020 Pagina 6 van 7

De Ontwikkelstrategie is geen document om locaties voor vluchtelingenopvang vast te leggen. De invulling van het gebiedsontwikkelingsprogramma vindt later plaats in de uitwerking van de plannen. Het is te verwachten dat hier binnen projecten ruimte voor gevonden zal moeten worden maar de opvang van vluchtelingen is ook een bredere stedelijke opgave waarvoor buiten de gebiedsontwikkeling moet worden gekeken. Wat de Ontwikkelstrategie wel doet is het aankondigen van opgaves die op de stad afkomen en waarvoor ruimte gevonden zal moeten worden. Hierbij is de ontwikkelstrategie inderdaad summier in het benoemen van de huisvestingsopgave voor vluchtelingen. Hier kan in de definitieve versie meer aandacht voor komen.

Vragen van het lid Bilgin (FvD) 11. De fractie van Forum voor Democratie vraagt aandacht voor het gelijk oplopen van ruimte voor (maatschappelijke) voorzieningen en infrastructuur bij de aanleg van nieuwe wijken. Antwoord: Met de Ontwikkelstrategie 2035 proberen we te sturen op een complete stad met vitale buurten, dit staat uitvoering beschreven in hoofdstuk 3 van het Concept. In de projecten streven we ernaar om dit in voldoende mate te realiseren. De referentienormen voor sport, groen en maatschappelijke voorzieningen zijn hierin een belangrijk instrument. In de Ontwikkelstrategie wordt een strategie beschreven waarbij we eerst beter proberen te benutten wat er al in de stad aanwezig is, vervolgens het bestaande proberen te verbeteren en uit te breiden en pas daarna nieuwe infrastructuur en voorzieningen aanleggen. Hoewel dit laatste nog steeds nodig is, helpt deze strategie focus aan te brengen in de gemeentelijke investeringen. 12. Wanneer het niet lukt om tijdig voldoende in het OV te investeren dienen de parkeernormen te worden verhoogd. Antwoord: De herziening van het parkeerbeleid is geen onderdeel van de Ontwikkelstrategie 2035. Over het algemeen is het wel zo dat de gemeente een autoluw beleid voert waarbij het verhogen van de parkeernormen niet in de lijn der verwachting ligt.

Substantiële verdichting van de stad is alleen mogelijk als we de ruimte voor de auto in de stad terugbrengen.

Vragen van het lid Minderhoud (PvdA)

13. Voorzieningen zijn van groot belang voor het leven in de stad. Met name markt contraire (minder kapitaalkrachtige) voorzieningen vinden maar moeilijk een plek in nieuwe ontwikkelgebieden. Dit heeft effecten voor o.a. de veiligheid in de buurt. De vraag is dan ook of verdichting daadwerkelijk verbetering betekent. Met het initiatiefvoorstel ’Voldoende ruimte voor maatschappelijke organisaties en buurtgroepen in transformerende en nieuwe stad’ (VN2024-001202) is een methodiek ontwikkeld om het aanbod in kaart te brengen, wat het aanbod is en vervolgens ook te kijken hoe aan die behoefte tegemoet kan worden gekomen.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 2 oktober 2020 Pagina 7 van 7

De inzet uit het initiatiefvoorstel is daarmee in lijn met die in de Ontwikkelstrategie voor een complete stad en vitale buurten en kan daarmee gezien worden als een uitwerking van de Ontwikkelstrategie. Daarom de oproep om gezamenlijk verder invulling te geven aan de uitwerking van het initiatiefvoorstel Antwoord: Uitgangspunt van het Concept ‘Amsterdam: bouwen aan buurten van de toekomst’ is dat verdichting, mits goed gedaan, een krachtig instrument is voor het verbeteren van buurten. Een van de zaken waarmee rekening dient te worden gehouden is voldoende ruimte voor maatschappelijke voorzieningen. Het initiatiefvoorstel en de Ontwikkelstrategie zijn inderdaad met elkaar in lijn wat betreft het belang van voldoende (maatschappelijke) voorzieningen in een verdichtende stad. Het College komt op korte termijn met een reactie op het initiatiefvoorstel.

Vervolg De in uw Commissie geagendeerde stukken zijn op 8 februari 2024 vrijgegeven voor inspraak en advies stadsdelen. Op 12 juni hoop ik de uitkomsten van deze inspraak- en adviesperiode evenals een aangepaste versie van Amsterdam: bouwen aan buurten van de toekomst in uw Commissie te kunnen bespreken. Dit ter voorbereiding op besluitvorming in de Gemeenteraad van 26 juni. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Reinier van Dantzig Wethouder Ruimtelijke Ordening burgemeester

Bijlagen nvt

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl