Raadsinformatiebrief programmaplan Gezond Leven Makkelijker Maken.pdf

Raadsinformatiebrief

Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 19 juni 2024 Publieke gezondheid en preventie Alexander Scholtes GGD Amsterdam, Gezond Leven, h.snijders@amsterdam.nl

Onderwerp

Programmaplan Gezond Leven Makkelijker Maken

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s):

Geachte leden van de gemeenteraad, Met deze brief informeert het college u over het programmaplan Gezond Leven Makkelijker Maken 2024 – 2026. In dit plan kunt u lezen wat de gemeente, samen met partners van Amsterdam Vitaal & Gezond, ervaringsdeskundigen en bewoners, gaat doen om ervoor te zorgen dat het zorg- en preventieaanbod rondom gezondheid beter gaat aansluiten op de leefwereld van Amsterdammers die dat aanbod nu nog onvoldoende gebruiken. In dit programma gaan de gemeente, zorginstellingen, buurtorganisaties en bewoners samen aan de slag met het aanpassen van het zorg- en preventieaanbod aan de behoeften en mogelijkheden van mensen in een kwetsbare positie. Het programma wordt uitgevoerd door de GGD in samenwerking met andere directies en stadsdelen, kennispartners en maatschappelijke partners in de stad.

Waar gaat Gezond Leven Makkelijker Maken over? Het programma Gezond Leven Makkelijker Maken gaat over het verbeteren van de aansluiting van het zorg- en preventieaanbod op de leefwereld van Amsterdammers die de weg naar dat aanbod nu nog onvoldoende vinden. We maken de drempels waar zij tegenaan lopen zichtbaar en denken met organisaties mee over manieren om het aanbod beter te laten aansluiten bij wat mensen willen, kunnen en nodig hebben. Bijvoorbeeld door dingen anders te organiseren, samen te werken met informele organisaties of ervaringskennis in te zetten. Het programma draait om het gezondheidsvaardiger maken van Amsterdamse organisaties die zich richten op gezondheidszorgen preventie. Bewoners, ervaringsdeskundigen en buurtorganisaties zijn belangrijke partners in het programma.

Waarom voeren we Gezond Leven Makkelijker Maken uit? In Amsterdam zijn er grote gezondheidsverschillen. Mensen in een kwetsbare positie zijn minder gezond, leven minder lang en maken minder gebruik van het aanbod op zorg- en preventie. Zorginstellingen en aanbieders van preventie zien dat het bereik van mensen in een kwetsbare positie achterblijft, maar hebben moeite om deze groep te bereiken of vast te houden, terwijl dit

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 19 juni 2024 Pagina 2 van 4

vaak juist de mensen zijn die het aanbod het hardst nodig hebben. We weten dat preventieaanbod zich vaak richt op de brede populatie. Er wordt uitgegaan van wat een gemiddeld persoon nodig heeft. Dit heeft duidelijke winst opgeleverd op populatieniveau, maar leidt er ook toe dat kwetsbare groepen met het reguliere aanbod minder goed worden bereikt. Door deze mismatch van aanbod en vraag nemen de gezondheidsverschillen toe. Mensen in een kwetsbare positie zien het belang van gezondheid en de voordelen van een gezond leven net zo goed als andere Amsterdammers: elke ouder wil zijn kinderen gezond zien opgroeien en we willen allemaal gezond oud worden. Maar wie in het dagelijks leven constant te maken heeft met stress, bijvoorbeeld vanwege inkomen en financiën, thuissituatie of mentale gezondheid, heeft vaak andere prioriteiten en mist de tijd, middelen en bandbreedte om met gezond leven aan de slag te gaan. Het bestaande aanbod en de informatie over gezond leven sluiten vaak niet aan bij wat deze mensen vanuit hun situatie nodig hebben of praktisch georganiseerd krijgen.

Wat gaan we doen? We adviseren en ondersteunen organisaties in het gezondheidsvaardiger worden door: • De inzet van ervaringsdeskundigheid en ambassadeurs • Het stimuleren en faciliteren van kennisuitwisseling tussen organisaties • Onderzoek en effectmeting van interventies • Bestaande kennis en werkvormen bij elkaar te brengen en toepasbaar te maken voor organisaties. Op dit moment zijn 8 organisaties als koploper aan de slag met gezondheidsvaardiger worden, waaronder de GGD zelf. Vanuit het motto ‘Practice what you preach’ is daar het traject ‘Begrijpelijke en Toegankelijke GGD’ opgezet, een omvangrijk traject dat zich de komende jaren zal richten op alle verschillende afdelingen van de GGD. We willen dit aantal uitbreiden naar 20 organisaties in 2025 en de scope uitbreiden langs de lijnen van de preventie-infrastructuur uit het raamwerk ‘Van zorg(en) naar gezondheid’; de sociale basis, de wijkteams, het beweegnetwerk en de digitale infrastructuur. Op deze manier bereiken we alle voorzieningen in de stad die zich richten op gezondheid en preventie.

Hoe wordt ervaringskennis meegenomen in het programma? Ervaringskennis neemt een belangrijke plek in binnen het programma Gezond Leven Makkelijker Maken. De kennis, inzichten en ervaringen van bewoners, buurtorganisaties en ervaringsdeskundigen zijn een essentieel onderdeel om te komen tot aanbod dat beter aansluit bij de behoeften en mogelijkheden. Op 10 mei 2023 is de motie ‘Ervaringsdeskundigheid benutten als werkprincipe toevoegen in het programma Gezond Leven Makkelijker Maken’ van het lid Van Pijpen aangenomen. Hierin wordt gevraagd om in het programma Gezond Leven Makkelijker Maken in elke fase ervaringskennis in te zetten, en zichtbaar te maken hoe ervaringskennis wordt toegepast binnen beleid, beslissingen, uitvoering en vervolgstappen. Ervaringskennis wordt op dit

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 19 juni 2024 Pagina 3 van 4

moment al toegepast in alle onderdelen van het programma Gezond Leven Makkelijker Maken, zoals het leernetwerk, de ontwikkeling van de toolkit en bij het adviseren van organisaties. Daarnaast worden bij de uitwerking en doorontwikkeling van de verschillende onderdelen ervaringsdeskundigen betrokken. Naar aanleiding van de motie wordt door een onafhankelijke expert een verkenning gemaakt van de manier waarop ervaringskennis en ervaringsdeskundigheid nog beter kunnen worden ingezet in het programma. Deze verkenning loopt op dit moment nog, maar wordt voor de zomer afgerond en de commissie zal dan worden geïnformeerd over de resultaten. Het college beschouwt de motie hiermee als afgedaan. Wat hebben we in 2023 gedaan? Gezond Leven Makkelijker Maken is eind 2022 gestart. Het eerste jaar is gebruikt om te verkennen hoe en met wie we kunnen werken aan het verbeteren van de gezondheidsvaardigheid van organisaties. Hiertoe zijn verschillende trajecten georganiseerd. • In drie stadsdelen (Noord, Zuidoost, Nieuw-West) zijn co-creatiesessies georganiseerd waarin verbindingen zijn gelegd tussen bewoners, buurtorganisaties en aanbieders van zorg en preventie. Door de samenwerking tijdens de co-creatie wordt er nu beter samengewerkt tussen formeel en informeel aanbod.

Partijen hebben elkaar gevonden, en weten beter van elkaar wat ze doen, wat hun aanbod is en hoe ze dit beter op elkaar kunnen aansluiten. Dit heeft in elk stadsdeel tot concrete veranderingen in het aanbod geleid. Bijvoorbeeld: het initiatief ‘Moeders in Beweging’ in Nieuw-West bereikt veel meer moeders, nu er aangesloten is bij het dagritme en de beweegvoorkeuren van de moeders om wie het gaat. Door de beweegmomenten zowel binnen als buiten aan te bieden en te variëren in de intensiteit van het beweegprogramma kan iedereen meedoen. • En de Zwangereninloop van het OKT in de Waterlandpleinbuurt wordt nu georganiseerd in het buurthuis en in samenwerking met de coördinator van dat buurthuis, waardoor een hele nieuwe groep moeders wordt bereikt. • Er is een leernetwerk opgericht bestaande uit 8 organisaties die zich committeren aan het gezondheidsvaardig worden en die binnen de eigen organisatie aan de slag gaan met het verbeteren van de gezondheidsvaardigheid. Binnen dit netwerk wordt kennis gedeeld en kan gezamenlijk expertise worden ingezet. Het leernetwerk is ondergebracht bij Amsterdam Vitaal & Gezond. • De GGD is gestart met het project Begrijpelijke en Toegankelijke GGD, gericht op het verbeteren van de aansluiting tussen het aanbod van de GGD en de leefwereld van de Amsterdammers.

Het programma ondersteunt alle afdelingen van de GGD die contact hebben met Amsterdammers om het aanbod begrijpelijker en toegankelijker te maken. Er wordt gewerkt aan het verbeteren van schriftelijke informatie en het beter bereiken en betrekken van doelgroepen bij het evalueren en ontwikkelen van bestaand en nieuw aanbod Een uitgebreid overzicht van de trajecten en de geleerde lessen is opgenomen in bijlage 1 van het programmaplan.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 19 juni 2024 Pagina 4 van 4

Congres Gezond Leven Makkelijker Maken Op 4 april vond in dorpshuis Midwest het congres Gezond Leven Makkelijker Maken plaats. Professionals, bestuurders, lokale initiatieven en Amsterdammers gingen in gesprek over hoe we gezond leven makkelijker kunnen maken voor alle Amsterdammers. Tijdens het congres is teruggeblikt op de activiteiten van 2023 en zijn de plannen voor 2024-2026 gepresenteerd. Met ruim 90 deelnemers, afkomstig van 30 verschillende organisaties binnen het zorg- en welzijnsaanbod, was de belangstelling voor het congres groot. Naast het presenteren en discussiëren over de co-creaties, het leernetwerk en de aanpak van het programma werd er volop genetwerkt en is gezamenlijk commitment uitgesproken om met elkaar aan de slag te gaan om het zorg- en welzijnsaanbod gezondheidsvaardig(er) te maken, zodat het beter aansluit bij alle Amsterdammers.

Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Alexander Scholtes Wethouder Publieke Gezondheid en Preventie

Bijlagen 1. Programmaplan Gezond Leven Makkelijker Maken

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl