Raadsinformatiebrief Programma TC Oktober 2023

Raadsinformatiebrief

Aan:

Portefeuillehouder(s): Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 6 oktober 2023 Verkeer en Vervoer Melanie van der Horst bestuurszaken.VOR@amsterdam.nl

Onderwerp

Complexiteit en kosten Agenda Touringcar 2020-2025

Datum Portefeuille(s)

Geachte leden van de gemeenteraad, Met deze brief informeer ik u, naar aanleiding van uw verzoek tijdens de raadscommissie van 7 september 2023 over de Agenda Touringcar 2025, teneinde uw beraadslaging te kunnen afronden in de raad van 11/12 oktober. In de commissie heb ik aangegeven dat we met het touringcarbeleid een aantal bestuurlijke wensen van uw raad uitvoeren, waaronder het ontheffingenbeleid. Tegelijkertijd zie ik dat de uitvoering hiervan complex is en dat er nieuwe inzichten ontstaan. Ik heb aangegeven het beleid en de maatregelen zoals vastgesteld per 1 januari 2024 nu wel uit te willen voeren, en tegelijkertijd met u het gesprek te willen voeren over mogelijke bijstellingen. Ik geef u met deze brief graag een toelichting op de inhoud, complexiteit en kosten die gemoeid zijn bij de uitvoering van enkele onderdelen van de Agenda Touringcar 2020-2025. Maatregelen van de Agenda Touringcar In de Agenda Touringcar 2020 – 2025 is een pakket van maatregelen vastgesteld. De ambitie is het bestrijden van de overlast van touringcars door in te zetten op drie hoofddoelen: 1. Touringcars worden zo snel en zoveel mogelijk uitstootvrij zodat ze niet meer bijdragen aan te hoge concentraties stikstofdioxide (NO2) en fijnstof (PM10) in de stad. 2. Grote, zware voertuigen – waaronder touringcars – worden zoveel mogelijk geweerd op kwetsbare bruggen en kades. 3.

De (parkeer-)overlast door touringcars wordt verminderd. 30 september 2020 is de Agenda vastgesteld in de gemeenteraad, samen met het Uitwerkingsplan Overstaplocaties. Zie: https://www.amsterdam.nl/parkerenverkeer/touringcar/beleid/ Weren van touringcars uit het centrum Belangrijke maatregel uit de Agenda Touringcar uit 2020 is het weren van touringcars, zwaarder dan 7,5 ton, binnen de S100, uitgezonderd de corridor Weesperstraat –Valkenburgerstraat – Kattenburgerstraat en de zuidelijke IJ-oevers. Het college heeft hiertoe op 6 juni 2023 het ‘Aanvullend verkeersbesluit Zone Zwaar Verkeer ten behoeve van de uitzondering voor autobussen voor het rijden op de corridor - Amsterdam 2024’ vastgesteld, inclusief het hiermee samenhangende Ontheffingenbeleid. Dit Verkeersbesluit en Ontheffingenbeleid zijn afgestemd met de zone zwaar vrachtverkeer, die ten dele dezelfde doelen heeft.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 11 oktober 2023 Pagina 2 van 4

Motie 1135 van raadsleden Boomsma (CDA) en Martin (VVD) verzocht het college om te streven naar een zo eenvoudig en efficiënt mogelijk ontheffingensysteem. Het ontheffingenbeleid stelt dat grote touringcars uitsluitend met een ontheffing voor het vervoer van specifieke doelgroepen (basisschoolleerlingen, mensen met een beperking, ouderen en artiesten) van en naar kunst-, culturele of educatieve bestemmingen straks nog binnen de S100 mogen komen. Andere doelgroepen en het vervoer van en naar andere bestemmingen zal op een andere wijze moeten, bijvoorbeeld met het openbaar vervoer. Flankerende maatregelen Om touringcars buiten de S100 in goede banen te leiden, zijn flankerende maatregelen uitgewerkt en geïmplementeerd. Denk aan optimalisatie en uitbreiding van de halteercapaciteit langs de S100 en het invoeren van een systeem voor efficiënt haltegebruik. Als randvoorwaarde is in de Agenda bepaald dat de overstap van touringcar op rondvaart verplaatst moet worden naar de De Ruijterkade Oost (DRKO). Andere maatregelen richten zich op het beter benutten van bestaande touringcar parkeerplaatsen, het gemakkelijker rond de ring A10 overstappen op regulier OV, en het inzetten van informatie gestuurde- en intelligente handhaving. Om touringcars dicht bij het centrum te laten halteren, is in de Agenda bepaald dat er haltes langs de S100 moeten worden aangelegd.

Vanaf 2024 vallen er binnen de S100 in totaal 22 halteerplekken weg voor touringcars zonder ontheffing, terwijl De Ruijterkade Oost over circa 24 touringcarhalteerplekken beschikt. Binnen en langs de S100 en de corridor blijven 34 bestaande touringcarhaltes gewoon bereikbaar. Corridor Weesperstraat – Valkenburgerstraat - Kattenburgerstraat Bij vaststelling van de Agenda Touringcar is het instellen van een corridor over de Weesperstraat – Valkenburgerstraat – Kattenburgerstraat nadrukkelijk aan de orde geweest. Mede naar aanleiding van de zienswijzen op de Agenda Touringcar is de Kattenburgerstraat na een recente herinrichting groener geworden, en de verkeerssnelheid is omlaag gebracht naar 30 km/u. De weg behoort daarmee tot het hoofdnet auto in plaats van plusnet/corridor, maar er kunnen nog steeds touringcars rijden wat door de bewoners nog altijd als zeer onprettig ervaren wordt. Mede hierom worden de touringcar bewegingen hier nauwlettend gemonitord. Ontheffingenbeleid Om het voor specifieke doelgroepen mogelijk te maken per touringcar naar bestemmingen te reizen, worden er vanaf 2024 enkele ontheffingsmogelijkheden ingesteld. Hiervoor is door het college voor de zomer het touringcar ontheffingenbeleid vastgesteld.

Naast dag- en jaarontheffingen biedt het nieuwe beleid de mogelijkheid voor een ontheffing ‘bijzondere omstandigheden’ waarvoor met de bestemmingen die het betreft maatwerkafspraken kunnen worden gemaakt. Die afspraken betreffen het instellen van venstertijden en een maximum aantal touringcarbewegingen per jaar. Door het college is besloten dat de ontheffing bijzondere omstandigheden vanaf 2028 getoetst wordt aan het dan geldende beleid. Dit anticipeert op mogelijke beleidsontwikkelingen op het terrein van verkeer, openbare ruimte, leefbaarheid en toerisme, waaronder het koersdocument Amsterdam maakt Ruimte. Hiermee heeft de aanvrager van deze ontheffing voldoende tijd om de bedrijfsvoering aan te passen naar de situatie vanaf 2028 waarin mogelijk geen zware touringcars meer kunnen worden ontvangen. Het college zal

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 11 oktober 2023 Pagina 3 van 4

daarbij meewegen of er voldoende andere vervoersopties voor deze bestemmingen beschikbaar zijn. De implementatie en uitvoering van het touringcar ontheffingenbeleid is een complex en kostbaar proces. Dit geldt zowel voor het werkbaar maken van de specifieke voorwaarden, het beoordelen van en uitgeven van ontheffingen, het inrichten van de handhavingsketen, als voor het inrichten van de technische kant. Om het ontheffingenbeleid te kunnen handhaven binnen de S100, wordt zowel digitaal als fysiek gehandhaafd. Fysieke handhaving is tijdrovend en daarmee duur, omdat er op straat moet worden gecontroleerd op de ontheffingsvoorwaarden voor de touringcar wat betreft de doelgroep, de route en de bestemming. De kosten hiervoor bedragen circa 260.000 euro. Bij de haltes langs de S100 worden extern ingehuurde stewards ingezet om het gebruik van de haltes in goede banen te leiden. Het haltemanagement kost circa 700.000 euro per jaar. Verder wordt er een pilot uitgevoerd waarbij aftelklokken worden ingezet. De pilot moet aantonen welke middelen tot een effectief haltemanagement leiden. Bevorderen medegebruik OV Om het doorrijden naar de binnenstad te beperken, worden er touringcar overstaplocaties op OVstations aan de randen van de stad gerealiseerd. In de afgelopen twee jaar is onderzocht welke locaties kansrijk zijn voor medegebruik OV, en als touringcar halteerlocatie.

Inzet is om voor 2026 zoveel mogelijk OV overstap locaties te realiseren. De verwachting is dat de eerste zes locaties eind 2024 gerealiseerd zijn. Daarmee kunnen touringcars rond de A10 worden afgevangen, en het stimuleert het gebruik van het reguliere OV door bezoekers aan de stad. Dit betreft bestaande busstations waar in ieder geval tijdelijk halteerplekken kunnen worden gerealiseerd. De kosten voor het mogelijk te maken om touringcars op deze locaties te laten halteren belopen in totaal circa 300.000 euro. Tegelijk wordt bekeken waar we met robuuste oplossingen kunnen komen. Hier horen hogere kosten bij; per station circa 400.000 euro. Deze maatregel staat of valt echter met het succes waarmee touroperators en reisorganisaties verleid kunnen worden hun passagiers bij de ring A-10 af te zetten respectievelijk op te halen. Naar verwachting wordt in 2027 de Internationale Touringcar Terminal verplaatst vanaf Station Sloterdijk naar de Smart Mobility Hub in Amsterdam Zuidoost. Hier kunnen alle internationale touringcars worden afgevangen waardoor deze de stad niet meer in hoeven. Dit zal in ieder geval voor een periode van 10 jaar zo gelden. Tot die tijd blijft het voor internationale touringcars mogelijk te halteren op Sloterdijk.

Transferpunt Touringcar Rondvaart aan De Ruijterkade Oost Het Transferpunt Touringcar Rondvaart aan de DRKO(TTR-DRKO) is vanaf 2024 een transferpunt voor riviercruise, rondvaart en touringcar waar men onderling kan overstappen. Het door de raad vastgestelde Uitwerkingsplan Overstaplocaties bepaalt dat in totaal 14 rondvaart aanmeerplekken gerealiseerd moeten worden om het verlies van bestaande overstapplekken op de rondvaart in de binnenstad te compenseren. Het TTR-DRKO biedt in 2024 samen met de al bestaande touringcar hub bij de Zouthaven de toegezegde 14 plekken: 7 plekken bij DRKO en 7 plekken bij Zouthaven.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 11 oktober 2023 Pagina 4 van 4

Eind 2022 heeft het college het Uitvoerings- en Budgetbesluit voor TTR-DRKO vastgesteld. In het vierde kwartaal is begonnen met de aanleg. Begin 2023 is het deel voor de riviercruiseschepen deels in gebruik genomen; in september 2023 is hier de rondvaart aan toegevoegd. Volgens planning is de laatste steiger maart 2024 gereed en wordt hiermee het TTR opgeleverd. Daarmee wordt voldaan aan de voorwaarde uit de Agenda Touringcar. De praktijk moet in 2024 uitwijzen hoe het daadwerkelijke gebruik van TTR-DRKO eruit zal gaan zien. In principe is het TTR een faciliteit die door de branches zelf gereguleerd en beheerd dient te worden. De gemeente zelf zet alleen in op de monitoring van het water (rondvaart en cruiseschepen) en de kade (touringcars). Daarnaast wordt geadviseerd aan de branches (touringcar, rondvaart en cruisevaart) wat nodig is op het gebied van regie en regulering van de verschillende modaliteiten die gebruikmaken van het TTR. Kosten De jaarlijkse kosten van het programma bedragen grofweg: Structurele kosten: • Haltemanagement: ca.700.000 euro • Fysieke handhaving: ca.260.000 euro • Digitale handhaving: ca.200.000 euro • Monitoring: ca. 40.000 euro Incidentele (programma) kosten: • Programma- en projectmanagement: ca. 1,5 miljoen • Digitale handhaving: ca. 900.000 euro • Fysieke maatregelen: ca.

500.000 euro • OV-overstaplocaties rond de A-10 (locaties nader te bezien): ca. 1,2 miljoen In totaal heeft het programma voor de periode 2020 – 2025 circa € 9,6 miljoen euro beschikbaar. Per 2026 is er geen budget meer voor de structurele kosten (opgeteld: € 1,2 miljoen) en worden (nog resterende) touringcar-taken ondergebracht in de staande organisatie. De touroperators en reisorganisaties zijn er door ons over geïnformeerd dat het haltemanagement vanaf 2026 door henzelf moet worden georganiseerd en gefinancierd. Ik hoop u met deze brief inzicht te hebben gegeven in de complexiteit en kosten die gepaard gaan met de uitvoering van Agenda Touringcar. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Melanie van der Horst Wethouder Verkeer, Vervoer en Luchtkwaliteit

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl