Raadsinformatiebrief plan-MER en Op wind

Raadsinformatiebrief

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door Bijlage Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 18 mei 2022 Duurzaamheid en Circulaire economie Marieke van Doorninck Ruimte en duurzaamheid, j.kurschner@amsterdam.nl Infographic proces Vervolgproces RES windenergie: Programma Windenergie Amsterdam en plan-MER

Geachte leden van de gemeenteraad,

In deze brief informeer ik u1 over de vervolgstappen ten aanzien van de ontwikkeling van windenergie in Amsterdam. De gemeente Amsterdam wil haar verantwoordelijkheid nemen en een bijdrage leveren aan het tegengaan van gevaarlijke klimaatverandering. Vooruitlopend op een nieuw college schets ik het proces waarmee nu wordt gestart om later zorgvuldige besluitvorming mogelijk te maken. De gemeenteraad heeft hiervoor de Routekaart Amsterdam Klimaatneutraal 2050 vastgesteld in 2020. Daarin zijn meer dan 300 acties en maatregelen beschreven die ervoor moeten zorgen dat de CO2-uitstoot daalt naar nul in 2050. Eén van de maatregelen is de ambitie om tenminste 127 MW opgesteld vermogen windenergie te realiseren voor 2030. En conform het landelijk klimaatakkoord de vergunningen hiervoor voor 2025 te verlenen. Dit betekent dat de gemeente de ambitie heeft dat er circa 17 extra windturbines van 3 MW worden bijgeplaatst. Daarbij betreft het een ambitie die niet mag leiden tot onaanvaardbare schade aan natuur en gezondheid. Verwacht wordt dat de helft hiervan in het havengebied kan worden gerealiseerd. Samen met zonnepanelen op de helft van de geschikte daken wordt daarmee in 203o voldoende hernieuwbare elektriciteit opgewekt voor 80% van de Amsterdamse huishoudens.

Welke stappen heeft Amsterdam tot nu toe gezet? Van concept zoekgebieden naar vastgestelde zoekgebieden Voor deze ambitie zijn zoekgebieden voor windenergie vastgesteld. Deze zijn in twee stappen uitgewerkt van concept zoekgebieden in de concept RES naar voorkeurszoekgebieden en (extra) reservezoekgebieden in de RES 1.0. De zoekgebieden en de ambitie zijn vastgelegd in de Regionale Energiestrategie Noord-Holland Zuid 1.0 (RES NHZ) en de Omgevingsvisie Amsterdam 2050. Beiden zijn vastgesteld door de gemeenteraad in 2021. De RES NHZ 1.0 en bijbehorende

1

Conform toezegging aan de commissie FED van 20 januari 2022.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 18 mei 2022 Pagina 2 van 6

procesbeschrijving zijn te vinden op de website van de gemeente Amsterdam en de energieregio Noord-Holland Zuid.2 Instellen Reflectiefase Bij de vaststelling van de RES NHZ 1.0 is toegezegd een reflectiefase in te stellen waarin nog een keer breed de zorgen en behoeften ten aanzien van windenergie worden geïnventariseerd én waarin experts adviseren hoe de zorgen over gezondheid en de natuur in het vervolgproces zorgvuldig kunnen worden meegenomen bij de concretisering van specifieke windturbinelocaties.

Wat is afgesproken met u als gemeenteraad? In de raadsbrief d.d. 5 april 2022 over de oplevering van de adviezen van de expertgroepen natuur en gezondheid bent u geïnformeerd over de afronding van de reflectiefase. Ook zijn er een aantal adviezen uitgebracht door verschillende (ex)klankborgroepen. U bent uitgenodigd voor een inwerksessie over windenergie en een technische briefing met de voorzitters van de expertgroepen op 7 juni 2022. Aan de hand van de adviezen uit in de reflectiefase wordt gewerkt aan de voorbereiding van een ruimtelijk besluit, het Programma Windenergie Amsterdam (PWA). Zoals aangekondigd in de raadsbrief d.d. 4 februari 2022 is afgesproken om een plan-MER uit te voeren, gekoppeld aan een ruimtelijk besluit (Programma Windenergie Amsterdam, PWA). Aan uw raad is ook toegezegd dat altijd een gezondheidseffectanalyse (GEA) uitgevoerd wordt, meer informatie leest u hieronder.

Wat is de beoogde aanpak en planning voor de vervolgstappen bij Windenergie? De gemeente beoogt om in het PWA, aan te geven in welke zoekgebieden en onder welke voorwaarden gestart kan worden met de ontwikkeling van windenergie, welk afwegingskader wordt gehanteerd. In het plan-MER worden o.a. de gezondheids-,milieu- en landschappelijke effecten van verschillende keuzes over windenergie inzichtelijk gemaakt. Het vervolgproces bestaat uit twee parallelle trajecten, waarbinnen participatie plaatsvindt. Deze trajecten en de participatieaanpak worden in deze brief nader toegelicht en zijn weergegeven in de infographic in de bijlage. Uitwerking van eerdere raadsbesluiten over ambitie windenergie Het plan-MER en het PWA zijn een nadere uitwerking van de eerder genomen raadsbesluiten. De hierboven beschreven ambitie van tenminste 127 MW opgesteld vermogen windenergie voor 2030 is het kader voor het vervolgproces. In het PWA (en het plan-MER) wordt een afweging gemaakt over de prioriteit van zoekgebieden en de randvoorwaarden, er wordt geen nieuwe afweging gemaakt over de ambitie voor windenergie in Amsterdam. Ook niet in relatie tot energiebesparing of andere mogelijkheden van energieopwekking. Met het opstellen van het MER wordt geborgd dat de besluitvorming zorgvuldig en met inbreng van belanghebbenden wordt voorbereid.

Inhoudelijke en procedurele vereisten van een plan-MER zijn in de wet vastgelegd. Ook voor een 2

www.amsterdam.nl/windenergie; www.energieregioNH.nl met informatie voor nieuwe raadsleden en www.energieregioNHZ.nl met het archief van het proces dat geleid heeft tot de RES 1.0.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 18 mei 2022 Pagina 3 van 6

programma in de zin van de nieuwe omgevingswet gelden inhoudelijke en procedurele vereisten, waaronder een plan-mer-plicht en participatie. Vooruitlopend op de inwerkingtreding van de Omgevingswet (naar verwachting 1 januari 2023) kan dit instrument al ingezet worden. Het Programma Windenergie Amsterdam (PWA) De gemeente Amsterdam zet met een Programma Windenergie Amsterdam een volgende stap richting de uitvoering van de ambitie van de gemeenteraad. Amsterdam sluit met dit programma3 aan bij de beleidscyclus van de nieuwe Omgevingswet. Het PWA beoogt het globale beleid van de Omgevingsvisie nader te concretiseren en kaders voor de verdere uitvoering mee te geven.4 In de brief van 4 februari j.l. heeft het college aangegeven in een Programma Windenergie Amsterdam de zoekgebieden te willen prioriteren en de eerder aangekondigde richtlijnen voor participatie, samenwerking en sturing in het programma uit te werken, zodat belanghebbenden, initiatiefnemers en overheden bij de ontwikkeling van windenergie weten wat de kaders zijn. Op basis van o.a. het plan-MER en de input uit de participatie beoog ik in het programma naast de prioritering en een afwegingskader ook de omvang van de zoekgebieden nader te concretiseren.

Het programma is daarmee, samen met de daarin beschreven uitvoeringsmaatregelen, een helder afwegingskader voor de verdere uitvoering en uiteindelijke toestemmingen voor windturbines. Een overzichtelijk afwegingskader5 met criteria wordt tegelijk met het programma opgeleverd. Uiteindelijk is het aan de politiek om op basis van alle informatie een afweging te maken en hierover een besluit te nemen. Het PWA en plan-MER worden gelijktijdig uitgewerkt. In de zomer/ najaar 2022 werkt de gemeente een oplegnotitie en inhoudsopgave van het PWA (en het plan-MER) uit. De gemeente betrekt bij het opstellen van deze documenten o.a. de opbrengsten van “Signalen uit de Stad”, de adviezen van de expertgroep natuur en gezondheid en de andere adviezen uit de reflectiefase. Na het ophalen van adviezen van o.a. de opvolger van de stedelijke klankbordgroep en inbreng van mogelijk aanvullende participatiestappen dit najaar wordt het PWA uitgewerkt. Het college verwacht in het voorjaar 2023 het Ontwerp Programma samen met het plan-MER ter visie voor te leggen. De planning is om in de zomer 2023 het PWA vast te laten stellen door het college, inclusief het plan-MER. De raadscommissie en de gemeenteraad worden hierover geïnformeerd. Het PWA is dan het kader voor de herijking van de zoekgebieden in de RES 2.0, waarover de raad voor 1 juli 2023 een besluit moet nemen.

Het plan-MER en de Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) Het plan-MER vormt een deel van de onderbouwing van beleidskeuzes in het PWA. Een plan-MER maakt inzichtelijk welke milieugevolgen in brede zin6 verschillende keuzes over windenergie hebben voor bewoners van Amsterdam en buurgemeenten, en hun leefomgeving. Ook wordt 3

Het programma is geregeld in artikel 3.4 Omgevingswet. Indien het programma voldoet aan de vereisten van de Omgevingswet, geldt het als een programma onder de Omgevingswet. Zie art.4.11, onder c, Invoeringswet Omgevingswet. 5 Conform motie 079.22 van de leden Vink, Groen, Heinhuis en Boomsma. 6 Het gaat hier om het milieu in brede zin, onder meer gezondheid, landschap en natuur. Zie in dit verband art. 7.1, zesde lid, Wet milieubeheer. 4

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 18 mei 2022 Pagina 4 van 6

onderzocht of en hoe nadelige milieugevolgen kunnen worden verminderd of weggenomen. De onderzoeken leggen de basis voor de te hanteren duidelijke en concrete harde geluidnormen7. Daarmee wordt inzichtelijk op welke manier een ambitie kan worden gerealiseerd met de minst nadelige gevolgen voor het milieu8. En ook waar het realiseren van de ambitie minder wenselijk is. Het plan-MER vormt de basis voor een goed gemotiveerde en zorgvuldige voorbereide besluitvorming qua milieugevolgen. Het betrekken van belanghebbenden in de gedachtenvorming draagt bij aan een transparant en zorgvuldig proces. Om een zo compleet mogelijk beeld te krijgen worden in het plan-MER voor Amsterdam alle zoekgebieden betrokken: voorkeursgebieden, reservegebieden en extra reservegebieden. Het initiatief voor de ontwikkeling van windenergie in het gebied Noorder IJ-plas/ Cornelis Douwesterrein en het initiatief voor 3 of 4 nieuwe windturbines op het terrein van de rioolwaterzuiveringsinstallatie in Westpoort zijn geen onderdeel van het alternatievenonderzoek in een plan-MER maar worden nadrukkelijk wel meegenomen als ‘autonome ontwikkelingen’. 9 Het opstellen van een Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) is de eerste stap in de procedure van het plan-MER.

Het beantwoordt de vraag: welke alternatieven gaan we onderzoeken, aan de hand van welke criteria en hoe gedetailleerd? Dit gebeurt parallel aan het uitwerken van de inhoudsopgave van het omgevingsprogramma. Zoals aangegeven betrekt de gemeente bij het opstellen van de NRD en het programma o.a. de opbrengsten van “Signalen uit de Stad” en de adviezen van de expertgroep natuur en gezondheid en de andere adviezen uit de reflectiefase. In de NRD wordt onder meer aangegeven op welke wijze gezondheids- en natuureffecten onderzocht zullen worden. Een gezondheids-effectanalyse (GEA) kan onderdeel zijn van zowel een plan-MER als van een project-MER.10 Om de onafhankelijkheid van het milieuadvies te waarborgen zal ik een vrijwillig advies van de Commissie m.e.r. over de NRD inwinnen. Participatie in het MER proces De participatie voor het MER-traject bevat wettelijk vastgelegde stappen, daarnaast doorloop ik bovenwettelijke stappen die hieronder toegelicht zijn. Na een eerste consultatieronde in de zomer, legt het college de NRD ter visie (najaar 2022). Na de periode van ter visie legging volgt een advies op de NRD / nota van beantwoording door het college. Vervolgens worden de benodigde onderzoeken uitgevoerd en wordt het plan-MER opgesteld (inclusief de gezondheidseffectanalyse). Het plan-MER wordt samen met het ontwerp-Programma ter visie

7

Conform motie 185.22 van de leden Veldhuizen c.s. De onderbouwing van de normen moet, conform de uitspraak van de rechter, actueel, deugdelijk, op zichzelf staand en op de aan de orde zijnde situatie toegesneden zijn. 9 https://api.commissiemer.nl/docs/mer/diversen/factsheet_29.pdf. De cumulatieve effecten van de alternatieven en autonome ontwikkelingen worden onderzocht in een plan-MER. De cie mer stelt “De autonome ontwikkeling omvat alle ontwikkelingen en activiteiten die met enige zekerheid zullen plaatsvinden, ook al gaat de voorgenomen activiteit [in dit geval uit het beoogde PWA] niet door.” 10 In Amsterdam is afgesproken in de fase na de plan-MER altijd een project-MER op te stellen. Daarin wordt per project nader onderzoek gedaan naar de brede milieueffecten op de omgeving. Na uitvoering van de project-MER is meer duidelijkheid over de toekomstige locaties van windturbines in een project. 8

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 18 mei 2022 Pagina 5 van 6

voorgelegd (verwachting voorjaar of zomer 2023).Amsterdam vraag de onafhankelijke Commissie m.e.r. om advies over zowel de NRD als over het plan-MER. Momenteel wordt de uitvraag voorbereid om een marktpartij te selecteren die de NRD en het plan-MER gaat opstellen. En worden de betrokken partijen geïnformeerd over het plan van aanpak en de planning op hoofdlijnen.

Participatie Doelgerichte consultatie en advies van opvolger stedelijke klankbordgroep Voor het traject van het plan-MER is de participatie hierboven kort toegelicht. In het Programma legt het college verantwoording af over de wijze waarop participatie is vormgegeven en wat met de uitkomsten is gedaan11. Amsterdam zet daarnaast in op bovenwettelijke stappen: Na de uitgebreide participatie in de reflectiefase die verdiept inzicht heeft opgeleverd ligt de focus de komende fase op een doelgerichte consultatie ten behoeve van het programma en het MER. De samenwerking met de stedelijke klankbordgroep is in de reflectiefase succesvol gebleken: De gemeente heeft het advies van deze groep12 ter harte genomen en het college heeft aan hen beloofd ook in de vervolgfase advies te mogen uitbrengen13. De opvolger van deze stedelijke klankbordgroep zal tijdens het komend jaar periodiek overlegmomenten hebben (zowel met de wethouder als met het RES-team) en voorafgaand aan de formele participatiemomenten hun advies uitbrengen. De groep zorgt zelf voor een evenwichtige vertegenwoordiging van perspectieven en voor het betrekken van de relevante netwerken uit de samenleving. Inclusief de verschillende klankbordgroepen die in de reflectiefase actief waren. De gemeente ziet hierop toe en maakt werkafspraken met de groep.

Voortzetting brede samenwerking met medeoverheden Daarnaast werkt Amsterdam ook in de komende fase weer samen met de stadsdelen, de relevante buurgemeenten, de Provincie Noord-Holland en de energieregio Noord-Holland Zuid. Als samenwerkingspartners in de energieregio worden zij voorafgaand aan de formele inspraak om advies gevraagd. Mogelijk aanvullende consultatie in najaar op Ontwerp Amsterdam zet, zoals hiervoor toegelicht, hier voornamelijk in op het overleg en advies met de opvolger van de stedelijke klankbordgroep. Mogelijk acht het college het wenselijk om in het najaar/ winter 2022 aanvullende consultatie of participatie te organiseren op (delen van) het 0ntwerp-PWA, dit wordt te zijner tijd in overleg geconcretiseerd. De gemeente volgt daarbij de uitgangspunten van het Amsterdamse participatiebeleid: bestuurlijke betrokkenheid, open en eerlijke communicatie, openbaarheid, duidelijkheid over de

11

Wel is het wettelijk verplicht om het ontwerpprogramma zes weken ter inzage te leggen. Verder wordt de Algemene Inspraakverordening Amsterdam en het participatiebeleid van Amsterdam in acht genomen. 12 Brief van de stedelijke klankbordgroep van 21 januari 2022. 13 Brief van wethouder Van Doorninck d.d. 4 februari 2022 aan de stedelijke klankbordgroep.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 18 mei 2022 Pagina 6 van 6

onderwerpen, begrijpelijke taal, uitlegbare keuzes en iedereen die wil moet het kunnen volgen en kunnen aansluiten. Lessen van de Universiteit Leiden De lessen uit de evaluatie van de Universiteit Leiden worden in de vervolgfase meegenomen. De gemeente verwacht een “scheiding van films” te voorkomen zoals geschetst in het evaluatierapport door periodiek contact te houden met de opvolger van de stedelijke klankbordgroep. Zoals beschreven, worden met deze groep werkafspraken gemaakt over de verwachtingen van het participatietraject, de betrokkenheid van diverse groepen en perspectieven en de planning. Daarnaast wordt communicatie over het proces afgestemd met deze groep, bijvoorbeeld hoe en wanneer belanghebbenden hun input kunnen geven. Hierover wordt een participatieplan gepubliceerd. Vervolg Na de vaststelling van het Programma Windenergie Amsterdam (en daarmee ook het plan-MER) start binnen de meegegeven kaders de projectvoorbereidingsfase met initiatiefnemers. Dan volgt het opstellen en uitvoeren van een lokaal participatieplan in overleg met omwonenden en belanghebbenden. In het kader van de vergunningverlening volgt per project een project-MER. Ook hier volgen we als gemeente de wettelijk vastgelegde stappen. Belanghebbenden kunnen na afronding van het PWA en de plan-MER weer hun inbreng meegeven.

Ik verwacht u met deze brief op hoofdlijnen te hebben geïnformeerd over het proces in het komende jaar. In dit proces is inhoudelijk ruimte voor accenten door een nieuw college, bijvoorbeeld bij het advies op de concept NRD. De ontwikkeling van windenergie is een langdurig proces en vergt een lange adem. Toch wordt met elke stap die we gezamenlijk zetten duidelijker hoe de gemeente haar ambitie voor een klimaatneutrale stad realiseert. Met vriendelijke groet,

Marieke van Doorninck Wethouder Ruimtelijke Ontwikkeling en Duurzaamheid PS Voor inhoudelijke vragen verwijs ik u naar de technische sessie die u wordt aangeboden op 7 juni 2022, nadere informatie en aanmelding via deze link.

Bijlage: Infographic proces

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl