Raadsinformatiebrief-PFAS-Bijlmer.pdf

Raadsinformatiebrief Afdoening toezegging

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 8 april 2024 Grond en Ontwikkeling Reinier van Dantzig Grond en Ontwikkeling, Fabiola van der Pol, f.van.der.pol@amsterdam.nl Afdoening toezegging TA2023-001013 uit de commissievergadering van 6 september 2023 over uitkomst PFAS onderzoek locatie vliegramp Bijlmer

Geachte leden van de gemeenteraad, Op 30 mei 2023 is de vernieuwde versie van de Beleidsregel PFAS gemeente Amsterdam 2023 vastgesteld door het college (VN2023-013412). In diezelfde periode werd bodemonderzoek naar PFAS (Per- en polyfluoralkylstoffen) uitgevoerd op de locatie van de vliegramp in de Bijlmer. Bij de bespreking van voornoemde beleidsregel in de commissie RO van 6 september 2023 verzocht lid Konings (Volt) om de resultaten van dit bodemonderzoek te delen. Met deze raadsinformatiebrief wordt de toezegging (TA2023-001013) afgedaan. Tijdens de vliegramp in de Bijlmer in 1992 is blusschuim met PFAS gebruikt om de brand te bestrijden. PFAS zaten destijds regulier in blusschuim. Het gebruik van PFAS-houdend blusschuim is verboden sinds 2008. De locatie van de vliegramp is in 1995 gesaneerd op brandstofverontreinigingen. Destijds was er nog geen kennis over de effecten van PFAS op het milieu. Echter, eenmaal in het milieu breken PFAS niet of nauwelijks af. Toen enkele jaren geleden meer bekend werd over (de risico’s van) PFAS is de locatie van de vliegramp in de Bijlmer in 2017 als één van de eerste locaties in Amsterdam onderzocht op de aanwezigheid van PFAS. Daarbij zijn lage gehalten PFAS aangetroffen, maar de kans op risico’s werd zo laag geacht dat verder onderzoek niet noodzakelijk was.

Inmiddels is er door het tijdsverloop meer ervaring met onderzoek naar PFAS, meer kennis over risico’s van PFAS en zijn de risiconormen door het RIVM aangescherpt. Om die redenen is aanvullend onderzoek uitgevoerd om te bepalen of mogelijk sprake is van risico’s. Resultaten van het bodemonderzoek Middels een groot aantal boringen en peilbuizen is de plek van de ramp en de locatie van de (toekomstige) moestuinen en speelplaats onderzocht. De rapportage van het bodemonderzoek is bijgevoegd in bijlage 1. De conclusie van het onderzoek is dat sprake is van een heterogene (variabele) verontreiniging met PFAS op de plek van de ramp. Plaatselijke worden de door het RIVM vastgestelde INEV’s (Indicatieve niveaus ernstige bodemverontreiniging) overschreden. PFOS (een variant van PFAS in brandblusmiddelen) is de maatgevende verontreiniging, de vastgestelde INEV voor PFOS is 59 microgram/kg. Aan de oostzijde van de watergang in het gebied, is op enkele locaties sprake van een INEVoverschrijding in de laag vanaf 0,5 meter vanaf het maaiveld, dus niet in de toplaag.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 8 april 2024 Pagina 2 van 3

Aan de westzijde, nabij de Pa Sembrug, is in de toplaag een INEV-overschrijding gevonden. Deze boringen bevinden zich in een boomvak en in een grasveld. In de ondergrond en in het grondwater worden hier geen overschrijdingen van de INEV gemeten. Geen risico’s als gevolg van de verontreiniging Als de INEV wordt overschreden is er mogelijk sprake van een ‘humaan risico ten gevolge van een bodemverontreiniging’ indien intensief gebruik wordt gemaakt van de bodem. Voor de locatie in de Bijlmer geldt het volgende ten aanzien van deze mogelijke risico’s: • Het grootste deel van de INEV-overschrijdingen in de grond (en het grondwater) zijn gemeten dieper dan 50 cm in de bodem (ondergrond). Met de ondergrond en het grondwater is geen direct contact en daarom is hier geen sprake van een humaan risico. • Het gebied betreft een park. De functie en het gebruik van het gebied zijn niet erg intensief. De kans dat er sprake is van veelvuldig direct contact met de sterk verontreinigde grond waarbij grond wordt binnengekregen wordt als zeer gering ingeschat. De GGD concludeert dan ook dat men in dit gebied veilig kan wandelen, picknicken, sporten en spelen (bijlage 2). De conclusie van het onderzoek naar PFAS is dat er geen sprake is van een humaan (of ecologisch) risico en er daarom geen noodzaak is om de verontreiniging met PFAS met spoed te saneren.

De Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied (ODNZKG) zal in haar rol als bevoegd gezag een formeel oordeel moeten geven of een sanering noodzakelijk is. Uit overleg is al gebleken dat de ODNZKG de conclusie van het onderzoek onderschrijft. Vervolgaanpak De gemeente Amsterdam heeft respect voor de plek die voor velen een traumatische en tegelijkertijd helende waarde heeft. Nabestaanden van slachtoffers van de vliegramp vinden er nog steeds troost en moed om hun verdriet te verwerken. De keuzes hoe om te gaan met de verontreiniging zijn daarom voorgelegd aan omwonenden. Hoe meer grond ontgraven wordt, hoe meer bomen bijvoorbeeld ook gekapt moeten worden. Vervolgens is het besluit over aanpak van de verontreiniging genomen door stadsdeel Zuidoost. Gezien de kleine omvang van het gebied waar PFOS boven de norm in de bovengrond aanwezig is, is met een relatief kleine ingreep het gehalte aan PFOS in de bovengrond binnen het hele gebied tot ruim onder de norm terug te brengen.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 8 april 2024 Pagina 3 van 3

Daarom is besloten deze ene plek naast de Pa Sembrug te gaan saneren. De uitvoering van de sanering vindt plaats na de zomer van 2024. Ik hoop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd en beschouw de toezegging hiermee als afgedaan. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Reinier van Dantzig Wethouder Woningbouw en Stedelijke Ontwikkeling

Bijlagen 1.

Rapport PFAS onderzoek Vliegramp Bijlmer te Amsterdam, BK ingenieurs 2. GGD reactie bodemonderzoek PFAS vliegramp Bijlmer

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl