Raadsinformatiebrief over soja in de Amsterdamse haven.pdf

Raadsinformatiebrief

Aan:

Portefeuillehouder(s): Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 25 januari 2022 Lucht- en Zeehaven Victor Everhardt Hans van Wijk, Economische Zaken (h.van.wijk@amsterdam.nl)

Onderwerp

Verslag werkbezoek wethouder Everhardt aan Bunge op 10 september 2021

Datum Portefeuille(s)

Geachte leden van de gemeenteraad,

Bij de behandeling van de Gemeentelijke Visie Haven 2040 en het Strategisch Plan 2021-2024 van het Havenbedrijf op 17 december 2020 heb ik raadslid Groen (GroenLinks) de toezegging gedaan om met de sojasector in de haven in gesprek te gaan over de vraag of er nog wel toekomst is voor de sojasector in de Amsterdamse haven. In dat verband heb ik op 10 september 2021 een werkbezoek gebracht aan Bunge Netherlands BV, een sojaverwerkingsbedrijf en een sojaolieraffinaderij, gevestigd op de hoek van de Vlot- en Mercuriushaven. Het gesprek vond plaats met de directeur en met de supply chain manager. In deze brief treft u een verslag aan van het werkbezoek en van de gevoerde discussie. Hiermee wordt de toezegging afgedaan. Bunge Netherlands BV Bunge Netherlands BV is onderdeel van het Amerikaanse beursgenoteerde voedingsbedrijf Bunge International. Bunge heeft in maart 2017 de sojaverwerkingsfabriek en de olieraffinaderij in de Amsterdamse haven overgenomen van Cargill. Bunge betrekt de sojabonen voornamelijk uit Brazilië, Canada en Oekraïne en verwerkt ze in Amsterdam tot sojameel en -olie. De fabriek produceert ongeveer 4.000 ton per dag en is daarmee een grote speler in deze sector. Er werken 130 FTE op de locatie in Amsterdam. Duurzaamheid Tijdens het werkbezoek deelt Bunge onderstaande informatie over duurzaamheidsbeleid.

Bunge laat zien bewust te zijn van zijn maatschappelijke verantwoordelijkheid en zet zich actief in voor duurzaamheid. Dat wordt toegelicht aan de hand van de drie doelgebieden van het Global Sustainability Program van Bunge1: 1.

1

Klimaat Bunge implementeert innovatieve oplossingen om zijn ecologische voetafdruk te minimaliseren en ondersteunt projecten en activiteiten die de bestrijding van

Bunge: 2021 Global Sustainability Report https://www.bunge.com/sites/default/files/2021_global_sustainability_report.pdf

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 25 januari 2022 Pagina 2 van 5

klimaatverandering tegen gaan. Bunge heeft dit concreet vertaald in een tienjarenplan (2016-2026) waarin Bunge zich ten doel stelt om het watergebruik, het energiegebruik, de CO2 emissies en het afval met 10 procent terug te dringen. Na drie jaar, in 2019, was de CO2 emissie met 4,1%, het energiegebruik met 5,3%, het afval met 7,0% en het watergebruik met 21,2 % gedaald. 2.

Verantwoordelijke Toeleveringsketens (Supply Chains) Bunge promoot duurzame landbouw en voert projecten uit die het milieu beschermen en verbeteren en ondersteunt het sociale en economische welzijn van telers en lokale gemeenschappen. Concreet zet Bunge zich in om geen producten meer af te nemen die afkomstig zijn uit (illegaal) ontboste gebieden. In 2025 moet de toeleveringsketen volledig “ontbossingsvrij” zijn. Verder zet Bunge zich in voor de bescherming van de mensenrechten en de rechten van inheemse gemeenschappen, voor duurzame bronnen van de belangrijkste grondstoffen en voor respect voor wettelijk beschermde gebieden. Ook wil Bunge telers en boeren nieuwe kansen bieden.

3.

Verantwoordelijkheid, Transparantie Bunge streeft ernaar een verantwoordelijke leider te zijn binnen zijn eigen sector en te helpen de lat voor de prestaties van de sector hoger te leggen door regelmatig de voortgang van zijn toezeggingen en duurzaamheidsprestaties te volgen en openbaar te maken. Concreet wil Bunge duurzaamheidsprestaties koppelen aan een lening van € 1,75 miljard, Bscores halen in CDP Klimaat, Bossen en Water en AAA in MSCI. De voortgang hierop zal Bunge regelmatig openbaar maken via jaarverslagen en dashboards. Bunge wil leiderschap tonen in belangrijke brancheverenigingen en netwerken en belanghebbenden hierin betrekken.

Ontbossingsvrije Supply Chains De meeste soja komt uit Zuid-Amerika, voornamelijk uit Brazilië, en dat aandeel groeit. De uitbreiding van de sojaproductie gaat op sommige plekken gepaard met ontbossing, wat voor een deel illegaal gebeurt. Ontbossing is schadelijk voor het klimaat en een bedreiging voor de biodiversiteit. Daarnaast vormt het ook een ernstige bedreiging voor de inheemse bevolking. Bunge heeft in 2015 de publieke toezegging gedaan om ontbossingsvrije supply chains te bereiken in 2025. Bunge loopt daarmee voorop binnen de sector2. Deze toezegging strekt zich uit tot de regio’s waar Bunge actief is, inclusief gebieden in Zuid-Amerika, alle commodities waar het bedrijf

2

De meeste andere wereldwijde agri business bedrijven committeren zich aan een ontbossingsvrije supply chains in 2030. Dat blijkt uit de verklaring die de tien belangrijkste agri business bedrijven van de wereld (waaronder Bunge) tijdens de 26ste Wereldklimaat conferentie UN Klimaatconferentie in Glasgow (COP 26) hebben ondertekend (zie verder op in de brief). Voor de toezegging van Bunge, zie: Bunge: 2021 Global Sustainability Report p.27

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 25 januari 2022 Pagina 3 van 5

actief in is en heeft betrekking op zowel legale als illegale ontbossing en directe als indirecte supply chains Bunge maakt ook onderdeel uit van het succesvolle Amazon Soy Moratorium, dat ertoe heeft geleid dat de ontbossing voor de soja-teelt in het Amazonegebied sterk is gereduceerd. Stopzetting is nog niet bereikt in de Cerrado-regio in Brazilië en de Gran-Chaco in Argentinië en Paraguay. Het belangrijkste instrument dat Bunge inzet om erop toe te zien dat de ontbossing in deze gebieden wordt tegen gegaan is door gebruik te maken van satelliettechnologie die in staat is om veranderingen in landgebruik en sojateelt te identificeren op meer dan 9.000 boerderijen die tot op heden in kaart zijn gebracht en worden gevolgd. Boerderijen die na 2008 hun grondgebied hebben uitgebreid door omliggend terrein te ontbossen worden op een zwarte lijst geplaatst en kunnen geen soja meer leveren aan Bunge. Daarnaast werkt Bunge nauw samen met de lokale boeren om hun landbouwmethoden productiever en duurzamer te maken en om de inheemse vegetatie te beschermen. Verder zet Bunge zich actief in om de samenwerking en de transparantie in de sector te vergroten en om eerlijke vergoedingen te realiseren voor boeren die zich inzetten voor duurzame landbouwpraktijken en die de omschakeling van inheemse vegetatie te vermijden.

Toezicht op de verduurzaming van de handelsketen Naar aanleiding van Bunge’s presentatie en de discussie daarover heb ik na afloop van mijn werkbezoek opdracht gegeven om extra informatie te vergaren over de verduurzaming van soja. Daarvoor is in de eerste plaats het Havenbedrijf geraadpleegd. Het Havenbedrijf heeft in zijn Strategisch Plan 2021-2025 expliciet als doelstelling opgenomen om de verduurzaming van de handelsketens aan te jagen. Een van de eerste concrete stappen daartoe is het in kaart brengen van de duurzaamheidsuitdagingen binnen de belangrijkste handelsketens binnen de haven van Amsterdam, waaronder soja. Verder is er ook contact opgenomen met de Round Table for Responsible Soy (RTRS)3. De RTRS vervult een significante rol in de verduurzaming van soja. Dit wereldwijde platform dat meer dan 180 internationale leden telt, waaronder producenten, handelsbedrijven (waaronder Bunge), eindafnemers, NGO’s en overheden, biedt diverse certificeringsschema’s waarbij landbouwbedrijven, als ze zich willen kwalificeren, moeten voldoen aan een uitgebreide lijst van criteria. Als onderdeel van de certificering screent RTRS de landbouwbedrijven in kwetsbare landbouwgebieden.

Naast de RTRS zijn er nog andere organisaties die certificaten verstrekken, maar de RTRS-certificaten is de grootste in sector qua gecertificeerd volume en staat hoog aangeschreven met betrekking tot gehanteerde criteria. Uitdagingen zijn dat certificering veel tijd vergt, de afname van gecertificeerde volumes voornamelijk beperkt is tot Europa en dat de marktdynamiek voor gecertificeerde soja nog zwak is, waardoor op dit moment naar schatting minder dan 5 procent van de sojateelt in de kwetsbare landbouwgebieden wereldwijd is gecertificeerd. Door het geringe volume aan verantwoorde soja kan deze in de praktijk nog niet apart worden verwerkt. De verantwoorde soja wordt daarom nog gemengd met niet-gecertificeerde soja (Mass Balanced certificering). Om bij te dragen aan de verantwoorde sojaproductie kan een afnemer voor elke ton soja een certificaat van de RTRS (of een van de andere certificeringsorganisaties) kopen. Tegenover de verkoop van een certificaat waarborgt de RTRS dat er ergens daadwerkelijk 3

www.responsiblesoy.org

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 25 januari 2022 Pagina 4 van 5

een ton duurzame soja wordt geteeld (de zogenaamde Book & Claim methode). Ondertussen werken de RTRS en andere organisaties er hard aan om het marktaandeel van duurzame soja te vergroten. De Nederlandse zuivelsector eist sinds 2015 van haar toeleverende melkveehouders dat zij alleen nog voer afnemen van veevoerleveranciers die gecertificeerde soja hebben gekocht. De Nederlandse zuivelketen is hiermee de eerste sector in Nederland die 100% verantwoord gecertificeerde soja gebruikt (middels Book & Claim). Dit is mede gerealiseerd door de samenwerking met WNF, Solidaridad en Natuur & Milieu. De eis van de Nederlandse zuivelsector heeft ertoe geleid dat de Nederlandse Vereniging van Diervoederindustrie (NEVEDI), waarvan de leden de grootste afnemers zijn van sojameel in Nederland, zich inzetten voor 100% duurzame soja. Dit gebeurt ook op Europees niveau, waar de NEVEDI binnen de European Feed Manufacturers Federation (FEFAC) een actieve rol vervulde bij het opstellen van de Feed Sustainability Charter 20304. Ook producenten en eindafnemers van levensmiddelen sturen aan op een verduurzaming van soja. Een voorbeeld hiervan is Ahold Delhaize die ernaar streeft om in 2025 er voor te zorgen dat al haar producten die soja bevatten voldoen aan goedgekeurde certificaten, zoals RTRS. Afname van de soja import in Europa De vraag naar plantaardige oliën neemt wereldwijd toe.

Wel bestaat er binnen de Europese Unie zorg over de grote afhankelijkheid van de Europese veehouderij van soja waardoor Europa kwetsbaar is voor geopolitieke- en valutaschommelingen. Ook klinkt de roep steeds luider om de intensieve veehouderij in te perken. De Nederlandse regering, heeft in navolging van de Europese Unie, in december 2020 een Nationale Eiwitstrategie5 ontwikkeld. Het doel van de strategie is om de komende 5 tot 10 jaar de zelfvoorzieningsgraad van nieuwe en plantaardige eiwitten te vergroten, waardoor de import van soja kan verminderen. De soja-importen van buiten de EU zal echter niet totaal verdwijnen. Multi seed verwerker Bunge Netherlands speelt in op verminderde soja-importen door zijn productie in de komende jaren te diversifiëren. Op dit moment bestaat de productie voornamelijk nog uit genetisch gemodificeerde soja. Op termijn wil men dit aandeel terugbrengen tot ongeveer de helft, waarvan de helft zal bestaan uit niet-genetisch gemodificeerde soja. Verder wil men starten met de verwerking van koolzaad, zonnebloempitten en de verwerking van andere graansoorten vergroten. Hierdoor transformeert Bunge Netherlands langzamerhand van een sojaverwerker naar een multi-seed verwerker. De totale productie wil men verhogen met 78 procent van 1.640.000 ton nu naar 2.920.000 ton in de toekomst.

Conclusie Als belangrijkste plantaardige eiwitbron is soja niet weg te denken uit de wereld. Ook bij een krimpende vleesconsumptie is soja onontbeerlijk voor de menselijke consumptie met name als alternatief voor dierlijke eiwitten. Het klopt dat de enorme groei van de sojaproductie in de afgelopen jaren gepaard is gegaan met ongewenst ontwikkelingen zoals schade aan klimaat 4

https://fefac.eu/wp-content/uploads/2020/09/FEFAC-Feed-Sustainability-Charter-2030.pdf Nationale Eiwitstrategie (Ministerie van LNV, december 2020) https://www.rijksoverheid.nl/documenten/kamerstukken/2020/12/22/nationale-eiwitstrategie 5

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 25 januari 2022 Pagina 5 van 5

(ontbossing), de biodiversiteit en de inheemse bevolking. Maar in dezelfde tijd zijn er onder invloed van de maatschappelijke opinie, tegenkrachten ontstaan die de schadelijke neveneffecten hebben aangekaart en initiatieven hebben ontplooit om de sojateelt te verduurzamen. Deze initiatieven zijn geïnitieerd door NGO’s, handelaren, de verwerkende industrie en de eindafnemers. Recent nog hebben de tien belangrijkste agri business bedrijven van de wereld (waaronder Bunge) tijdens de 26ste Wereldklimaat conferentie UN Klimaatconferentie in Glasgow (COP 26) een verklaring ondertekend waarin zij zich committeren aan de klimaatdoelstellingen van de Verenigde Naties en verklaren om tijdens de volgende conferentie (COP 27) met een gezamenlijke roadmap te komen6 Het Havenbedrijf volgt al deze ontwikkelingen nauwgezet en zet zich optimaal in om de verduurzaming van de handelsketens aan te jagen. Hierover gaat zij het gesprek aan met bestaande klanten en neemt MVO voorwaarden op in het vestigingsbeleid voor nieuwe klanten. Hiermee anticipeert het Havenbedrijf ook op aanstaande wetgeving op Europees niveau. Ik hoop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Victor Everhardt Wethouder Lucht- en Zeehaven

6

https://ukcop26.org/agricultural-commodity-companies-corporate-statement-of-purpose

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl