Raadsinformatiebrief opgave en opvangcapaciteit COA-doelgroepen en ontheemden Oekraïne.pdf

Raadsinformatiebrief

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door

Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 16 juli 2024 Opvang (MO/BW, Ongedocumenteerden, Vluchtelingen) Rutger Groot Wassink Directie WPI, programma Migratie, Asiel en Ongedocumenteerden, bestuurszaken.wpi@amsterdam.nl Opgave en opvangcapaciteit COA-doelgroepen en vluchtelingen uit Oekraïne

Geachte leden van de gemeenteraad, Met deze brief informeert het college u over de huidige opgave, de spreiding en beschikbare capaciteit van opvanglocaties voor asielzoekers en vluchtelingen uit Oekraïne in de stad. In deze brief leest u een toelichting op de huidige beschikbare opvangcapaciteit en aankomende wijzigingen in die capaciteit, de taakstelling en/of inspanningsverplichting waaraan Amsterdam moet voldoen. Ook informeert deze brief u over de verdeling van de opvanglocaties over de gemeente Amsterdam. Via deze raadsinformatiebrief wordt ook de toezegging van wethouder Groot Wassink in de commissievergadering SED van 14 februari 2024 afgedaan waarin de wethouder heeft toegezegd de commissie op de hoogte te houden van de besprekingen met de Provinciale Regietafel (TA2024-000135). Ten slotte wordt via deze raadsinformatiebrief en het beleidskader ‘Amsterdamse inzet voor vluchtelingen en ongedocumenteerden’ de toezegging TA2024-000134 in de commissievergadering van 14 februari 2024 afgedaan. Wethouder Groot Wassink heeft toegezegd om voor de zomer een beleidskader en langetermijnvisie met de raad te delen over Amsterdamse opvanglocaties voor asielzoekers en statushouders.

1 Hierin wordt de aanpak richting alleenstaande, minderjarige vreemdelingen (amv's) en Oekraïense vluchtelingen meegenomen, alsook de overgangsstrategie van tijdelijke naar vaste locaties en een totaaloverzicht van de looptijden van verschillende tijdelijke opvanglocaties. Het overzicht van de opgave, de beschikbare opvangcapaciteit en de spreiding over de stad van deze opvanglocaties leest u in deze brief. Op peildatum 1 juli 2024 Amsterdam 4.126 asielopvangplekken, waarvan 224 opvangplekken voor alleenstaande minderjarige vreemdelingen (amv’s) in afwachting van een besluit op hun asielaanvraag. Amsterdam heeft haar opvangcapaciteit sinds 2022 fors uitgebreid om vluchtelingen die in onze stad een veilig heenkomen zoeken, op te kunnen vangen. Daar blijft het college zich voor inzetten. Op de opvanglocaties wordt het beheer van de locatie en de begeleiding van de bewoners verzorgd door het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA). Voor vluchtelingen uit Oekraïne heeft Amsterdam op dit moment een opvangcapaciteit van 3.792 plekken (juli 2024). Dit zijn de Gemeentelijke Opvanglocaties voor vluchtelingen uit Oekraïne 1

Beleidskader ‘Amsterdamse inzet voor vluchtelingen en ongedocumenteerden’, ter vaststelling in de gemeenteraad op 18 september 2024.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 16 juli 2024 Pagina 2 van 6

(GOO). Het beheer van deze opvanglocaties en de begeleiding van de bewoners wordt verzorgd door één van de door de gemeente gecontracteerde zorgaanbieders: HVO-Querido, het Leger des Heils of de Regenbooggroep. Daarnaast verzorgen Indaad en het Rode Kruis het beheer op twee locaties. Opgave en opvangcapaciteit asielopvang Asielzoekers of statushouders in afwachting van een woning in een Nederlandse gemeente worden opvangen in opvanglocaties van het COA. Alleenstaande minderjarige vreemdelingen (amv’s) die zonder ouders of voogd in Nederland asiel aanvragen, worden ook door het COA opgevangen. Zij worden in apart voor hen ingerichte (afdelingen van) opvanglocaties opvangen met specialistische begeleiding. Tot 1 februari 2024 was het COA afhankelijk van meewerkende gemeenten die het realiseren van een azc of een ander opvangcentrum in hun gemeente wilden faciliteren. Er golden nog geen landelijke afspraken over het aantal opvangplekken die gemeenten voor het COA zouden moeten inrichten. Het college heeft de afgelopen drie jaar vanwege de aanhoudende asielopvangcrisis, veel (veelal) tijdelijke opvanglocaties in ontwikkeling en gerealiseerd. Deze variëren van kleinschalig tot grootschalig en van kortdurend tot langdurend.

Spreidingswet en gesprekken aan de Provinciale Regietafel De Spreidingswet (officieel Wet gemeentelijke taak mogelijk maken asielopvangvoorzieningen) is op 1 februari 2024 in werking getreden. Het aantreden van het nieuwe kabinet op 2 juli 2024 maakt het onduidelijk of en hoe de Spreidingswet uitgevoerd gaat worden. Vanzelfsprekend zal het college zich aan de gestelde taakstelling houden. Deze wet werkt met cycli van twee jaar, waarvan de eerste cyclus op 1 februari 2024 is aangevangen. Op 1 februari 2024 is op basis van de totale capaciteitsopgave van het COA een taakstelling per provincie vastgesteld. Deze wordt vervolgens vertaald naar een indicatieve opgave per gemeente. Deze opgave is indicatief omdat gemeenten de mogelijkheid hebben samen te werken of opgaves uit te ruilen. Bijvoorbeeld de situatie dat de éne gemeente een groter asielzoekerscentrum mogelijk maakt en de andere gemeente zich concentreert op de opvang van Oekraïners zolang de provincie als totaal aan haar opgave voldoet. Binnen de provincie wordt op de schaal van de veiligheidsregio’s gewerkt aan de opgave. De provincie dient voor 1 november 2024 een provinciaal plan in bij de Minister van Asiel en Migratie.

Deze neemt vervolgens uiterlijk op 1 januari 2025 een verdeelbesluit waarin zij ofwel instemt met het provinciale plan, ofwel (indien niet aan de taakstelling wordt voldaan) gemeenten worden aangewezen die (extra) locaties moeten aanbieden. Alle locaties moeten zes maanden na het verdeelbesluit, dus per 1 juli 2025, beschikbaar zijn tot het einde van de cyclus. Op 1 februari 2026 wordt een nieuwe capaciteitsopgave bekend gemaakt en start de systematiek opnieuw. De provincie Noord-Holland moet in totaal 16.290 asielopvangplekken leveren. Hier wordt binnen de vijf regio’s Amsterdam-Amstelland, Gooi en Vechtstreek, Kennemerland, Noord-Holland Noord en Zaanstreek-Waterland aan gewerkt. Amsterdam vormt, samen met Amstelveen, Aalsmeer, Diemen, Uithoorn en Ouder-Amstel de regio Amsterdam-Amstelland. In ieder geval één keer per maand komt de Provinciale regietafel (PRT) onder voorzitterschap van de Commissaris van de Koning bijeen om de voortgang te bespreken en gezamenlijk te kijken welke dilemma’s en uitdagingen er zijn. De vijf regio’s worden vertegenwoordigd door onder andere de voorzitters van de Regionale Regietafels (RRT’s). Verder zijn de ministeries van Justitie en Veiligheid en

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 16 juli 2024 Pagina 3 van 6

Binnenlandse Zaken ambtelijk vertegenwoordigd en is de bestuursvoorzitter van het COA hierbij. In geval van acute situaties, bijvoorbeeld de aanhoudende druk op het opvangcentrum in Ter Apel, wordt de PRT vaker bijeen geroepen. In de PRT’s worden, naast asielopvang, ook ontwikkelingen rondom de huisvesting van statushouders en de opvang van Oekraïense ontheemden besproken. De gesprekken in de PRT’s zijn bedoeld om ervaringen en oplossingsrichtingen uit te wisselen, maar ook om knelpunten aan te kaarten bij de vertegenwoordigers van de rijksoverheid. Naast deze bestuurlijke gesprekken zijn er ook ambtelijke RRT’s en PRT-werkgroepen ingericht om de bestuurlijke besluitvorming voor te bereiden. Voor Amsterdam is de indicatieve opgave vastgesteld op 4.479 opvangplekken, waarvan 380 opvangplekken voor amv’s. In oktober 2024 dient de gemeente Amsterdam een plan in bij de provincie voor het realiseren van de taakstelling. Indien de huidige opvanglocaties verlengd kunnen worden tot na 1 juli 2025 en azc Einsteingebouw (zie tabel 2) in het voorjaar van 2025 opent, dan voldoet de gemeente Amsterdam aan de taakstelling. Veel van de noodopvanglocaties zijn echter van suboptimale kwaliteit. Bijvoorbeeld omdat het gaat om opvang in hotels of hostels die niet passend zijn voor langduriger verblijf omdat de mogelijkheden tot zelfstandigheid er niet of zeer beperkt zijn.

Het college werkt daarom aan een meerjarenplan om deze noodopvanglocaties voor zover mogelijk te vervangen door reguliere opvanglocaties. Amsterdam heeft sinds 2022 op hoog tempo veel nieuwe opvanglocaties voor COA-doelgroepen en vluchtelingen uit Oekraïne weten te realiseren waardoor een groot aantal vluchtelingen in onze stad onderdak heeft gevonden. Nu bevinden we ons in de transitieperiode van noodopvang naar langjarige opvanglocaties. Deze transitieperiode kost tijd maar zal leiden tot een stabiele basiscapaciteit opvang van goede kwaliteit. Tot die tijd wordt onderzocht of en welke tijdelijke locaties waarvan het huidige contract afloopt, verlengd kunnen worden om voldoende opvang te kunnen blijven bieden en voor 1 juli 2025 te zullen voldoen aan de taakstelling. Huidige asielopvangcapaciteit Amsterdam Tabel 1 biedt een overzicht van de huidige asielopvangcapaciteit in Amsterdam. Hierin wordt weergegeven om welke locatie het gaat, welke doelgroep(en) er wordt opgevangen, wat de maximale opvangcapaciteit van de locatie is en wat op dit moment de sluitingsdatum van de locatie is. Tabel 1 Asielopvanglocaties COA in gebruik (peildatum 1 juli 2024) Locatie

Doelgroep

Capaciteit

Azc Willinklaan A&O Hostel

Asielzoekers Asielzoekers

692 900

Stadsdeel/gebied Nieuw-West Zuidoost

Westerhoofd 21 (MS Galaxy) Mercure hotel

Asielzoekers Asielzoekers

1500 90

Westpoort Nieuw-West

20 oktober 2024 30 juni 2024

Tafelbergweg

Amv

100

Zuidoost

WOW-hostel

Amv

50

West

Jaarlijkse verlenging o.b.v. evaluatie 1 april 2026

Hostel THDV

Amv

44

Centrum

1 april 2027

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Geplande einddatum 1 maart 2027 1 maart 2028

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 16 juli 2024 Pagina 4 van 6

Locatie

Doelgroep

Capaciteit

G-Experience Hotel

300

Corendon hotel

Asielzoekers, amv Asielzoekers

Stadsdeel/gebied West

150

Nieuw-West

1 augustus 2024

Luttenbergweg Totaal

Asielzoekers 300 4.126 opvangplekken

Zuidoost

Nog niet bevestigd

Geplande einddatum 1 mei 2025

In Tabel 2 wordt weergegeven welke locaties voor COA-opvang er op dit moment in ontwikkeling zijn. Het gaat om twee locaties met een grote opvangcapaciteit die minstens tien jaar in gebruik zullen zijn. Hierdoor dragen beide locaties bij aan het voornemen van het college om in te zetten op een stabiele basiscapaciteit in opvanglocaties die langjarig beschikbaar zijn. Tabel 2 COA-opvanglocaties in ontwikkeling Locatie

Doelgroep

Capaciteit

Azc Houthaven

Asielzoekers

Einsteingebouw

Asielzoekers

Totaal

1.150 opvangplekken

Duur

500

Stadsdeel/gebied West

15 jaar

Verwachte opening Q4 2026

650

West

10-15 jaar

Q1 2025

Opgave en opvangcapaciteit gemeentelijke opvanglocaties ontheemden Oekraïne (GOO) Sinds het uitbreken van de oorlog in Oekraïne zijn de veiligheidsregio’s en gemeenten verantwoordelijk voor de realisatie van opvangplekken voor vluchtelingen uit Oekraïne. In maart 2022 hebben alle veiligheidsregio’s een taakstelling voor het realiseren van opvangplekken voor vluchtelingen uit Oekraïne gekregen. Sinds 1 juli 2024 is de verantwoordelijkheid voor het realiseren van deze taakstelling belegd bij het college. Bovenop de taakstelling hebben de veiligheidsregio’s een extra opgave gekregen voor het realiseren van opvangplekken. Deze extra opgave was en is een inspanningsverplichting. De taakstelling en de inspanningsverplichting bij elkaar opgeteld komt voor gemeente Amsterdam op 3085 opvangplekken. Dit aantal opvangplekken heeft de gemeente Amsterdam ook gerealiseerd, verspreid over noodopvanglocaties en middellange termijnlocaties. Per 1 januari 2025 gaat de taakstelling voor de opvang van vluchtelingen uit Oekraïne omhoog naar 3784 benodigde opvangplekken. Voor deze gemeentelijke opvanglocaties is het streven om meer middellange termijnlocaties dan noodopvanglocaties te realiseren. Op de middellange termijnlocaties hebben de vluchtelingen meer privacy en zelfstandigheid. Bijvoorbeeld door zelf te kunnen koken.

In Amsterdam is de gerealiseerde opvangcapaciteit aan GOO-locaties nu boven de taakstelling. De reden is de aanstaande sluiting van een van de grotere locaties waarvoor de vervangende capaciteit inmiddels ook beschikbaar is gekomen. Dit resulteert in een tijdelijke piek in de opvangcapaciteit. De komende periode sluit een aantal opvanglocaties. Locaties die verlengd kunnen worden, worden zo veel mogelijk verlengd en mogelijke nieuwe locaties worden onderzocht. Het zoeken naar nieuwe opvanglocaties is een continu proces en er wordt een lange termijnvisie voor de opvanglocaties voor vluchtelingen uit Oekraïne uitgewerkt.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 16 juli 2024 Pagina 5 van 6

Tabel 3 geeft weer welke gemeentelijke opvanglocaties voor vluchtelingen uit Oekraïne er in gebruik zijn, het soort locatie en de maximale opvangcapaciteit en wat de huidige einddatum van deze locatie is. Op dit moment zijn er geen nieuwe opvanglocaties in ontwikkeling voor deze doelgroep waar het college al een besluit over genomen heeft. Tabel 3 Beschikbare gemeentelijke opvangcapaciteit vluchtelingen Oekraïne Naam locatie

Soort locatie

Capaciteit 115

Stadsdeel/gebied Oost

Huidige einddatum 31 maart 2025

Tosaristraat 30

Noodlocatie

Savoy Hotel

Noodlocatie

105

Zuid

31 maart 2026

WOW Hostel

Noodlocatie

412

West

31 december 2024

Botel

Noodlocatie

354

Noord

1 april 2026

Beethoven hotel

Noodlocatie

96

Zuid

31 december 2024

Hart van Weesp

Noodlocatie

45

Weesp

31 december 2024

De Boelelaan

Noodlocatie

520

Zuid

1 oktober 2024

Holiday Inn Express

Noodlocatie

100

Noord

1 april 2026

Kings Court

Noodlocatie

230

Nieuw-West

1 april 2026

Riekerhof

Middellange termijn

517

Nieuw-West

31 augustus 2025

Kinkerstraat

Middellange termijn

30

West

1 december 2024

IJburg (J. Huijsenstraat)

Middellange termijn

75

Oost

31 december 2024

Van Houten Industriepark-21

Middellange termijn

170

Weesp

31 augustus 2025

Entrada (Ouder-Amstel)

Middellange termijn

60

Ouder-Amstel

31 december 2025

Melkweg

Middellange termijn

240

Noord

23 februari 2026

Plantage Muidergracht

Middellange termijn

77

Centrum

31 maart 2026

Van Houten Industriepark-25

Middellange termijn

210

Weesp

Bijlmerdreef

Middellange termijn

220

Zuidoost

Onbepaalde tijd (half jaar opzegtermijn wederzijds) 16 december 2026

Buitenhof

Middellange termijn

216

Zuid

31 maart 2026

Totaal

3792

Waarvan capaciteit in noodlocaties

1977

Waarvan capaciteit middellange termijn

1815

Naast de beschikbare locaties in Tabel 3 is door het college een besluit genomen voor de middellange termijnopvanglocatie voor vluchtelingen uit Oekraïne aan de Prinses Irenestraat in stadsdeel Zuid (100 opvangplekken). Deze locatie bevindt zich in een nadere onderzoeks- en haalbaarheidsfase. Proces besluitvorming en communicatie opvanglocaties Het college van B en W is bevoegd om in te stemmen met de realisatie van opvanglocaties in de stad. Bij de realisatie van opvanglocaties wordt rekening gehouden met de spreiding over de gemeente. Voorafgaand aan de besluitvorming in het college wordt aan het stadsdeel waar de

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 16 juli 2024 Pagina 6 van 6

locatie zich bevindt, en via de directie OOV aan de politie, gevraagd om aandachtspunten of aanbevelingen bij het voornemen om op die specifieke locatie een opvanglocatie te realiseren of te verlengen. Daarnaast is het randvoorwaardelijk dat voorzieningen als zorg en onderwijs rondom de locatie in voldoende mate gerealiseerd kunnen worden. Hierover geven de specialistische gemeentelijke directies advies. Deze aandachtspunten en aanbevelingen worden met de het dagelijks bestuur van het stadsdeel gedeeld. Vervolgens wordt het college van B en W geïnformeerd over de aanbevelingen en aandachtspunten. Deze informatie wordt gebruikt om de kwaliteit van opvang en de aansluiting bij de omgeving te verbeteren. Er wordt een voorstel gedaan hoe en door wie deze aanbevelingen en aandachtspunten kunnen worden opgepakt. Het college vindt het belangrijk dat er oog is voor de directe omgeving van nieuw te openen, te verlengen of te sluiten opvanglocaties in de stad. Daarom wordt de omgeving van een opvanglocatie daarover altijd geïnformeerd. Soms kan het echter nodig zijn daarvan af te wijken en specifieke belanghebbenden eerder te informeren vanwege de grote impact op hen. Ik vertrouw erop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd.

Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Rutger Groot Wassink Wethouder Opvang (MO/BW, Ongedocumenteerden, Vluchtelingen)

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl