Raadsinformatiebrief openbare toiletten.pdf

Raadsinformatiebrief

Aan:

Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 8 juni 2021 Openbare Ruimte Laurens Ivens Verkeer en Openbare Ruimte Bestuurlijke.zaken.VOR@amsterdam.nl

Onderwerp

Voortgang op het them openbare toiletten

Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s):

Geachte leden van de gemeenteraad, Met deze brief informeert het college u over het volgende. Op 8 mei 2019 heeft de gemeenteraad het initiatiefvoorstel ‘Baas over Eigen Blaas’ aangenomen. Dit initiatiefvoorstel is gericht op het verbeteren van de (semi)openbare toiletvoorzieningen in Amsterdam. Het college is voortvarend aan de slag gegaan met de uitvoering en heeft op 5 november 2019 en op 10 november 2020 brieven met de raad gedeeld over de uitvoering van het initiatiefvoorstel en de voortgang op het thema openbare toiletten. In de meest recente voortgangsbrief is toegezegd dat wanneer er aanvullende voortgang te melden is of zich nieuwe ontwikkelingen voordoen wij u hierover zouden informeren. In de periode na de laatste voortgangsbrief is ten aanzien van de openbare toiletten de volgende voortgang geboekt: I. De omgevingsanalyse van de 10 grootste, intensief gebruikte stadsparken is afgerond; II. Gesprekken over het door de markt kosteloos realiseren van openbare toegankelijke toiletten op drukke locaties in de Amsterdamse binnenstad zijn afgerond.

I. Omgevingsanalyse van de tien grootste, intensief gebruikte stadsparken In 2020 heeft de Rekenkamer Metropool Amsterdam onderzoek gedaan naar de toegankelijkheid van openbare toiletten. Het college deelt de conclusie van de Rekenkamer dat de stadsparken een groot knelpunt zijn, maar dat daar ook kansen liggen. Om een beter beeld te krijgen van de situatie is een omgevingsanalyse gemaakt van de tien grootste, intensief gebruikte stadsparken. In veel stadsparken is het aantal toiletten in het park te laag en is de toegankelijkheid of beschikbaarheid van de aanwezige toiletten onvoldoende. De toiletgelegenheid wordt vaak gefaciliteerd door de aanwezige horeca met een opengesteld, vaak niet rolstoeltoegankelijk, toilet of door toiletten die in samenwerking met de gemeente zijn gerealiseerd of worden beheerd. Er liggen kansen in het benutten van al bestaande semiopenbare toiletten bij publieke instellingen en maatschappelijke gebouwen in de directe omgeving van het park, zoals culturele instellingen, zorginstellingen, buurthuizen of sporthallen. Tevens is er horeca in en rondom het park die naar verwachting profijt heeft van de aanwezigheid van het park en de bezoekers die het aantrekt. Het openstellen van de toiletten van aan het park grenzende hotels, restaurants en cafés biedt eveneens kansen om het aanbod van openbare toiletten te vergroten. Veel van deze toiletten zijn

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 8 juni 2021 Pagina 2 van 6

op dit moment niet opengesteld, maar hebben wel het potentieel om deel te zijn van de oplossing van het tekort aan toiletten rond deze parken. Deze toiletten zien wij daarmee als een kans. Kaders omgevingsanalyse Het college heeft een omgevingsanalyse uitgevoerd naar het potentieel aan semiopenbare toiletten rond tien grote, intensief gebruikte stadsparken. Daarbij zijn de semiopenbare, publieke en maatschappelijke instellingen binnen een straal van 100 meter van het park in kaart gebracht. Voor de horeca is een straal van 5o meter rondom het park gehanteerd. Ervan uitgaande dat dit de horeca is die mogelijk profiteert van de aanwezigheid van het park en de bezoekers die het aantrekt. Daarbij houden we rekening met de praktische looproutes vanuit het park. Een horecagelegenheid op hemelsbreed 50 meter van het park, maar zonder parkuitgang nabij of met een drukke autoweg zonder oversteekplaats ertussen, zal in de praktijk weinig parkbezoekers aantrekken. Resultaten omgevingsanalyse Hieronder zijn per park de resultaten van de omgevingsanalyse opgenomen. Om een volledig beeld te geven van de situatie zijn bij elk park de bestaande openbare of opengestelde toiletten in het park of in de directe omgeving van het park ook meegenomen. De toiletten die al zijn opgenomen in de Hoge Nood app staan vetgedrukt. Vondelpark

Toiletten in het park In het Vondelpark zijn twee locaties met meerdere openbare toiletten. Ze zijn te vinden bij het openluchttheater en de waterspeeltuin en zijn alleen op bepaalde momenten tijdens het zomerseizoen geopend zoals bij gebruik van het openluchttheater en bij warm weer. Continu openstellen van deze toiletten is op dit moment niet mogelijk, vanwege de kosten van beheer en de vandalismegevoeligheid. In het park zijn vier horecagelegenheden, maar die toiletten zijn niet actief opengesteld voor passanten via de Hoge Nood app. Toiletten in de omgeving De bebouwing in de directe omgeving en op redelijke loopafstand van het park is vooral bestemd voor woningen of kantoren. In de directe omgeving van het park zijn een hotel, een café, een restaurant en een sportclub.

Rembrandtpark

Toiletten in het park In het park is een bouwspeelplaats voor kinderen met toilet en een kinderboerderij waar een toilet wordt opgenomen in de geplande nieuwbouw.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Kansen en opengestelde toiletten

6

4

Kansen en opengestelde toiletten 2

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 8 juni 2021 Pagina 3 van 6

Toiletten in de omgeving Grenzend aan het park, op de Orteliuskade zijn een restaurant en een café gevestigd. In de directe omgeving van het park vinden we verder drie hotels, een restaurant en een sportclub. Oosterpark

Toiletten in het park In het Oosterpark is een openbaar toilet aanwezig bij het pierenbadje. Dit toilet is alleen tijdens het zomerseizoen open en het is op dit moment niet mogelijk om het permanent open te stellen vanwege mogelijk vandalisme en oneigenlijk gebruik. Verder is er ook een plaskrul aanwezig. In het park zijn twee horecagelegenheden met een toilet. De toiletten zijn niet actief opengesteld voor passanten via de Hoge Nood app. Op dit moment wordt onderzocht of het mogelijk is om een nieuw openbaar toilet te realiseren binnen het project verdubbeling Oosterpark. Toiletten in de omgeving Om het park zijn negen cafés gevestigd die makkelijk te bereiken zijn. Direct aan het park ligt een vestiging van het OLVG en het Tropenmuseum. Westerpark

Toiletten in het park Op het terrein is veel horeca. In totaal zijn er twee restaurants, zeven cafés en een hotel. Ook zijn er nog een circus, een bioscoop en een theater. De openbare toiletten bij de tennisbanen zijn op dit moment gesloten in verband met langdurige overlast. Er wordt gekeken naar mogelijkheden om de toiletten op termijn weer open te stellen voor publiek. Toiletten in de omgeving Net buiten het park ligt het Vreemdelingenloket Amsterdam. Beatrixpark

Toiletten in het park In het Beatrixpark is een pierenbadje met een openbaar toilet. Het toilet wordt beheerd door de medewerkers van de kiosk en is geopend tijdens het zomerseizoen als de kiosk open is Toiletten in de omgeving Er is behalve deze kiosk geen horeca in het park en weinig in de directe omgeving. Net buiten het park is aan het water een restaurant gevestigd.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

7

Kansen en opengestelde toiletten

3

11

Kansen en opengestelde toiletten

14

1 Kansen en opengestelde toiletten 1

1

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 8 juni 2021 Pagina 4 van 6

Nelson Mandelapark

Toiletten in het park Midden in het park ligt Sportpark Bijlmer. Het sportpark heeft een verenigingsgebouw met kleedkamers en een kantine. Toiletten in de omgeving In en om het park is geen horeca gevestigd. Aan de rand van het park is een theater. De dichtstbijzijnde bestaande openbare toiletten zijn op het Anton de Komplein, bij het Stadsloket en het Bijlmersportcentrum Optisport. Flevopark

Toiletten in het park In het park is een kiosk bij de speeltuin en er is een horecagelegenheid. Deze zijn niet opgesteld via de Hoge Nood app. Toiletten in de omgeving Het park ligt aan de rand van de stad omsloten door water en een woonwijk. Er is in de omgeving van het park geen horeca of culturele instelling gevestigd. In de omgeving zijn twee sportfaciliteiten met toiletten die mogelijk opgesteld kunnen worden. Sloterpark

Toiletten in het park In het park zijn vier toiletten. Hotel Buiten, de Kinderboerderij, Natuurtuin Drijfsijs en een toilet bij het strandje. Toiletten in de omgeving Naast het park ligt het Stadsloket Nieuw-West en de OBA Osdorp. Er zijn zes restaurants in (de buurt van) het park, twee culturele instellingen en drie sportfaciliteiten. Noorderpark

Toiletten in het park In het park is een pierenbadje met openbaar toilet. Het toilet is alleen geopend als het badje open is. In het park is een café, een restaurant en een zwembad. Toiletten in de omgeving Er zijn in de directe omgeving een restaurant, een ijssalon en drie sociaalculturele instellingen.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Kansen en opengestelde toiletten 1

3

Kansen en opengestelde toiletten 2

2

Kansen en opengestelde toiletten 4

13

Kansen en opengestelde toiletten 4

5

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 8 juni 2021 Pagina 5 van 6

Sarphatipark

Toiletten in het park Het Sarphatipark heeft een openbaar toilet dat slecht functioneert. Op dit moment wordt onderzocht of het mogelijk en wenselijk is om dit toilet te vervangen binnen de herinrichting van het park. Toiletten in de omgeving In de directe omgeving van het park zijn drie restaurants en zes cafés/koffiebars gevestigd. Een daarvan, Happy Tosti, is al opgenomen in de Hoge Nood app.

Kansen en opengestelde toiletten 1

9

Conclusie omgevingsanalyse De kansen per park verschillen aanzienlijk. In de buurt van of in het Oosterpark, Westerpark en Sarphatipark is veel horeca waar parkbezoekers eventueel gebruik kunnen maken van het toilet. Bij het Nelson Mandelapark, het Flevopark en het Beatrixpark daarentegen zijn die mogelijkheden er nauwelijks. De analyse geeft informatie over in welke parken het tekort aan toiletten niet opgelost kan worden met het openstellen van toiletten in de omgeving, maar geeft ook duidelijkheid over het potentieel aan toiletten dat in de buurt van de parken gelegen is en kan bijdragen aan een oplossing. Wanneer de coronamaatregelen het toelaten om passanten toegang te geven tot de toiletten zal het college elk van de uit de analyse naar voren gekomen kansrijke locaties een brief sturen met het verzoek om het toilet open te stellen. Daarnaast start het college een stadsbrede communicatiecampagne om meer horecaondernemers te bewegen z’n toilet open te stellen.

II. Gesprek over het kosteloos laten realiseren van openbare toiletten In 2020 heeft het college een signaal ontvangen uit de markt dat er mogelijkheden zouden zijn om op de meest drukbezochte en beeldbepalende locaties in de binnenstad openbare rolstoeltoegankelijke toiletunits te laten plaatsen waarbij de gebruiker betaalt voor het toiletbezoek, zonder dat hieraan kosten voor de gemeente verbonden zijn. Het college heeft deze mogelijkheid onderzocht en concludeert dat dit voorstel niet haalbaar is. Op dergelijke drukke locaties in de binnenstad past meestal slechts een kleine unit met één toilet, zoals die op dit moment staan op het Koningsplein en het Leidseplein. De betreffende marktpartij heeft aangegeven dat kosteloze realisatie van toiletvoorzieningen met een sluitende bedrijfsvoering alleen mogelijk is bij grotere units met +/- acht toiletten daarin, gecombineerd met een verkoopfunctie. Bijvoorbeeld de verkoop van eet- en drinkwaar vanuit automaten. De ruimte voor een dergelijke permanente toiletunit kan niet worden gevonden in de drukke en krappe binnenstad. Daarvoor is de openbare ruimte te schaars en ook de belangen van welstand en cultuurhistorie spelen hierbij een rol. Het realiseren van toiletvoorzieningen in de plint van bestaande bebouwing is een passender oplossing. Dit is echter zeer kostbaar.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 8 juni 2021 Pagina 6 van 6

De drukbezochte stadsparken bieden meer ruimte om toiletunits met meerdere toiletten te realiseren. Het college heeft in 2020 reeds een marktverkenning uitgevoerd naar seizoensgebonden toiletten in de parken1. Daarmee heeft het college een helder beeld van de kosten die verbonden zijn aan verschillende vormen van rolstoeltoegankelijke seizoensgebonden toiletten tijdens de zomerperiode. Uit deze marktverkenning zijn geen partijen naar voren gekomen die aangeven dit te kunnen realiseren in de parken zonder dat hier kosten aan verbonden zijn voor de gemeente. Uiteraard blijft de gemeente openstaan voor kansrijke initiatieven op dit vlak.

Tot slot Op basis van uw voorstellen en de daaruit voortgevloeide acties zijn de toiletvoorzieningen in Amsterdam de afgelopen jaren stapsgewijs verbeterd. Het college zal ook in de komende periode alle mogelijkheden voor verdere verbetering blijven aangrijpen. Echter blijven de financiële middelen een knelpunt en is bij het initiatiefvoorstel ‘Baas over eigen Blaas’ uit 2019 ook niet voorzien in extra financiële middelen. Hierdoor blijft het maken van een aanzienlijke verbetering moeilijk, omdat openbare rolstoeltoegankelijke toiletten hoge investerings- en beheerkosten kennen. Voor een structurele verbetering van de toiletvoorzieningen in parken zijn investeringsmiddelen nodig, zoals eerder kenbaar gemaakt in de voortgangsbrief van 10 november 2020. Op plekken in de openbare ruimte waar de toiletbehoefte zo groot is dat er problemen ontstaan in de openbare ruimte worden incidentele middelen gezocht om tijdens de zomerperiode een oplossing te verzorgen. Een voorbeeld hiervan zijn de extra mobiele toiletten in de parken in de zomer van 2020. Ook in de zomer van 2021 zijn in afwachting van een meer structurele oplossing tijdelijke mobiele toiletvoorzieningen geplaatst in de drukst bezochte parken om de hoogste nood weg te nemen. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Laurens Ivens Wethouder Openbare ruimte en Groen

1

Zie de voortgangsbrief aan de raad d.d. november 2020

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl