Raadsinformatiebrief ontvlechtingsdocumentatie Waternet definitief.pdf

Raadsinformatiebrief

Aan:

Portefeuillehouder(s): Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 228 oktober 2025 Water (excl. Varen) Melanie van der Horst V&OR, Afdeling Water, bestuurlijke.zaken.vor@amsterdam.nl

Onderwerp

Ontvlechtingsdocumentatie stichting Waternet

Datum Portefeuille(s)

Geachte leden van de gemeenteraad, Op 9 juli jl. is het uitwerkingsbesluit d.d. 3 juni jl. over de ontvlechting van waternet met onder andere de voorgenomen governance ter wensen en bedenkingen aan u aangeboden, hierop is motie 290.25 van het lid Wijnants met onderwerp ‘Laat de Amsterdammer niet opdraaien voor de kosten van de ontvlechting’ aangenomen. Met deze brief informeert het college u over de wijze waarop uitvoering is gegeven aan deze motie. Ook wordt de definitieve uitwerking van de governance beschreven, waarover het college op 28 oktober een definitief besluit heeft genomen. Afgelopen juni heeft het college met het nemen van het uitwerkingsbesluit definitief besloten om de Stichting Waternet te ontvlechten, waarbij het waterschap Amstel Gooi en Vecht (AGV) zelfstandig verder gaat. Aanvullend is vastgesteld dat de Stichting Waternet in aangepaste vorm tijdelijk behouden blijft als uitvoeringsorganisatie voor met name de Amsterdamse watertaken, de huidige bestuurders het bestuur zullen verlaten, nieuwe statuten worden opgesteld, er nieuwe samenwerkingsafspraken dienen te worden gemaakt tussen AGV, de aangepaste Stichting en de gemeente Amsterdam en is ingestemd met het volgen van een proces gericht op het eigendom van het hoofdkantoor. Ook is ingestemd met de voorgenomen governance voor de aangepaste Stichting.

Daartoe is aan mij de opdracht gegeven tot het nader uitwerken van de hoofdstructuur (governance) van de aangepaste Stichting bestaande uit gewijzigde statuten, aanvullende juridische stukken en een samenwerkingsovereenkomst. Governance De aangepaste stichting blijft de Amsterdamse watertaken uitvoeren, te weten: de drinkwatertaak (DW) en Amsterdamse Riool- en Watertaken (ARW). De aangepaste stichting zal tijdelijk, tot naar verwachting eind 2027, nog taken uitvoeren voor het waterschap AGV op het gebied van Informatievoorziening (IV) en ICT. Deze taken zijn ondergebracht in een aparte kolom, de zogenaamde Gemeenschappelijke Dienst (GD). De reden hiervoor is dat het ontvlechten van deze taken per 1/1/2026 nog een te groot risico kent. De belangrijkste verandering ten opzichte van de oude situatie is dat de gemeente Amsterdam meer op afstand komt te staan van de bedrijfsvoering. Dit doordat enerzijds de Raad van Bestuur geen politieke ambtsdragers meer bevat en anderzijds, doordat er een Raad van Toezicht wordt ingesteld. Wel blijft een nadrukkelijke taak weggelegd voor de gemeente Amsterdam om de

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 28 oktober 2025 Pagina 2 van 4

kaders vast te stellen waarbinnen de Raad van Bestuur autonoom kan opereren. Hiermee wordt een belangrijke stap voorwaarts gezet in het beter aansturen van de drinkwatertaak en wordt tegemoetgekomen aan de verbeterpunten van de externe toezichthouder Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT). Raad van Bestuur (RvB) en Raad van Toezicht (RvT) De RvB zal bestaan uit drie bestuurders, te weten de directeuren Drinkwater (DW), Amsterdamse Riool- en Watertaken (ARW) en Gemeenschappelijke Dienst (GD). De directeuren DW en ARW zijn reeds aangesteld en de directeur GD wordt op korte termijn aangesteld. De RvB is belast met de dagelijkse leiding over de Stichting. Daarnaast zullen de voorzittersrol en de rol van WORbestuurder worden toegekend aan ofwel de directeur DW dan wel de directeur ARW. Er wordt een Raad van Toezicht geworven, waarbij het streven is om de eerste toezichthouder voor 1 januari 2026 te benoemen. De rol van het huidige stichtingsbestuur van Waternet Het huidige Stichtingsbestuur van Waternet moet instemmen met de nieuwe statuten van de aangepaste Stichting. Op 17 december worden daarom de nieuwe statuten voorgelegd aan het huidige stichtingsbestuur van Waternet.

Aangezien in de huidige stichting Waternet en ook in de aangepaste Stichting uitvoering wordt gegeven aan de drinkwatertaak, worden de statuten vooraf ter akkoord voorgelegd aan de externe toezichthouder van de drinkwatertaak de ILT. Aanvullend wordt op 17 december met het ondertekenen van de statuten de benoeming van de RvB bekrachtigd. Samenwerkingsafspraken Na de ontvlechting, zullen AGV en de gemeente op operationeel en strategisch niveau blijven samenwerken, deze samenwerking is vastgelegd in een samenwerkingsovereenkomst (SOK). De SOK benoemt de onderwerpen waarop op operationeel niveau binnen de aangepaste stichting wordt samengewerkt, bevat een overlegstructuur en een escalatie-mechanisme. Na het inwerkingtreden van de nieuwe statuten per 1 januari 2026, zal de SOK de tot dan toe geldende samenwerkingsovereenkomsten vervangen. Hoofdkantoor Het proces met betrekking tot het hoofdkantoor, zoals vastgesteld in het uitwerkingsbesluit van 3 juni is doorlopen en heeft geleid tot overeenstemming tussen het waterschap AGV en de gemeente Amsterdam dat het scenario dat AGV het pand koopt, de voorkeur heeft. Dit scenario zal nader worden onderzocht en in Q1 van 2026 worden afgerond.

Hiertoe zullen de gemaakte afspraken en termijnen uit het uitwerkingsbesluit worden verlengd tot 31 maart 2026 en alle rechten worden voorbehouden op dezelfde wijze als opgenomen in het voornoemde besluit. Juridische naam Om te markeren dat de Stichting Waternet in haar huidige vorm ophoudt te bestaan wordt de juridische naam gewijzigd in ‘Stichting Amsterdam Water’. Deze juridische naam is opgenomen als onderdeel van de statutenwijziging. De merknaam Waternet zal in lijn met het uitwerkingsbesluit d.d. 3 juni en de raadsinformatiebrief d.d. 3 december 2024 tijdelijk blijven bestaan, pragmatisch worden gebruikt en – gekoppeld aan de verdere ontvlechting – worden uitgefaseerd.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 28 oktober 2025 Pagina 3 van 4

Ondernemingsraad (OR) Op 14 oktober heeft de OR formeel een positief conceptadvies op de organisatieplannen ingediend bij de algemeen directeur van de Stichting Waternet. De algemeen directeur is tevens de WOR-bestuurder van de Stichting Waternet en vanuit die rol de gesprekspartner van de OR. Over het conceptadvies en de aanbevelingen heeft op 16 oktober een gesprek plaatsgevonden tussen de OR en de WOR-bestuurder. Dit heeft op 17 oktober geleid tot een besluit. Hierbij is ingegaan op de aanbevelingen die zijn meegegeven. Met name het bieden van ruimte voor het personeel om te ‘rouwen’, waarmee afscheid kan worden van de oude situatie en het betrekken van het personeel bij de vervolgstappen van de ontvlechting worden hierbij benadrukt. Hierover en over de andere aandachtspunten worden afspraken gemaakt op welke wijze de OR hierin gekend en betrokken wordt. Daarnaast zal aan de OR formeel advies worden gevraagd voorafgaand aan de benoeming van de nieuwe WOR-bestuurder. Regeling Grote Projecten Zoals besloten met het collegebesluit van 3 juni 2025 valt het programma Splitsing Waternet onder de Regeling Grote Projecten. Conform de regeling Grote Projecten worden de basisrapportage en de voortgangsrapportage u ter kennisname aangeboden.

In de basisrapportage wordt beschreven hoe het programma voor de ontvlechting is ingericht en hoe de splitsing tijdig, beheerst en zorgvuldig te realiseren is. In de voortgangsrapportage wordt de voortgang gerapporteerd per 1 oktober. Belangrijkste bevinding uit de voortgangsrapportage is dat de ontvlechting per 1 januari haalbaar is, met waar nodig aanvullende mitigerende maatregelen. Vooralsnog tonen de rapportages geen noodzaak aan voor bijsturing op zowel het proces als de planning van de ontvlechting Op 12 september is in samenwerking met Bureau LetOp! tegenspraak georganiseerd door middel van een dwarskijksessie waarbij professionals, met kennis over en ervaring met vraagstukken gericht op governance, drinkwater en rioleringstaken, in vertrouwelijke context feedback hebben gegeven op de governance van de aangepaste Stichting en samenwerkingsafspraken tussen het waterschap, de Stichting en de gemeente. Op basis van deze sessie zijn per onderdeel aanbevelingen meegegeven die niet hebben geleid tot een wijziging in proces of planning van de ontvlechting naar 1 januari 2016. Wel worden de aanbevelingen geadresseerd in het vervolg van de ontvlechting van de stichting, dus na 1 januari 2026. Eén van de aanbevelingen is het minimaliseren van de duur van het behoud van de aangepaste stichting, die nu gesteld is op 5 jaar.

Op basis van deze aanbeveling zal worden onderzocht of en op welke wijze het vervolg van de ontvlechting kan worden versneld. Hiertoe zal een verkenning worden uitgevoerd naar de inhoudelijke samenhang tussen de verschillende wateropgaven en zal worden getracht de positioneringsonderzoeken naar zowel drinkwater als de ARW-taken eerder af te ronden, te weten medio juni 2026.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 28 oktober 2025 Pagina 4 van 4

Afdoening Motie 290.25 ‘Laat de Amsterdammer niet opdraaien voor de kosten van de ontvlechting van Waternet’. Deze motie van het lid Wijnants stelt dat het college van B&W alles in het werk moet stellen om de drinkwatertarieven niet te laten stijgen omwille van de ontvlechting van de Stichting Waternet. Op dit moment is geen aanleiding om aan te nemen dat de kosten van de ontvlechting leiden tot een hoger drinkwatertarief. De exacte drinkwatertarieven voor 2026 worden in november vastgesteld en aan u aangeboden, waarmee de motie wordt afgedaan.

Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Melanie van der Horst Wethouder Water

Bijlagen 1. Bijlage 1. Basisrapportage Regeling Grote Projecten 2. Bijlage 2. Voortgangsrapportage Regeling Grote Projecten

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl