Raadsinformatiebrief O&S onderzoeken onderwijsloopbaanmonitor mbo-studenten en monitor techniek.pdf

Raadsinformatiebrief

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 24 januari 2023 MBO en Toeleiding arbeidsmarkt Sofyan Mbarki OJZ bestuurszaken.ojz@amsterdam.nl O&S onderzoeken ‘Onderwijsloopbanenmonitor mbo-studenten’ en ‘Monitor techniek: onderwijs en arbeidsmarkt’

Geachte leden van de gemeenteraad, Mbo-talent vormt de ruggengraat van de samenleving. Bij bedrijfsbezoeken heb ik zelf mogen ervaren welke cruciale bijdrage mbo-geschoolden leveren binnen diverse bedrijven. Ik ben daarom trots op het Amsterdamse mbo, waar jongeren worden opgeleid voor een goede en duurzame start in de maatschappij en op de arbeidsmarkt. En waar zij-instromers en werkenden de kans krijgen om zich bij te scholen. Wendbaar en weerbaar op de arbeidsmarkt, daar draait het om. Het is daarom belangrijk om ons als stad in te zetten voor al het mbo-talent. Sommige groepen hebben hierbij extra ondersteuning nodig, zoals jongeren die vanwege complexe, meervoudige en gestapelde problematiek geen aansluiting vinden op het reguliere mbo. Daarom financiert de gemeente bijvoorbeeld de Amsterdamse Plusscholen, waar deze jongeren de juiste ondersteuning krijgen om succesvol het onderwijs te doorlopen en aansluiting te vinden met de arbeidsmarkt. Ik ben er trots op dat de Amsterdamse Plusscholen1 zich inzetten voor deze jongeren en hen perspectief bieden. Als stad hebben we het Amsterdamse talent hard nodig voor de belangrijke opgaven waar we ons voor gesteld zien staan, zoals de woningbouwopgave en de energietransitie. Om deze opgaven aan te kunnen, is het van belang dat we voldoende mbo’ers opleiden voor beroepen in de technische sector.

Ik wil me hier samen met de Amsterdamse mbo-instellingen en het bedrijfsleven voor inzetten. Maar het mbo kan dit niet alleen, beroepsoriëntatie en toeleiding naar het mbo zijn hiervoor cruciaal en dat proces start al in het primair en voortgezet onderwijs. Onderwijsloopbanenmonitor en techniekmonitor Het is belangrijk om goed zicht te houden op ontwikkelingen in de onderwijsloopbanen van Amsterdamse mbo-studenten, zodat we ons beleid hierop kunnen richten en indien nodig 1

Voor jongeren die vanwege complexe en meervoudige problematiek geen aansluiting vinden op het reguliere mbo (door bijvoorbeeld armoede, criminaliteit, uitbuiting en thuisloosheid) kent de gemeente Amsterdam de zogenaamde Plusscholen ROC op Maat (ROC van Amsterdam) en Amsterdamse Plus (ROC TOP). Op deze scholen wordt kleinschalig onderwijs en extra begeleiding geboden. De aanpak richt zich op diplomering, maar ook op brede competentieontwikkeling. De Plusscholen bieden opleidingen aan op mbo-niveau 1 en niveau 2.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

24 januari 2023 Pagina 2 van 4

bijsturen. Daarom voert Onderzoek & Statistiek (O&S) elke twee jaar de mboonderwijsloopbanenmonitor uit2. Het is daarnaast belangrijk dat er aandacht besteed wordt aan de onderwijsloopbanen van mbo-studenten die zijn ingestroomd vanuit het voortgezet speciaal onderwijs (vso), praktijkonderwijs (pro) of vmbo-basis, en aan de onderwijsloopbanen van studenten die aan een Amsterdamse Plusschool studeren. Daarom is hier in een aparte factsheet aandacht aan besteed (bijlage 1). Verder heeft O&S een eenmalig onderzoek uitgevoerd naar ontwikkelingen in het techniekonderwijs (vo, mbo, hbo en wo) en de technische sector op de arbeidsmarkt, vanwege het belang van het opleiden van voldoende technisch geschoold personeel (bijlage 2). Enkele belangrijke bevindingen die in de onderzoeken naar voren komen zijn de volgende:  Het totale aantal nieuwe inschrijvingen in het mbo in Amsterdam is de afgelopen jaren aan het dalen.  Het startersresultaat3 van Amsterdamse mbo-studenten is al een aantal jaar redelijk stabiel. Het studiesucces4 is echter wel aan het dalen op bijna alle niveaus. Deze ontwikkeling zien we ook landelijk en bij de andere G4-steden terug.  Mbo-studenten die vanuit het pro, vso of vmbo-basis zijn ingestroomd, behalen een vergelijkbaar startersresultaat en iets hoger studiesucces dan de overige studenten.

Plusstudenten doen gemiddeld langer over de opleiding en wisselen vaker van instelling, maar behalen bijna even vaak een diploma als de overige mbo-studenten.  De baankansen voor mbo-afgestudeerden met een technisch profiel zijn beter dan de baankansen van overige mbo-afgestudeerden.  De technische sector groeit in Amsterdam en het aantal banen neemt toe, maar de instroom van het aantal vo-leerlingen en mbo-studenten in het techniekonderwijs stijgt niet mee. Betekenis van de onderzoeksresultaten voor het Amsterdamse beleid Uit de onderwijsloopbanenmonitor blijkt dat het totale aantal nieuwe inschrijvingen aan Amsterdamse mbo-instellingen de afgelopen jaren aan het dalen is. Landelijk zien we dat het totale aantal studenten aan mbo-instellingen in 2021 voor het eerst is afgenomen en de komende jaren naar verwachting verder afneemt5. Dit is een zorgelijke ontwikkeling, omdat er juist een grote behoefte is aan mbo-geschoolde vakmensen. Daarom wordt er met de MBO-Agenda in de toeleiding en instroom in het Amsterdamse mbo geïnvesteerd. Het is hierbij belangrijk dat we al in het primair en voortgezet onderwijs aandacht besteden aan een positieve beeldvorming rond het mbo. We kunnen eraan bijdragen dat er meer jongeren voor het mbo kiezen, door daar te laten 2

De mbo onderwijsloopbanenmonitor is op de volgende website te vinden: https://onderzoek.amsterdam.nl/artikel/hoe-verloopt-de-onderwijsloopbaan-van-een-mbo-student-inamsterdam. Als onderdeel van deze monitor, volgt er in het voorjaar van 2023 nog een factsheet met aanvullende informatie over de schoolloopbanen van jongeren, waarbij er specifiek wordt gekeken naar de overstap van het vo naar het mbo. 3 Startersresultaat wordt behaald als een student een jaar nadat hij of zij is ingestroomd nog aan dezelfde instelling studeert of het diploma al heeft behaald. 4 Studiesucces wordt behaald als een studenten een diploma haalt binnen de tijd die voor de opleiding staat plus eventueel een jaar extra. 5 Benchmark middelbaar beroepsonderwijs 2021. MBO Raad.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

24 januari 2023 Pagina 3 van 4

zien dat mbo’ers een belangrijke bijdrage leveren aan de maatschappij en dat ook mboopleidingen tot een goede, perspectiefvolle positie op de arbeidsmarkt leiden. De onderwijsloopbanenmonitor laat verder zien dat het startersresultaat van Amsterdamse mbostudenten de afgelopen jaren stabiel is, maar dat het studiesucces aan het dalen is. Deze daling zien we ook bij de andere G4-steden en gemiddeld in Nederland terug. Dit is mogelijk voor een deel het gevolg van studievertraging die is opgelopen door de Covid-19 pandemie. Om hier goed zicht op te houden, wordt de onderwijsloopbanenmonitor ook volgend jaar uit uitgevoerd. Zo behouden we zicht op de ontwikkelingen in de onderwijsloopbanen van mbo-studenten en kunnen we, in gesprek met de Amsterdamse mbo-instellingen, bepalen of ons beleid hierop bijgestuurd moet worden. Verder laat de onderwijsloopbanenmonitor zien dat studenten aan Plusscholen gemiddeld langer over hun opleiding doen en vaker van instelling wisselen, maar dat het percentage studenten dat uiteindelijk een diploma behaalt vergelijkbaar is met dat van de overige studenten. Het is belangrijk om deze bevindingen in de juiste context te bezien. De extra begeleiding en – waar nodig – de extra tijd die jongeren op de Plusscholen krijgen, dragen eraan bij dat deze jongeren met complexe en meervoudige problematiek toch bijna even vaak een diploma halen.

De Plusscholen voorzien in een kleinschalige en persoonlijke schoolomgeving waar studenten in staat worden gesteld om zich te ontwikkelen en te leren. De Plusscholen bieden zo perspectief voor jongeren die binnen het reguliere mbo een verhoogd risico lopen uit te vallen en daarmee mogelijk zouden afglijden in de armoede of zelfs de criminaliteit. Ik zie dit onderzoeksresultaat dan ook als een bevestiging om ook de komende jaren in deze Plusscholen te blijven investeren. Als we vervolgens gericht naar ontwikkelingen kijken in het techniekonderwijs, dan blijkt uit de techniekmonitor dat het aantal vmbo-leerlingen dat voor een technisch profiel kiest licht daalt en dat het aantal technische studenten in het Amsterdamse mbo ongeveer gelijk blijft. Tegelijkertijd laat de techniekmonitor zien dat de vraag vanuit de technische sector op de arbeidsmarkt sterk is toegenomen en dat de arbeidskansen hier goed zijn. De groei die de technische sector doormaakt op de arbeidsmarkt is dus niet terug te zien in het onderwijs. Omdat de uitstroom uit de sector constant is, door onder andere pensionering uit de sector, kan dit leiden tot verdere krapte in de technische sector. Een sector die perspectief biedt voor de afgestudeerden en die belangrijk is voor het realiseren van onze stedelijke opgaven.

Zoals ik ook in de brief van 30 september jl.6 heb aangegeven, wordt er daarom door het college ingezet op het opleiden van voldoende technische vakmensen. Zo is er met de campagne Baan met Toekomst ingezet op het enthousiasmeren van zij-instromers voor banen in de technische sector. En wordt er in nauwe samenwerking met Sterk Techniek Onderwijs (STO) Amsterdam en de technische publiek private samenwerkingen (PPSen) ingezet op het aanbieden van aantrekkelijk techniekonderwijs in Amsterdam. Ik ben daarom ook erg blij dat komend schooljaar TASC – de nieuwe techniekschool van Amsterdam – van start gaat. Conclusie

6

Raadsinformatiebrief ‘O&S onderzoek Mbo-starters op de arbeidsmarkt tijdens Covid-19’ van 30 september 2022.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

24 januari 2023 Pagina 4 van 4

Ik vind het belangrijk om blijvend te investeren in het mbo en me sterk te maken voor een nauwe aansluiting tussen het onderwijs en de arbeidsmarkt. Zo zorgen we ervoor dat alle jongeren de kans krijgen om succesvol een mbo-opleiding af te ronden en bieden we ze door goed onderwijs perspectief op een mooie start op de arbeidsmarkt. En zo dragen we eraan bij dat ook zijinstromers en werkenden de kans krijgen om zich bij te scholen op het mbo zodat ze wendbaar blijven op de arbeidsmarkt. Het is hierbij belangrijk om samen met de mbo-instellingen en het bedrijfsleven in te zetten op het enthousiasmeren van voldoende jongeren en zij-instromers voor technische opleiding en beroepen. De vraag vanuit de technische arbeidsmarkt is groot en de baankansen en het arbeidsmarktperspectief zijn hier goed. Op dit moment investeert het college middels de MBO-Agenda, de uitvoeringsagenda ‘Inzetten op jongeren in een kwetsbare onderwijspositie’ en de uitvoeringsagenda Onderwijs-Arbeidsmarkt in het Amsterdamse mbo en de aansluiting met de arbeidsmarkt. In goede samenwerking met onze partners zijn we nieuw beleid aan het maken op deze domeinen, waarbij de samenwerking tussen het mbo en de arbeidsmarkt centraal staat. Hierover hoop ik de raad in het voorjaar 2023 te informeren.

Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Sofyan Mbarki Wethouder MBO en toeleiding arbeidsmarkt

Bijlagen 1. Factsheet Mbo onderwijsloopbanen van verschillende groepen studenten en stagetekorten 2. Monitor techniek: onderwijs en arbeidsmarkt

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl