Raadsinformatiebrief nav toezegging Toetsteam ORM.pdf

Raadsinformatiebrief Afdoening toezegging

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door

Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 18 juni 2024 Verkeer en Vervoer Melanie van der Horst Verkeer & Openbare Ruimte, bestuurszaken.vor@amsterdam.nl

Afdoening toezegging Resultaten verbeteringen Toetsteam Openbare Ruimte & Mobiliteit (TA2023-001001)

Geachte leden van de gemeenteraad,

In uw vergadering van 7 september 2023 heb ik naar aanleiding van de bespreking van het agendapunt ‘Kennisnemen van de evaluatieresultaten inzake het functioneren van het Toetsteam Openbare Ruimte en Mobiliteit (TT OR&M)’ toegezegd ‘uit te zullen zoeken hoe de doorgevoerde verbeteringen bij het Toetsteam tot nu toe werken en wanneer ik met resultaten naar de raad kom’. In uw vergadering van 28 september heb ik medegedeeld dat die resultaten in het eerste kwartaal van dit jaar zouden komen. Allereerst mijn excuses voor de vertraging. De afgelopen tijd is gesproken met de Fietsersbond afdeling Amsterdam (FB), Cliëntenbelang Amsterdam (CBA) en Voetgangersvereniging Nederland (VVNL). Om aan hun belangrijkste bezwaren tegemoet te komen, heb ik besloten om deze drie partijen agendalid te maken van het Toetsteam Openbare Ruimte en Mobiliteit voor een proefperiode van een jaar. Dit zorgt ervoor dat zij de plannen en ontwerpen die langs het Toetsteam gaan, zien voordat deze ter besluitvorming worden voorgelegd aan het bestuur (Dagelijks Bestuur Stadsdeel, Bestuurscommissie Weesp, College) of gemeenteraad. Maar belangrijker: dit stelt hen in staat input te leveren direct aan de projecten en/of aan de bespreking en toetsing van plannen in het Toetsteam. Ik geef hieronder een korte tijdslijn van aanleiding, instellingsbesluit en de evaluatie van het Toetsteam.

Het adviesstelsel is gewijzigd per 1 april 2022: Het Toetsteam komt in de plaats van Centrale Verkeerscommissie en Commissie Puccinimethode Met de oprichting van het Toetsteam Openbare Ruimte & Mobiliteit (TT OR&M) heeft het college gekozen voor een integrale eindtoets op planproducten waar ruimtelijke kwaliteit, toegankelijkheid én verkeerskundige aspecten samenkomen. Het is een ambtelijke commissie van experts die een (verplicht) eindoordeel velt over planproducten van ruimtelijke projecten. De integrale toets van het TT OR&M komt in de plaats van de losse beoordelingen die tot april

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 18 juni 2024 Pagina 2 van 4

2022 werden gegeven door de Centrale Verkeerscommissie (CVC) en de Commissie Puccinimethode. De toets van het Toetsteam wordt verwoord in de bestuurlijke voordracht zodat bestuur of raad dit kan betrekken bij de besluitvorming. Het college heeft er bij de oprichting van het Toetsteam voor gekozen om externe, belangenbehartigende partijen geen zitting te laten nemen in het Toetsteam. Tussen 2018 en 2022 waren CBA en FB wel adviserend lid van de Centrale Verkeerscommissie. VVNL was dat niet. In plaats van betrekken bij de eindtoets, wil het college de partijen eerder in het proces betrekken bij de totstandkoming van plannen. Dit loopt onder meer via het Expertiseteam: Naast een Toetsteam kent Amsterdam ook nog zeven expertiseteams In 2021 zijn in het ruimtelijk domein zeven zogenaamde expertiseteams in het leven geroepen, om projectteams op thema’s te adviseren en te helpen bij de planvorming. Een van deze teams is het Expertiseteam Openbare Ruimte & Mobiliteit (ET OR&M). De hulp die en het advies dat zij geven is – in tegenstelling tot de toets door het Toetsteam – formeel niet verplicht. Omdat het Toetsteam echter alleen een finale toets uitvoert, is het Expertiseteam voor projecten dé plek waar dilemma’s besproken kunnen worden en informatie kan worden opgehaald. Dat betekent ook dat hier de gelegenheid is om belangenbehartigende partijen goed te betrekken bij de advisering.

Het Expertiseteam wijst projecten ook actief op het bestaan van de genoemde partijen, bijvoorbeeld wanneer een herinrichting grote impact heeft of kan hebben specifiek voor fietsers, voetgangers en/of mensen met een beperking. De stukken en adviezen van het Expertiseteam worden wekelijks vooraf gedeeld met FB, CBA en VVNL. Dit maakt mogelijk dat de partijen hun punten via het Expertiseteam kunnen inbrengen (schriftelijk of door aan te schuiven bij de bespreking) of los van het Expertiseteam zelf contact op kunnen nemen met het betreffende projectteam. Evaluatie Toetsteam: afstemming tijdens de planvorming is nog onvoldoende Een van de conclusies van de evaluatie naar het functioneren van het Toetsteam OR&M was dat Fietsersbond, Cliëntenbelang en Voetgangersvereniging zich nog niet altijd voldoende betrokken voelen bij de keuzes die in projecten gemaakt worden. In de gesprekken die de partijen zowel ambtelijk als met mij hebben gevoerd, verduidelijkten zij dit: - Cliëntenbelang Amsterdam heeft moeite met de vrijblijvendheid van de advisering via het Expertiseteam. Zij zijn wel blij dat er een functionaris in het Toetsteam is aangesteld die expliciet toetst op toegankelijkheid in het Toetsteam. Zij onderhouden goed contact met de ambtenaren die deze rol invullen, waaronder de stadsergonoom.

- De Voetgangersvereniging heeft nooit deelgenomen aan eerdere commissies, is tevreden met de positie die zij nu hebben doordat ze stukken ontvangen en indien van toepassing specifieke vragen ontvangen via het Expertiseteam of van projecten. - De Fietsersbond benadrukt dat zij niet tevreden zijn met de omslag. In de vier jaar dat zij adviserend lid waren van de Centrale Verkeerscommissie, waren zij naar hun mening beter in staat om te adviseren over grote en kleine projecten. Ze geven aan dat ze nu weinig door projecten worden benaderd en vaak pas in de eindfase, waardoor alternatieve oplossingen niet meer mogelijk zijn.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 18 juni 2024 Pagina 3 van 4

Sinds de oprichting en na de evaluatie, zijn verschillende wijzigingen getest en doorgevoerd en zijn er afspraken gemaakt om de samenwerking met de belangenbehartigende partijen te verbeteren. Zo is Cliëntenbelang een aantal maanden aangeschoven bij het projectenoverleg van het Expertiseteam en geven zij op dit moment wekelijks advies aan het Toetsteam via de functionaris toegankelijkheid. Besluit Ondanks deze wijzigingen zie ik dat de situatie nog niet voor iedereen naar tevredenheid werkt. Omdat ik de bijdrage van specifiek deze partijen bij de ruimtelijke plannen van de stad belangrijk vind, heb ik besloten om alle drie de partijen formeel agendalid te maken van het Toetsteam. Dit maakt mogelijk dat Fietsersbond, Cliëntenbelang en Voetgangersvereniging alle stukken van het Toetsteam vooraf krijgen en dat ze een schriftelijke bijdrage leveren aan de bespreking en finale toetsing van alle plannen. Ook hebben zij hierdoor zicht op alle ruimtelijke plannen die – verplicht – in het Toetsteam langskomen voordat ze worden vastgesteld en uitgevoerd. Dit agendalidmaatschap stellen we in tot 1 juni 2025. Als de afspraken werken en de betrokkenen er tevreden over zijn, zullen we het verlengen en dit besluit eventueel ook formaliseren. Zo niet, dan moeten we bekijken wat de juiste manier is om de partijen bij advisering aan en toetsing van projecten te betrekken.

Bij het opstellen en aanpassen van beleid worden de partijen en andere belanghebbenden altijd actief betrokken. Deze processen lopen apart van de advisering aan projecten. In projecten moeten op basis van het vigerende beleid altijd afwegingen gemaakt worden. Die afwegingen worden moeilijker naarmate er meer claims zijn op de openbare ruimte. Buiten de klassieke verkeerskundige indeling van een straat, gaat het ook om bijvoorbeeld ruimte voor klimaatadaptie en een inclusieve openbare ruimte. Juist bij de totstandkoming van die afwegingen vraagt een projectorganisatie input van bewoners, ondernemers en belangenverenigingen. In die fase kan ook het Expertiseteam OR&M meedenken. In principe is als het project met een voorstel bij het Toetsteam komt, alleen nog maar sprake van een ambtelijke toets. Dit alles vraagt van de ambtelijke organisatie, maar ook van FB en CBA een omslag in werkwijze ten opzichte van de situatie met de CVC. Vervolg In reactie op dit besluit hebben alle drie de partijen aangegeven dat zij het formele agendalidmaatschap een verbetering vinden. Cliëntenbelang Amsterdam wijst er daarnaast op dat zij vinden dat er bij projecten nog te vaak niet vanzelf aan toegankelijkheid en een inclusieve openbare ruimte wordt gedacht en dat juist daarom (lokale) ervaringskennis van mensen met een beperking nodig is.

De Fietsersbond maakt zich zorgen over het zicht op wat er met hun opmerkingen gebeurt en zou graag de mogelijkheid hebben om ook bij vergaderingen van het Toetsteam te kunnen aanschuiven.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 18 juni 2024 Pagina 4 van 4

We zullen de precieze werkwijze uiterlijk 1 september ambtelijk vastleggen in het huishoudelijk reglement van het Toetsteam inclusief afspraken over vertrouwelijkheid van de stukken en hoe het Toetsteam met de schriftelijke input om zal gaan. Deelnemen aan de vergadering is in elk geval niet aan de orde en het Toetsteam geeft één finaal, integraal oordeel waarin lang niet altijd het advies van elke partij of functionaris herkenbaar terugkomt. Adviseren en meedenken met een project vindt eerder in het proces plaats, al dan niet via het Expertiseteam. Verder zijn en blijven we ook buiten het Expertise- en Toetsteam en de projecten op diverse manieren in gesprek met Fietsersbond, Cliëntenbelang en Voetgangersvereniging over het beleid en de koers van de gemeente Amsterdam.

Ik wijk met het instellen van het agendalidmaatschap af van het oprichtingsbesluit dat het college in 2022 heeft genomen, maar neem dit besluit omdat ik veel waarde hecht aan een goede samenwerking en belangenafweging bij ruimtelijke plannen. Ik besef dat we hiermee qua onderwerpen slechts een deel van het totale spectrum afdekken waarnaar in het Toetsteam gekeken wordt. Het is niet mijn ambitie om andere externe partijen (bijvoorbeeld op het gebied van groen, erfgoed, sociale problematiek) dezelfde rol als agendalid te geven. Ik nodig specifiek CBA, FB en VVNL uit als agendalid omdat we hen als gemeente al lang kennen en ze bij een heel groot deel van de projecten die we uitvoeren, belanghebbende zijn. Ze willen daarom zelf ook graag nauw betrokken worden en ik ben daar blij mee en betrek hen graag. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Melanie van der Horst, Wethouder Verkeer, Vervoer en Luchtkwaliteit

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl