Raadsinformatiebrief Monitor Samenwerkingsafspraken.pdf

Raadsinformatiebrief

Aan:

Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 11 september 2023 Volkshuisvesting en Woningbouw Zita Pels en Reinier van Dantzig Directie Wonen, bestuurszaken.wonen@amsterdam.nl

Onderwerp

Raadsinformatiebrief Monitor Samenwerkingsafspraken 2022

Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s):

Geachte leden van de gemeenteraad, We naderen het einde van huidige Samenwerkingsafspraken 2020-2023. Deze zomer is de Amsterdamse Aanpak Volkshuisvesting vastgesteld in de gemeenteraad, terwijl de corporaties, huurderskoepels en gemeente tegelijkertijd in gesprek zijn om Samenwerkingsafspraken voor de periode 2024-2027 te maken. Deze monitor biedt inzicht in de voortgang in de eerste drie jaar van de lopende afspraken. De meeste afspraken zijn behaald. Twee belangrijke onderwerpen verdienen in deze tijd extra aandacht, namelijk voorraadontwikkeling en duurzaamheid. Bij het opstellen van de Samenwerkingsafspraken eind 2019 was het uitgangspunt van de drie partijen dat iedereen in Amsterdam een betaalbare, goede en duurzame woning verdient. Daarom zijn de partijen in de huidige Samenwerkingsafspraken overeengekomen dat er meer woningen bij moeten komen voor juist die groepen die op de woningmarkt buiten de boot vallen. In de tussentijd heeft de wooncrisis steeds meer aandacht gekregen in het publieke debat en blijft de groei van het aantal woningen achter bij de groei van het aantal inwoners van Amsterdam. De beschikbaarheid van betaalbare woningen staat onder grote druk. Mensen met een laag en gemiddeld inkomen ervaren enorme moeilijkheden bij het vinden van een woning. Voorraadontwikkeling In 2022 zijn er 890 sociale huurwoningen bij gekomen.

In de drie jaar van de lopende afsprakenperiode (2020 t/m 2022) is daarmee een groei van 1.499 sociale huurwoningen gerealiseerd. De afspraak voor de periode 2020-2023 was een groei van 3.000 sociale huurwoningen en is destijds bewust ambitieus gemaakt. Deze afspraak zal helaas niet worden gehaald. De huidige verwachting (juni 2023) is dat er in 2023 nog rond de 1.200 sociale huurwoningen bij komen en dat we deze periode uitkomen op een groei van 2.700 sociale huurwoningen van corporaties. Overigens wordt een fiks aantal opleveringen van nieuwbouwwoningen verwacht voor het eerste kwartaal van 2024 (zo’n 4oo woningen), waarvan de opleveringen eind 2023 gepland waren. Het positieve nieuws is dat de trendbreuk, die vorig jaar is ingezet richting een groei van de voorraad sociale huurwoningen van corporaties in Amsterdam in 2022 is doorgezet. Na 20 jaar afname van de sociale voorraad en de laatste jaren een stabilisatie, is sinds 2021 de beoogde groei

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 11 september 2023 Pagina 2 van 5

ingezet. Tegelijkertijd realiseren we ons dat we daarmee slechts een bescheiden bijdrage doen aan de woningnood in de stad. De opgave en de gerealiseerde trendbreuk geeft de partijen de motivatie om ook de komende jaren, ondanks veranderende omstandigheden, verder te werken aan het realiseren van meer woningen voor hen die het zo hard nodig hebben.

Betaalbaarheid en doelgroepen Als het gaat om afspraken over de betaalbaarheid van de bestaande woningvoorraad zijn de meeste resultaten in lijn met de gemaakte afspraken. Zo werd de afspraak om op stedelijk niveau minstens 70% van de huizen onder de aftoppingsgrens aan te bieden ruim gehaald, namelijk 80%. Er waren meer vrijkomende woningen dan de vorige jaren, mede door de groei van de voorraad. Daarvan werd 69% verhuurd aan reguliere woningzoekenden (afspraak minimaal 50%). Binnen deze groep “regulier woningzoekenden” worden nog diverse doelgroepen gehuisvest via voorrangsregelingen. Zoals rolstoelwoningen voor mensen die hiervoor een indicatie hebben, mensen die gebruik maken van de doorstroomregelingen ‘van hoog naar laag’ en ‘van groot naar beter’ of mensen die een beroep kunnen doen op de voorrangsregeling voor beroepsgroepen. Aan beroepsgroepen (zorg, onderwijs en politie) zijn bijvoorbeeld 192 woningen verhuurd. Daarvan zijn 170 verhuringen in de sociale huur en 22 in de middeldure huur. Dat heeft vooral te maken met de samenstelling van de doelgroep. Globaal komt 80% hiervan in aanmerking voor een sociale huurwoning. Daarnaast hebben de corporaties in totaal 316 woningen aangeboden aan de beroepsgroepen, waarna er 192 zijn geweigerd door de kandidaten.

Het aantal weigeringen heeft er waarschijnlijk mee te maken dat de aangeboden woningen niet als voldoende passend worden ervaren door de kandidaten en dat zij liever wachten op een beter aanbod (In de regeling is opgenomen dat ze kandidaten tot 3 keer mogen weigeren). Huisvesting kwetsbare groepen In de Samenwerkingsafspraken hebben de drie partijen afgesproken om bij eventuele gewijzigde omstandigheden met elkaar in gesprek te gaan. In het voorjaar van 2021 is een gesprek gestart tussen de partijen naar aanleiding van de grotere behoefte aan woningen voor kwetsbare groepen. In 2021 is afgesproken dat 1.950 woningen toegewezen kunnen worden aan het huisvesten van kwetsbare doelgroepen, wanneer het aantal verhuringen het toelaat. Door het aantal verhuringen (ruim 8.400 verhuringen) in 2022 was de doelstelling voor het huisvesten van kwetsbare doelgroepen vastgesteld op 1.950 toewijzingen. In 2022 zijn er 1.850 woningen toegewezen aan het programma huisvesting kwetsbare doelgroepen. Daarnaast zijn er 55 huishoudens geholpen met een rolstoelwoning of een verbouwde rolstoelgeschikte woning, zijn 133 woningen aan statushouders verhuurd in gemengde complexen en zijn 83 woningen verhuurd aan slachtoffers van de toeslagenaffaire. Toch is de afgesproken doelstelling niet gehaald.

Dit heeft er onder andere mee te maken dat pas in september is vastgesteld dat het aantal verhuringen het toelaat om 1.950 toe te wijzen . Daarnaast is langere tijd het aantal slachtoffers van de toeslagenaffaire meegeteld in de maandelijkse monitor, waardoor het leek dat de voortgang wel op koers was. Duurzaamheid De resultaten op duurzaamheid lopen in het algemeen achter bij de gemaakte afspraken, zoals al bleek uit de monitor van 2021. De doelstelling van het aantal aardgasvrije woningen voor de

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 11 september 2023 Pagina 3 van 5

gehele periode is inmiddels wel al behaald. Op andere onderdelen, zoals labelstappen, lopen de prestaties achter. Door afschaffing van de verhuurderheffing en de bijbehorende nationale prestatieafspraken is er meer aandacht gekomen voor de kwaliteit van de bestaande woningvoorraad. Belangrijk onderdeel van de verduurzaming is het beter isoleren van alle woningen met slechte energielabels, zodat de landelijke afspraken over het wegwerken van alle E, F en G-labels in de sociale voorraad binnen bereik komt. Dit kost tijd, terwijl mensen de energierekening direct al op zagen lopen. Als onderdeel van het isolatieoffensief is vanaf het einde van de zomer van 2022 dan ook gezamenlijk extra ingezet op snelle maatregelen om isolatie te verbeteren in grote delen van de stad, om mensen te helpen de kosten te beperken. Het niet behalen van de resultaten op duurzaamheid heeft te maken met verschillende oorzaken, waaronder het te laat bijsturen van corporaties op de afgesproken aantallen, het energielabelsysteem dat tussentijds een aantal keer is veranderd, vertraging in projecten of het niet behalen van de 70 procent-instemming bij de huurders en dat er bij het tellen van het aantal MW van de zonnepanelen een vertraging inzit, waardoor die achterloopt op het werkelijk behaalde resultaat. Resultaten 2022 De resultaten in 2022 zijn op hoofdlijnen hieronder kort samengevat.

In de monitor Samenwerkingsafspraken vindt u alle gegevens. Ontwikkeling van de voorraad  In 2022 zijn door de corporaties 1.968 sociale huurwoningen (waarvan 250 tijdelijke woningen) opgeleverd, 558 sociale huurwoningen verkocht, 304 woningen gesloopt en 217 geliberaliseerd. Daarmee is over 2022 het aantal sociale huurwoningen per saldo met 890 woningen toegenomen. De afspraak is een groei van 3.000 sociale huurwoningen in vier jaar tijd.  Het aantal middeldure woningen, verhuurd door corporaties, is met (netto) 830 woningen gegroeid. In de lopende afsprakenperiode is het aantal middeldure woningen gegroeid met 1.962 woningen. De afspraak is een groei van 1.100 middeldure huurwoningen in vier jaar.  In 2022 is de bouw van 2.505 zelfstandige sociale huurwoningen gestart. De afspraak is dat er gemiddeld 2.500 sociale huurwoningen per jaar in aanbouw genomen worden.  In 2022 is van de 2.099 reguliere sociale huurwoningen de gemiddelde oppervlakte 56 m2. Afspraak is dat de oppervlakte van de nieuwbouw van reguliere sociale huurwoningen, dit is exclusief jongeren- en studentenwoningen, gemiddeld 60m2 moet zijn. Betaalbaarheid  In 2022 is 80% van de woningen aangeboden onder de aftoppingsgrenzen, op stadsdeelniveau varieert dit van 71% tot 84%. De afspraak is dat tenminste 70% onder de aftoppingsgrenzen wordt aangeboden.

 De gemiddelde aanvangshuur van door corporaties in het middensegment verhuurde woningen lag in 2022 op €941. Dit is gelijk aan het afgesproken geïndexeerde bedrag (€ 954,34, prijspeil 2022).

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief



Datum 11 september 2023 Pagina 4 van 5

In 2022 is de ongewogen gemiddelde huursomstijging van Amsterdamse corporaties 2,1%, dat is 0,2% onder inflatie. De afspraak is dat de huursomstijging maximaal 1% boven de inflatie ligt.

Woningzoekenden en doelgroepen  69% van de vrijkomende reguliere sociale huurwoningen is verhuurd aan regulier woningzoekenden. De afspraak is tenminste 50%.  Voor de huisvesting van kwetsbare groepen zijn 1.850 woningen beschikbaar gekomen. Dat is minder dan de afgesproken 1.950 woningen  Daarnaast zijn er 55 huishoudens geholpen met een rolstoelwoning of een verbouwde rolstoelgeschikte woning, zijn 133 woningen aan statushouders verhuurd in gemengde complexen en zijn 74 woningen verhuurd aan slachtoffers van de toeslagenaffaire.  In 2022 zijn in totaal 192 woningen aan beroepsgroepen verhuurd. De afspraak is dat 50 tot 100 sociale huurwoningen en 50 tot 100 middeldure huurwoningen worden verhuurd aan de beroepsgroepen. Er zijn 170 verhuringen in de sociale huur en 22 in de middeldure huur. Dat heeft vooral te maken met de samenstelling van de doelgroep. Globaal 80% hiervan komt in aanmerking voor een sociale huurwoning.  In 2022 is 27% van het totale aantal verhuringen (8.482) via WoningNet aangeboden met een jongerencontract. De afspraak is dat maximaal 33% van het reguliere aanbod met jognerencontract mag worden aangeboden aan jongeren en starters (tot 28 jaar).  In 2022 is 6% van de grotere woningen met een jongerencontract verhuurd. In de Samenwerkingsafspraken is afgesproken dat maximaal 5% van de grote woningen met een jongerencontract mag worden verhuurd.

Woningkwaliteit en duurzaamheid  De CO2-reductie ten opzichte van peiljaar 2019 is 5,9%. De afspraak is 9% in de periode 2020-2023.  In 2022 zijn 1.108 bestaande corporatiewoningen van het aardgas afgehaald. De afspraak is 2.000 in de periode 2020-2023. In deze afsprakenperiode zijn tot nog toe 2.077 bestaande corporatiewoningen van het aardgas afgehaald.  In 2022 is er aan circa 2,1 megawatt extra vermogen aan zonne-energie gerealiseerd. Afspraak is 15 megawatt in de periode 2020-2023. In de huidige periode is in totaal 7,3 megawatt extra vermogen aan zonne-energie opgesteld.  In 2022 zijn er 9.558 labelstappen gerealiseerd. De afspraak is 50.000 labelstappen in de periode 2020 – 2023. In deze afsprakenperiode zijn tot er tot eind 2022 32.797 labelstappen gerealiseerd. Financiën  In het financieel IJkpunt 2022 komt het beeld naar voren dat de begrotingen een forse stijging laten zien in de investering in de bestaande woningvoorraad. Deze stijging heeft voornamelijk te maken met de Nationale Prestatieafspraken tussen het Rijk, corporaties (Aedes) en de VNG. Het investeringsprogramma is en blijft ambitieus. Concluderend

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 11 september 2023 Pagina 5 van 5

In de afgelopen vier jaar heeft er een verschuiving plaatsgevonden in het denken over woonbeleid en de samenwerking tussen corporaties en gemeente. Er heeft een kentering plaatsgevonden van afname naar een groei van het sociale huurwoningen van corporaties in de stad. Naast deze groei is er nu meer aandacht voor kwaliteit van de bestaande woningen en de behoeften van huurders. Er is, met de wooncrisis, een breed gevoelde noodzaak tot samenwerking aan de opgaven. De corporaties, huurderskoepels en gemeente zijn partners bij het aanpakken van de gezamenlijke opgaven Deze samenwerking en het aanpakken van knelpunten in de uitvoering, vinden we erg belangrijk. Uiteraard staat alles bij het gezamenlijke resultaat. In de gesprekken over de nieuwe Samenwerkingsafspraken zoeken de drie partijen hier vormen voor, zodat ze gezamenlijk tot z’n groot mogelijk impact voor de stad kunnen komen. Wij vertrouwen erop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd.

Met vriendelijke groet, namens het college van burgemeester en wethouders van Amsterdam,

Zita Pels Wethouder Volkshuisvesting

Bijlage 1: Monitor Samenwerkingsafspraken 2022

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Reinier van Dantzig Wethouder Woningbouw en Stedelijke Ontwikkeling