Raadsinformatiebrief midterm review Havenbedrijf en technische sessie.pdf

Raadsinformatiebrief

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 23 november 2023 Deelnemingen Lucht en Zeehaven. Wethouder Lucht- en Zeehaven en wethouder Deelnemingen DMC-Deelnemingen, Economische Zaken Havenbedrijf Amsterdam: Midterm Review Strategisch Plan 2021-2025: Technische sessie op 28-11-23

Geachte leden van de gemeenteraad, In 2021 is het huidige strategisch plan – Strategie 2021 – 2025; Het voortouw nemen – van het Havenbedrijf Amsterdam ingegaan. Uw raad heeft hier in december 2020 zijn wensen en bedenkingen over kunnen uiten. Het Havenbedrijf heeft nu de eerste helft van de planperiode (20212023) geëvalueerd en samengevat in de ‘midterm review’. Op dinsdag 28 november vindt er een technische sessie plaats waar de midterm review wordt gepresenteerd en het Havenbedrijf meer toelichting zal geven. Deze brief is bedoeld om u voorafgaand aan de technische sessie meer informatie te verschaffen over de midterm review. In het vervolg van de brief vindt u een door het Havenbedrijf opgestelde samenvatting van de midterm review. Daarna kunt u lezen hoe deze zich verhoudt tot de Gemeentelijke Visie Haven (GVH) die begin 2021 is vastgesteld. Samenvatting Midterm Review strategisch plan 21-25 De Amsterdamse haven is een sterk Europees energieknooppunt en een belangrijke Europese doorvoerhaven voor vitale goederen en grondstoffen. Dit gaat gepaard met verantwoordelijkheid en ambities zoals vastgelegd in het strategisch plan. De afgelopen twee jaar heeft het Havenbedrijf, ondanks corona en de toenemende geopolitieke instabiliteit, flinke stappen gezet in het verduurzamen van de havenregio.

De onderbouwing hierin kan gevonden worden in een aantal ontwikkelingen: - Het aandeel non-fossiel neemt toe; - Het Havenbedrijf realiseert effectief fysieke ontwikkelruimte voor de energietransitie en circulaire economie; - Klantinteresse voor recycling en circulaire activiteiten in de haven groeit sterk; - Het Havenbedrijf trekt nieuwe en potentiële klanten aan die actief zijn in waterstof en alternatieve brandstoffen, en ondersteunt e-infraprocedures en initiatieven gericht op import van waterstof. De inspanningen van het Havenbedrijf Amsterdam vinden plaats tegen een achtergrond van toenemende dynamiek in de markt en in de Amsterdamse omgeving. Zo heeft de coronapandemie mondiale logistieke ketens ontregeld, terwijl de oorlog in Oekraïne het belang vergroot van leveringszekerheid van producten die energie leveren.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 23 November 2023 Pagina 2 van 4

Ook zijn er in de voorbije periode een aantal nieuwe inzichten en ontwikkelingen bijgekomen. Deze raken de huidige strategie en / of zijn van invloed op de mate waarin het Havenbedrijf in staat is deze te realiseren. Voornaamste ontwikkelingen op dit gebied zijn:  De schaarse beschikbaarheid van passende vestigingscondities (congestie, stikstof, vergunningverlening, milieu- en veiligheidsruimte, etc.);  Klimaatverandering die de operatie en inspanningen beïnvloed (extremer weer, verzilting etc.)  De toenemende concurrentie om circulaire en duurzame energie investeringen aan te trekken en te vestigen;  De druk die staat op toegang tot voldoende specialistische kennis en expertise (arbeidsmarkt krapte en vergrijzing);  Een Europees beleid dat volop in beweging is en dat heeft zijn weerslag op investeringen in de markt;  De luider wordende maatschappelijke stem, onder meer de roep om versneld afscheid te nemen van fossiele producten; Deze ontwikkelingen maken dat er keuzes gemaakt worden die op korte termijn ruimte geven om nieuwe bedrijven te vestigen terwijl de uiteindelijke doelstellingen niet in gevaar komen. Verantwoordelijkheid nemen om de transitie in de havenregio te versnellen Het strategisch plan 2021 – 2025 van het havenbedrijf richt zich op zeven doelstellingen.

Halverwege de periode die dit plan beslaat is geïnventariseerd hoe de realisatie van doelstellingen verloopt. De zeven doelstellingen zoals opgenomen in het strategisch plan van het Havenbedrijf zijn de volgende: Doel 1: We versterken onze concurrentiepositie en behouden ons marktaandeel; Doel 2: We groeien in non-fossiele omzet; Doel 3: We zorgen ervoor dat vrijwel alle zeevaart op tijd aankomt en vertrekt; Doel 4: We groeien in opslagcapaciteit voor alternatieve brandstoffen; Doel 5: We gaan voor meer circulaire procesindustrie; Doel 6: We reduceren de CO2-uitstoot; Doel 7: We creëren ontwikkelruimte. Op een aantal onderdelen ligt het Havenbedrijf op koers. Zo is er sprake van een groei in non-fossiele overslag met 20 procent, heeft de overslag zich hersteld na de verstoringen door de coronapandemie en wordt, door de inzet van kolenterreinen voor agri- en bouwproducten, het aandeel fossiele activiteiten verder afgebouwd. De niet-fossiele omzet ligt met 63 procent op koers om in 2025 65 procent te zijn, en ligt zelfs één procentpunt voor op prognose. Contractopbrengsten ontwikkelen zich positief door gronduitgiftes. Het creëren van fysieke ontwikkelruimte verloopt conform prognose, waarbij inmiddels is ingezet op intensivering en optimalisering van ruimte door te werken met een gebiedsvisie en gebiedspaspoorten.

Een aantal doelstellingen vraagt, mede door externe ontwikkelingen, additionele aandacht. De doelstelling van 95% van de scheepvaart op tijd staat onder druk. Vertraging wordt onder andere veroorzaakt door verzilting en gepland onderhoud aan het sluizencomplex. Het realiseren van het geambieerde percentage van 12,5 procent opslag van alternatieve brandstof verloopt vooralsnog niet via prognose. Kanttekening hierbij is dat er een foutieve nulmeting is gedaan. De groei in opslag van biobrandstoffen is in lijn met prognose. De realisatie van grootschalige waterstofimport zal een volgende significante bijdrage aan doelen met zich meebrengen. De groei van circulaire activiteiten verdient additionele aandacht omdat het vestigingsklimaat onder druk is komen te staan, bijvoorbeeld door congestie op het elektriciteitsnet. Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 23 November 2023 Pagina 3 van 4

Qua CO2-reductie kan gesteld worden dat de reductie van de eigen organisatie op koers is. Het cumulatieve doel, waar scheepvaart en industrie onderdelen van zijn, is aan o.a. externe invloeden onderhevig. De prognose is dat de reductiedoelstelling van 55 procent in 2030 gerealiseerd zal worden. Met een blik op de resultaten van de afgelopen twee jaar en een beter begrip van de risico’s, maar ook de verwachtingen van belangrijke stakeholders, is de conclusie dat de koers juist is, maar dat externe factoren weerbarstiger en van grotere invloed zijn geworden. Daarom wil Port of Amsterdam een grotere verantwoordelijkheid nemen om de randvoorwaarden op orde te hebben en zoals bijvoorbeeld voldoende beschikbare ruimte, toegang tot expertise en passende vestigingscondities. Dit om te anticiperen op de (maatschappelijke) ontwikkelingen, met name op het gebied van de energietransitie. Hiervoor zal het Havenbedrijf gericht capaciteit en middelen moeten versterken, om alle ambities te realiseren. Er is de komende periode een stapje extra nodig om ook daadwerkelijk maximaal “Het voortouw te nemen”. Aanpassingen in rolinvulling en uitvoering Om de extra aandacht te geven die de doelen verdienen en om in te spelen op externe ontwikkelingen wordt een aantal stappen genomen: - Er wordt opnieuw geprioriteerd en capaciteit aangetrokken en ingezet, waarbij de actuele situatie leidend is.

- De strategie wordt verrijkt, waarbij naast preventie van klimaatverandering ook klimaatadaptatie de plek krijgt die het verdient. - Er wordt binnen het Noordzeekanaalgebied met de omgeving samen gewerkt aan een toekomstig industrieel havencomplex en aan een regionale gebiedsvisie met aandacht voor klimaatadaptatie, woningbouw en een gezonde leefomgeving; - Er wordt ingezet op het neutraliseren van beperkingen op het gebied van, ruimte, stikstof en elektriciteitscongestie. Zo werkt het Havenbedrijf aan passende inzet van milieuruimte en externe veiligheid, richt het een Energiecoöperatie op en faciliteert het Havenbedrijf het uitwisselen van stikstofruimte. - Het Havenbedrijf mobiliseert en activeert partners om de cruciale randvoorwaarde van bereikbaarheid op orde te brengen. Het betreft hierbij bereikbaarheid over water (bijv. diepgang Noordzeekanaal), spoor (bijv. uitbreiding en behoud goederentransport) en weg; - Het Havenbedrijf werkt aan digitalisering en het optimaliseren van datagebruik waarmee voorspelbaarheid van de dienstverlening en informatievoorziening richting de klant verbetert (bijv. Port of Amsterdam Communication Tool – PACT). Op de website van het Havenbedrijf vindt u meer informatie over het strategisch plan.

(https://www.portofamsterdam.com/nl/over-port-amsterdam/wat-wij-doen/strategie-2021-2025) Over de Gemeentelijke Visie Haven 2020-2040; Alle zeilen bijzetten! (GVH) De GVH1 beschrijft de langjarige visie van de gemeente Amsterdam als 100% aandeelhouder in het Havenbedrijf en vormt een basis voor het vierjaarlijkse strategisch plan van het Havenbedrijf. Voor de gemeentelijke inzet in de vormgeving van het gebied en de samenwerking met alle partijen rondom de haven2, zijn onderstaande 5 publieke belangen leidend: 1. Duurzaamheid: klimaatneutraal en kirculair. 2. De haven als nautisch logistiek knooppunt. 1 De GVH is tot stand gekomen met de inbreng en kennis van een groot aantal experts en havenpartijen, en op 21

december 2020, tegelijk met het strategisch plan Havenbedrijf vastgesteld in de gemeenteraad. 2 Naast het Havenbedrijf en de Divisie Havenmeester zijn dat o.a. de partners in het Noordzeekanaalgebied, het rijk, en bedrijven in het havengebied. Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 23 November 2023 Pagina 4 van 4

3. De haven als industrieterrein. 4. Verstedelijking: Hoogstedelijke woonwerkmilieus. 5. Veilig gebruik van de nautische ruimte. Meer informatie over de GVH (waaronder een samenvatting) vindt u onder deze link https://www.amsterdam.nl/bestuur-organisatie/volg-beleid/gemeentelijke-visie-haven-2020-2040/ Over de technische sessie In deze technische sessie zal de directeur van het Havenbedrijf nadere informatie geven en vragen beantwoorden over het strategisch plan 21-25 van het Havenbedrijf en de Midterm Review. Als introductie zal een korte uitleg worden gegeven over de Gemeentelijke Visie Haven 2020 – 2040; Alle zeilen bijzetten en hoe het strategisch plan van het Havenbedrijf zich hiertoe verhoudt. Het programma is als volgt: - 18:00 – 18:10: inloop met soep en broodjes - 18:10 – 18:20: introductie en uitleg GVH van de gemeente - 18:20 – 19:00: presentatie Midterm Review - 19:00 – 20:00: ruimte voor vragen en discussie N.B. De sessie is op 28 november a.s., van 18.00 – 20.00 in de Willem Kraanzaal / commissiekamer. Aanmeldingen tot uiterlijk maandag 27 november via t.horsmeier@amsterdam.nl We hopen u voldoende geïnformeerd te hebben. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Alexander Scholtes Wethouder Deelnemingen

Hester van Buren Wethouder Lucht- en Zeehaven

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl