Raadsinformatiebrief maatregelen tegengaan misbruik inzamelvoorzieningen door bedrijven en (bedrijfsmatige) grofdumpingen.pdf

Raadsinformatiebrief

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 24-04-2024 Afval en Reiniging Zita Pels Directie Afval en Grondstoffen, bestuurszaken.afvalketen@amsterdam.nl Raadsinformatiebrief maatregelen tegengaan misbruik inzamelvoorzieningen door bedrijven en (bedrijfmatige) grofdumpingen

Geachte leden van de raad, Zoals toegezegd in de raadsinformatie brief ‘een schonere stad’ van 17 oktober 2022, informeer ik u met deze brief over de maatregelen die we in 2024 nemen om overlast van bedrijfsafval tegen te gaan. Deze overlast is onaanvaardbaar. Bedrijven en organisaties moeten hun verantwoordelijk nemen voor het inzamelen en laten verwerken van hun afval. Bijgevoegde twee onderzoeken naar misbruik van de afval inzamelvoorzieningen, en naar de probleemlocaties van grofdumpingen geven een ontluisterend beeld. Mede op basis hiervan treffen we nieuwe preventieve, curatieve en repressieve maatregelen. De gemeente heeft een inzamelplicht voor afval van bewoners. Deze verplichting is er niet voor afval van bedrijven en organisaties. Amsterdam kent een open afval inzamelsysteem. Dit houdt in de praktijk in dat de voorzieningen voor afval vrij toegankelijk zijn voor eenieder. Dus ook voor bedrijven en bewoners die buiten de regels om van hun afval af willen. Overlast van bedrijfsafval heeft verschillende uitingen. Overlast ontstaat door misbruik van de afvalinzamelingvoorzieningen van de gemeente en/of door het oneigenlijk aanbieden van afval in de openbare ruimte (het op de verkeerde tijd, verkeerde plek of verkeerde manier). Dit leidt tot volle afvalcontainers en afval dat op straat blijft liggen. De afvalinzameling is daar vanzelfsprekend niet op ingericht.

Straten zijn daardoor minder schoon en toegankelijk. Dit brengt overlast voor bewoners, ondernemers en bezoekers met zich mee. In deze brief licht ik de nieuwe maatregelen toe waarmee we dit misbruik en de overlast tegengaan. In bijlage 1 bij deze brief treft u een overzicht aan van alle maatregelen die we uitvoeren om overlast van bedrijfsafval en (bedrijfsmatige) grofdumpingen tegen te gaan. De uitvoering van een groot deel van deze maatregelen valt onder bestuurlijk mandaat van de stadsdeelbesturen in overeenstemming met de afvalstoffenverordening. In 2023 heeft elk stadsdeel een afvalplan vastgesteld met de afvalproblematiek en gebiedsopgave van het stadsdeel. De uitwerking van de maatregelen om overlast van bedrijfsafval en grof afval tegen te gaan, vormen hier een onderdeel van.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 24-04-2024 Pagina 2 van 5

Eerst deel ik de voornaamste conclusies van de bovengenoemde twee onderzoeken met u. Conclusies onderzoeken Het onderzoek naar misbruik van onze afvalinzamelingvoorzieningen toont het volgende aan: • Er wordt misbruik gemaakt wordt van het open afval inzamelsysteem door ondernemers en organisaties. • Er wordt in verhouding meer horeca afval aangeboden in winkelgebieden dan toegestaan. Hierbij is het niet duidelijk welke bedrijven en organisaties dit misbruik precies veroorzaken. Waarschijnlijk bieden bedrijven die gebruik maken van het reinigingsrecht meer afval aan dan is toegestaan. Daarnaast is het waarschijnlijk dat het misbruik veroorzaakt wordt door bedrijven die geen reinigingsrecht betalen en voor hun afval geen contract hebben met een afvalverwerker, dat dus wel verplicht is. Het onderzoek naar de probleemlocaties grofdumpingen geeft een overzicht van de meer dan honderd probleemlocaties in de stad waar oneigenlijk grof afval en bouw- en sloopafval wordt gedumpt. Op één derde van deze probleemlocaties worden wekelijks grofdumpingen gevonden die toe te schrijven zijn aan bedrijven. Een verdere toelichting op deze onderzoeken vindt u in bijlage 1. De beide onderzoeken zijn als bijlage 2 en 3 toegevoegd. Maatregelen tegengaan overlast bedrijfsafval en dumpingen Ons open afvalsysteem heeft voordelen ten opzichte van een gesloten afvalsysteem.

Een gesloten afvalsysteem brengt namelijk hogere administratieve lasten met zich mee en beperkt de vrijheid voor Amsterdammers in het aanbieden van afval. Nadeel van een open afvalsysteem is dat misbruik van het afval inzamelsysteem helaas niet volledig kan worden tegengegaan. Oneigenlijk gebruik van inzamelvoorzieningen is tot op zekere hoogte en binnen een bepaalde marge te verwachten. Niet iedereen houdt zich aan de regels. Tegengaan van overlast van bedrijfsafval vraagt een combinatie van maatregelen. Het begint in dit geval bij het gedrag van ondernemers die zich niet aan de regels houden. De gemeente zet in op preventieve, curatieve en repressieve maatregelen, ondersteund met monitoring. • Preventief is het voorkomen van overlast en misbruik door duidelijke regelgeving, voorlichten, in gesprek gaan en het collectieve belang op te zoeken. Naast terugkerende en specifieke campagnes, blijven we ondernemers en ondernemersverenigingen aanspreken op het correct aanbieden van bedrijfsafval. • Curatief zullen we overlast tegengaan door verkeerd aangeboden afval alsnog in te zamelen en op te ruimen. We wijzen inzamelvoorzieningen aan, verbeteren de mogelijkheden om afval aan te bieden en de wijze van inzamelen. • Repressief gaat over het aanspreken, toezien, handhaven en beboeten van overtreders. Dit gebeurt door inzet van toezichthouders, handhavers en reinigingsrechtinspecteurs.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

•

Datum 24-04-2024 Pagina 3 van 5

Monitoring gaat over het verbeteren van informatie over het gebruik en daarmee ook het misbruik van de afval inzamelvoorzieningen. We brengen de dataorganisatie en datakwaliteit op orde.

Nieuwe repressieve maatregelen Specifiek wil ik de uitbereiding van twee bestaande repressieve maatregelen en een nieuwe maatregelen om de pakkans te vergroten toelichten. •

Uitbreiding inzet reinigingsrecht-inspecteurs Op basis van meldingen en informatie van de directie Belastingen zien we toe op rechtmatigheid reinigingsrecht, afvalcontracten en correct aanbieden van bedrijfsafval door ondernemers. Bij vermoeden van misbruik of het ontbreken van de juiste afvalcontracten bekijken we in samenwerking met de directie Toezicht en Handhaving Openbare Ruimte (THOR) welke instrumenten ingezet kunnen worden. Vanaf 2024 breiden we het aantal reinigingsrecht inspecteurs met vier extra uit.

•

Uitbreiding (zichtbare) inzet op overtredingen bedrijfsafval en grof dumpingen Vanuit directie THOR is inzet beschikbaar voor het toezien, handhaven en beboeten op overtredingen bedrijfsafval. Vanaf zomer 2023 is de inzet in stadsdeel Centrum uitgebreid van één naar drie koppels. Om de zichtbaarheid van deze inzet te vergroten wordt al het gecontroleerde foutief aangeboden afval gemarkeerd. Het afval wordt door de extra ingezette medewerkers in een oranje zak gestopt met de tekst 'dit afval is gecontroleerd door handhaving’. Deze zakken worden door inzameling op dezelfde dag meegenomen. Aandachtspunt bij repressieve maatregelen blijft dat het constateren, zeker van bedrijfsmatig dumpen van grof afval, een zeer arbeidsintensieve opgave is.

•

Vergroten pakkans bij overtredingen Op dit moment is de pakkans voor een ondernemer die misbruik maakt van de huishoudelijke inzamelvoorzieningen erg laag. Een randvoorwaarde om de pakkans te vergroten is een effectievere en efficiëntere organisatie van controle, toezicht en handhaving. We weten dat het uitvoeren van deze werkzaamheden beter kan. Daarom gaan we het proces herontwerpen met oog voor een betere rolverdeling en met als doel meer slagkracht op straat. Daarnaast zijn in het centrum vanaf oktober 2023 vier aangewezen toezichthouders voor misbruik inzamelvoorzieningen beschikbaar en zijn de probleemlocaties bekend. We maken op basis van de beschikbare informatie een lijst van ondernemers die vermoedelijk grootschalig afval dumpen bij huishoudelijke inzamelvoorzieningen. Dit jaar starten we met het intensiever observeren van de probleemlocaties zodat we overtreders aan kunnen spreken en waar nodig beboeten. Tegelijkertijd zetten we in op het organiseren van minimaal vier toezichthouders die bij de ondernemer het afvalcontract kunnen opvragen met een Last Onder Dwangsom (LOD) als de ondernemer weigert het contract te overhandigen. En op het verplichten van ondernemers om digitaal een passend contract en een recente factuur aan te leveren. Beide maatregelen

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 24-04-2024 Pagina 4 van 5

maken het mogelijk om aan de voorkant controle op misbruik te laten plaats vinden zodat de capaciteit buiten op straat efficiënter en effectiever ingezet wordt en de pakkans vergroot. Begin 2025 ontvangt u meer informatie over het vergroten van de pakkans en de resultaten van bovengenoemde maatregelen. Preventieve inzet op het reguleren van grof afvalinzameling nu, straks en later Een nieuwe preventieve maatregel betreft het tegen gaan van grofdumpingen door de grof inzameling te reguleren. Grof afval is het enige type afval dat nog onafgedekt en open op straat aangeboden mag worden. Andere types afval zamelen we via afgedekte inzamelvoorzieningen in zoals bijvoorbeeld ondergrondse, bovengrondse of mini containers. De restafvalinzameling in stadsdeel Centrum is hierop een uitzondering. De komende jaren gaan we de grof afvalinzameling beter reguleren. Zo zorgen we dat spullen die Amsterdammers afdanken als grof afval zo hoogwaardig mogelijk verwerkt kunnen worden. Dit betekent dat er in het eindbeeld geen plek meer is voor grof afval op straat, omdat dit vervuilt, ander afval aantrekt en leidt tot een groter aanbod ongesorteerd grof afval dat we niet meer hoogwaardig kunnen verwerken. We werken gefaseerd naar dit eindbeeld toe. Nu blijft de combinatie van halen (straatinzameling) en brengen (naar de recyclepunten) in stand.

We brengen in 2024 grof aanbiedlocaties op straat in beeld en op orde. En we zorgen dat Amsterdammers beter op de hoogte zijn van de mogelijkheden om grof afval te voorkomen en om spullen her te gebruiken. Vanaf 2025 voeren we grof-op-afspraak gefaseerd in door de hele gemeente en we stimuleren het brengen naar de recyclepunten. Dit beperkt de mogelijkheden om grof afval op straat te dumpen of bij te plaatsen. Dit voorstel werken we verder uit in samenwerking met de stadsdelen. In het eindbeeld zetten we volledig in op brengen naar recyclepunten en het voorkomen van grof afval op straat. Grof afval ophalen gebeurt dan alleen nog op afspraak en bij de voordeur. Dit vraagt een andere manier van omgaan met grof afval van zowel Amsterdammers als onze organisatie, terwijl de baten pas later zichtbaar zullen zijn. Daarom werken we gefaseerd naar dit eindbeeld toe. Deze fasering geeft duidelijkheid voor bewoners en geeft richting voor de mensen binnen de gemeente die met grof afval te maken hebben. Met deze strategie reguleren we het grof afval dat door bewoners wordt aangeboden. Dit is aanvullend op de inzet die nodig is om overlast veroorzaakt door grof dumpingen van ondernemers, bijplaatsingen bij afvalcontainers, bouw en sloopafval dumpingen of dumpingen van grof afval van elders tegen te gaan.

We werken deze strategie verder uit in het verlengde van het huidige uitvoeringsprogramma en als onderdeel van de afvalplannen van de stadsdelen zodat we meer grip krijgen op deze afvalstroom. We willen voor het definitief maken van het eindbeeld ruimte houden voor de uitkomsten van het burgerberaad over afval dat in 2024 plaats vindt. Daarnaast is de Rekenkamer Metropoolregio Amsterdam gestart met een onderzoek naar grof afval met specifieke interesse in

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 24-04-2024 Pagina 5 van 5

de wijze waarop grof op afspraak nu in het Centrum en de Watergraafsmeer in Oost functioneert. De uitkomsten van dit onderzoek worden in het najaar aan de gemeenteraad aangeboden. Hoe we in Amsterdam later met het inzamelen en verwerken van grof afval willen omgaan wordt verder uitgewerkt als onderdeel van het volgende uitvoeringsprogramma afval en grondstoffen aan u voorgelegd. Doorkijk naar de toekomst We treden op tegen ondernemers die misbruik maken van onze afval inzamelvoorzieningen en zo voor overlast zorgen. Alle maatregelen en resultaten worden betrokken bij het maken van een voorstel voor de toekomstbestendige rol van de gemeente bij het inzamelen van het afval van bedrijven. Na de zomer van 2024 ontvangt u een voorstel over de toekomst van reinigingsrecht en bedrijfsafval inzameling. De mogelijkheden om meer handhavend op te treden spelen hierbij een belangrijke rol. Ik vertrouw erop dat ik u hiermee voldoende heb geïnformeerd. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Zita Pels Wethouder Afval en Reiniging

Bijlagen 1. Overzicht onderzoeken en maatregelen 2. Deelrapport misbruik afvalinzamelvoorzieningen door bedrijven 3. Deelrapport probleemlocaties grofdumpingen

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl