Raadsinformatiebrief Jaarverslag Leerplicht 2019-2020.pdf

Raadsinformatiebrief

Portefeuillehouder(s): Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 17 maart 2021 Onderwijs, MBO-Agenda en beroepsonderwijs Marjolein Moorman en Simone Kukenheim Directie OJZD bestuurszaken.ojzd@amsterdam.nl

Onderwerp

Jaarverslag Leerplicht 2019-2020

Aan: Datum Portefeuille(s)

Geachte raadsleden, Met deze brief bieden wij u ter kennisname het Jaarverslag Leerplicht 2019-2020 aan. Het jaarverslag beschrijft de belangrijkste resultaten en ontwikkelingen op het gebied van leerplicht en het verzuim dat scholen melden in dat schooljaar. Door corona is dit jaarverslag anders dan voorgaande jaren. Het virus en alle maatregelen die vervolgens nodig waren vroegen veel van zowel scholen als leerlingen en hun ouders. Wij hebben veel waardering voor de wijze waarop de scholen, zorgpartners en Amsterdamse leerplichtambtenaren in goede samenwerking een belangrijke bijdrage hebben geleverd aan de (online-) schoolgang van leerlingen in deze moeilijke periode. Uiteraard had deze situatie ook gevolgen voor het melden van verzuim. Daarover heeft Leerplicht met scholen aparte afspraken gemaakt. In het vervolg van deze brief beschrijven wij eerst de inzet van Leerplicht in de “corona-periode” vanaf half maart 2020. Vervolgens gaan wij kort in op enkele belangrijke bevindingen uit dit jaarverslag. Inzet Leerplicht in coronatijd De Amsterdamse leerplichtambtenaren zagen vanaf maart 2020 hun werk veranderen. De scholen gingen dicht als gevolg van de eerste lockdown. Leerplicht kon niet handhaven op de gebruikelijke manier; op grond van een motie van de Tweede Kamer was het uitschrijven van een proces-verbaal niet mogelijk.

Toch heeft Leerplicht Amsterdam zich vanaf de eerste dag hard gemaakt om het recht op onderwijs te beschermen. De leerplichtambtenaren hebben zich vanaf het begin van de coronacrisis ingezet om ervoor te zorgen dat alle leerlingen in beeld bleven en aan het onderwijs, zowel fysiek als online, konden deelnemen. U bent hier eerder over geïnformeerd in onze brief van 30 april 2020 over het onderwijs en de gevolgen van corona, waarin ook de inzet van Leerplicht en de GGD aan bod kwamen. Leerplichtambtenaren hebben gedurende de gehele periode nauw contact onderhouden met hun scholen en de scholen gestimuleerd verzuim toch bij Leerplicht te melden. Bij een melding van verzuim werd door de leerplichtambtenaar bekeken wat er nodig was om de betreffende leerling het geboden onderwijs te laten volgen. Wanneer er sprake was van angst voor het coronavirus is daar met coulance op gereageerd en is samen met de school en partners, zoals het OKT, het mbo-jeugdteam en de jeugdartsen van de GGD, gezocht naar de

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 17 maart 2021 Pagina 2 van 4

best passende oplossing. Als contact – telefonisch of via andere media – met de leerling of ouders niet tot stand kwam ging Leerplicht op ‘deurbezoek’. Dat kwam in plaats van het gebruikelijke huisbezoek. In het jaarverslag kunt u zien dat er in korte tijd ruim 400 deurbezoeken zijn uitgevoerd. Bij een derde van de bezochte adressen was er direct contact. Was er niemand thuis dan liet Leerplicht een bericht achter en bleef contact zoeken, evt. volgde een tweede deurbezoek. De Amsterdamse leerplichtambtenaren hebben samen met scholen en zorgpartners een belangrijke bijdrage geleverd aan de (online-)schoolgang van leerlingen in deze moeilijke periode. Hun inzet was ook van groot belang voor het in beeld krijgen en houden van leerlingen die afhaakten of dreigden af te haken. Leerplicht vervulde tijdens de lockdown een belangrijke rol bij het opsporen van leerlingen als zij uit zicht waren geraakt. Uiteindelijk is het daardoor gelukt vrijwel alle leerlingen in beeld te krijgen. Deze ondersteunende aanpak heeft in de praktijk goed gewerkt, ook de onderwijs- en zorgpartners hebben dat aangegeven. Daarom hanteert Leerplicht deze proactieve werkwijze ook gedurende de lockdown in het huidige schooljaar. Afspraken over melden verzuim Tot 15 maart 2020 meldden scholen verzuim op de gebruikelijk wijze.

In de periode vanaf 15 maart tot einde schooljaar waren scholen grotendeels aangewezen op online-onderwijs of op een combinatie van fysiek en online-onderwijs. Dit verschilde voor basisonderwijs, voortgezet onderwijs en mbo. Alle scholen hadden in die periode te maken met afwezigheid van leerlingen vanwege (mogelijke) besmettingen en/of kwetsbare gezinsleden, maar ook met zowel online-verzuim als fysiek verzuim. Met scholen is afgesproken dat zij vanaf maart 2020 alle verzuim, ook het online-verzuim, konden melden, naast verzuim van leerlingen waarover zij zich zorgen maakten. Het gebruikelijke meldingscriterium van 16 uur verzuim in vier weken is daarbij losgelaten. Algemene tendens Het jaarverslag laat zien dat we in schooljaar 2019-2020 te maken hebben met twee typen cijfers, die ongelijksoortig zijn. Daardoor kunnen de cijfers over het gehele schooljaar niet vergeleken worden met eerdere schooljaren. Afgaand op de cijfers tot 15 maart 2020 spreekt daaruit wel dezelfde tendens als andere jaren. Namelijk dat met name het verzuim in het mbo en voorgezet speciaal onderwijs (vso) hoog is en dan vooral onder leerlingen van 18 jaar en ouder. Met het mbo zijn wij in gesprek over het verzuim. Wij ondersteunen het mbo ook bij de aanpak van verzuim.

Bij alle opleidingen is er een intensieve samenwerking tussen de leerplichtambtenaren, zorgcoördinatoren van het mbo, het mbo-jeugdteam dat – eventueel specialistische – jeugdhulp kan bieden en het Jongerenpunt. In het kader van het VSV Meerjarenplan 2020-2024 (aanpak voortijdig schoolverlaten) en de MBO-Agenda voeren colleges en opleidingen verschillende projecten uit om verzuim en uitval te voorkomen.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 17 maart 2021 Pagina 3 van 4

Samen met het mbo kijken we hoe we de resultaten daarvan kunnen borgen, om een zo duurzaam mogelijk effect te bereiken. In de huidige tijd richt het gesprek met het mbo zich vooral op de vraag wat nodig is om studenten nu te betrekken en betrokken te houden bij het (online-)onderwijs. Dit vraagstuk vraagt nu om veel aandacht. Wat kunnen opleidingen doen in de huidige situatie om hun studenten blijvend te motiveren en uitval te voorkomen? Het verzuim in het voortgezet vso vraagt eveneens om een gerichte aanpak. Ook dat vraagt om een nadere analyse en om gesprek met de betreffende schoolbesturen om inzicht te krijgen in wat de achterliggende oorzaken zijn en welke aanpak effectief kan zijn. Dit willen wij de komende periode bespreken met de besturen, met oog voor de gevolgen van corona voor dit onderwijs in de huidige en komende tijd. Wat verder opvalt in dit jaarverslag is dat in de periode maart-juli meer basisscholen dan in andere jaren verzuimmeldingen hebben gedaan bij Leerplicht. Weliswaar betrof dat een ander soort meldingen (nl. over alle leerlingen waarover men zorgen had), maar het laat zien dat leerplichtambtenaren de basisscholen in deze periode goed wisten te bereiken en dat de steun die zij boden scholen heeft gestimuleerd om meldingen toen. Tenslotte valt op dat het aantal geregistreerde thuiszitters is gestegen (van 197 in 2018/2019 naar 214).

Aannemelijk is dat hierin nog steeds het effect merkbaar is van eerder en beter signaleren, waar de Amsterdamse thuiszittersaanpak op inzet. Daarnaast wordt ook langdurig ziekteverzuim nu meegerekend. Betere signalering maakt het mogelijk eerder te handelen, door inzet van bijvoorbeeld hulpverlening. De invloed van de corona-periode op dit aantal is moeilijk te bepalen. Voor een klein aantal leerlingen die thuiszaten bleek online-onderwijs juist een verbetering, welke mogelijk maakte dat zij nu wel onderwijs konden volgen. Samen met het Ministerie van OCW, de G4 en onze lokale onderwijspartners bekijken wij op welke wijze online onderwijs in de toekomst kan bijdragen aan het voorkomen en verkorten van thuiszitten. Daarnaast blijkt uit gegevens van de Amsterdamse thuiszittersaanpak dat bij de helft van de thuiszitters het thuiszitten ontstaat vanuit langdurig ziekteverzuim. Scholen hoeven dit type verzuim niet te melden bij Leerplicht. Uit dit gegevens blijkt echter duidelijk dat het belangrijk is ziekteverzuim goed in beeld te hebben en te volgen. Via afspraken met onderwijspartners en onder meer een pilot in het basisonderwijs, gericht op verzuim en thuiszitten, besteden wij hier extra aandacht aan. Wij zullen u aan het eind van dit schooljaar informeren over de voortgang hiervan.

Tot slot Met dit jaarverslag leggen wij verantwoording af over de inzet van Leerplicht en volgen wij de belangrijkste ontwikkelingen met betrekking tot verzuim van leerlingen en thuiszitten. De informatie in het jaarverslag benutten wij waar mogelijk bij de uitvoering van ons onderwijsen jeugdbeleid.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 17 maart 2021 Pagina 4 van 4

Wij hopen u hiermee een goed beeld te hebben gegeven van de inspanningen van Leerplicht in het afgelopen schooljaar. Ook in het huidige schooljaar zijn de coronamaatregelen van invloed op het onderwijs en dus ook op het werk van Leerplicht. Leerplicht zet de proactieve werkwijze uit schooljaar 2019-2020 door en denkt in een vroegtijdig stadium met scholen mee op welke manier de schoolgang zo goed mogelijk gewaarborgd kan worden. Indien nodig wordt maatwerk geboden, waarbij de samenwerking met alle partners in de keten van groot belang blijft.

Met vriendelijke groet,

Marjolein Moorman wethouder Onderwijs

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Simone Kukenheim wethouder Beroepsonderwijs en Jeugd