Raadsinformatiebrief Jaarplan 2026 Amsterdam maakt Ruimte voor Veilig Lopen en Fietsen.pdf

Raadsinformatiebrief

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 5 februari 2026 Verkeer, vervoer en luchtkwaliteit Melanie van der Horst V&OR, bestuurlijke.zaken.VOR@amsterdam.nl Jaarplan 2026: Amsterdam maakt Ruimte voor veilig lopen en fietsen en afdoening toezeggingen

Geachte leden van de gemeenteraad, Met deze brief informeert het college u over het Jaarplan 2026: Amsterdam maakt Ruimte voor Veilig Lopen en Fietsen. Ook in 2026 werken we aan een samenhangend pakket van maatregelen die bijdragen aan een veilige, ontspannen en gezonde stad. In onze drukke stad is het belangrijk om rekening te houden met kwetsbare verkeersdeelnemers zoals kinderen, ouderen, mensen met een beperking, voetgangers en fietsers. Zij moeten op straat mee kunnen komen en mee durven doen, anders geldt in onze stad alleen nog maar het recht van de snelste. Daarom blijven we ons inzetten om dat mogelijk te maken. Sinds 2024 zijn de voormalig programma’s Verkeersveiligheid, 30km/u in de stad en programma Fiets samen met het thema Voetganger/toegankelijkheid in de openbare ruimte geïntegreerd in het Uitvoeringsplan Amsterdam maakt Ruimte voor Veilig Lopen en Fietsen. We zetten het pakket Uitvoeringsplan Veilig Lopen en Fietsen 2025 in grote lijnen voort in 2026. De opgaven voor verkeersveilig fietsen en lopen nemen we daarnaast altijd mee in ons reguliere werk in groot onderhoud of vervanging (in de planning die daarin leidend is), gebiedsontwikkeling en herinrichtingsprojecten. Met een flexibel opgavebudget en team hebben we daarnaast ook (beperkte) ruimte voor het doorzetten van een aantal maatregelen met partners o.a.

gericht op kleine inframaatregelen, onderzoek, handhavingscoördinatie, gedrag en ruimte voor pilots. Daarnaast werken we in G4-verband intensief samen om de verkeersveiligheids- en fietsopgave ook richting het Rijk goed onder de aandacht te houden. We werken in 2026 aan het volgende pakket maatregelen voor veilig Lopen en Fietsen: - 14 locaties van de Werkgroep Blackspots Amsterdam WBA (t.o.v. 14 in 2025) - 24 Infrastructurele Verkeersveiligheidslocaties (t.o.v. 24 in 2025) - 11 Veilige Schoolomgeving locaties (t.o.v. 18 in 2025) - 4-8 schoolstraten (t.o.v. 10 in 2025) - Realisatie fietsinfrastructuurverbeteringen i.s.m. Groot Onderhoud / Projecten - Aanpak van drie dodehoeklocaties en attentieverhogende maatregelen - Veilig oversteken voor voetgangers en fietsers - Maatregelen t.b.v. 30 km/uur in de stad

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

-

Datum 5 februari 2026 Pagina 2 van 6

2 pilots (maximumsnelheid van 20 km/u op het fietspad, cargobikes naar de rijbaan) Special: Fatbikevrije gebieden via APV (afhankelijk van bestuurlijke besluitvorming) Verkeerseducatie Fietsstimulering (waaronder een subsidie van het Rijk t.w.v. 75K) Aanpak obstakelvrije fietspaden (fietspaaltjes) Coördinatie handhaving (o.a. aanvragen van flitspalen) Aanpak brommobielen op Veren Afronding Jaar voor de Voetganger (raadsinformatiebrief)

Naast de maatregelen voeren we ook een aantal onderzoeken uit: - Monitor 2025: ongevallencijfers, gerealiseerde maatregelen voor thema’s voetganger, fiets, verkeersveiligheid - Ambulancedata/Spoedeisende hulpdata: Onderzoek naar toedracht verkeersongevallen Amsterdamse ziekenhuizen (incl. e-step en fatbike) en blackspot vergelijking ambulancedata met politiedata - Evaluatie blackspot aanpak (effectiviteit) - Voetgangers- en fietstellingen op straat - Beleidskader verkeersnetten voor voetganger / fiets (plusnetten, hoofdnetten) - Lokaal maatwerk: Onderzoek potentie lokaal verbod voor welke typen voertuigen (fatbike, SNOR in Nieuw-West en andere uitzonderingslocaties, vrachtfietsen bij succesvolle pilot) Toezegging verkeersborden op GOW50-wegen In februari vorig jaar zijn schriftelijke vragen van het lid Wijnants (VVD) beantwoord, waarbij is toegezegd om de overgang van GOW30- naar GOW50-wegen te verduidelijken met extra 50borden. Ik heb vervolgens toegezegd dat er extra 50 km/u borden geplaatst moeten worden op locaties waar de maximaal te rijden snelheid van 30 km/u overgaat in 50 km/u. Het einde 30 bord wordt niet altijd opgemerkt, dit geeft soms verwarring en op 50 km/u wegen moet het duidelijk zijn dat er 50 gereden mag worden.

In totaal plaatsen we in de stad 49 extra borden (gemaakt van duurzame materialen bamboe en plastic): − Bij een VRI waar 50 geldt (minimaal twee 50 km-armen) hebben we voor het kruispunt een einde 30 bord geplaatst. In totaal is 10x een 50 km/u bord bijgeplaatst (voorbij een verkeerslicht-kruispunt, rood op de kaart) − Bij een ongeregeld 50 km/u-kruispunt (minimaal twee 50 km-armen haaks of 50 kmrotonde) hebben we voor het kruispunt een einde 30 bord geplaatst. In totaal is 7x bijgeplaatst-met-weghalen (einde 30 bord voor het kruispunt vervangen door 50 km/u bord na het kruispunt, paars op de kaart) − Bij een kruispunt of rotonde waar 30 km/u geldt (slechts één arm 50 km) hebben we na het kruispunt een einde 30 bord geplaatst. In totaal is 32x en 30 bord vervangen door 50 km/u bord (op zelfde locatie, kleur blauw op de kaart). − Ook de borden bij de snelweg en de invalswegen zijn geïnventariseerd in combinatie met de bebouwde komgrens, op deze locaties zijn waar nodig 50 km/u borden geplaatst. Op de bijgevoegde kaart is te zien waar de bebording is aangepast.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 5 februari 2026 Pagina 3 van 6

Toezegging Informatievoorziening en toezicht op wegwerkzaamheden In de vergadering van 11 juni 2025 heb ik u toegezegd u te vertellen over onze werkwijze bij werkzaamheden voor fietsers en voetgangers (TATA2025-000939). De werkwijze ten aanzien van veiligheid en informatievoorziening voor fietsers en voetgangers is ingebed in de Nadere Regels behorend bij de Verordening Werken in de Openbare Ruimte Amsterdam (WIOR 2024). Deze regels bieden het beleidsmatige en werkwijze rond de controles juridische kader voor het uitvoeren en controleren van werkzaamheden in de openbare ruimte. De gemeente Amsterdam voert steekproefsgewijs controles uit via het team Toezicht op Straat, onderdeel van Stadsregie. Dit team bestaat uit vier inspecteurs Werk en Uitvoering, ingedeeld op windrichting (Noord, West, Zuid, Oost) en gezamenlijk verantwoordelijk voor toezicht in alle delen van de stad. Zij controleren op locatie of goedgekeurde BLVC-plannen (Bereikbaarheid, Leefbaarheid, Veiligheid, Communicatie) correct worden uitgevoerd. Daarbij wordt ook getoetst of het werk in de uitvoering op dat moment voldoet aan de standaarduitvoeringsafspraken zoals vastgelegd in de ZWIA: Zo Werken Wij in Amsterdam. De ZWIA bevat heldere richtlijnen en visuele voorbeelden, met speciale aandacht voor kwetsbare verkeersdeelnemers zoals fietsers en voetgangers.

Afwijkingen of tekortkomingen worden schriftelijk vastgelegd in een inspectieverslag, ondersteund met foto’s. De bevindingen uit deze controles worden wekelijks of tweewekelijks gedeeld met relevante partners en betrokken afdelingen. Dit draagt bij aan transparantie en een gezamenlijke verantwoordelijkheid voor veilige uitvoering. Belangrijk is dat bevindingen niet alleen worden vastgelegd, maar dat hierop ook direct wordt gehandeld. Inspecteurs spreken aannemers ter plaatse aan en kunnen in veel gevallen direct verbetermaatregelen laten uitvoeren. Indien sprake is van een onveilige situatie, kan het werk worden stilgelegd. In dat geval wordt de Stadsdeelregisseur geïnformeerd en een bouwoverleg benut om het vervolg veilig te laten verlopen. Zo wordt actief gestuurd op snelle correctie en het herstellen van veilige situaties in de openbare ruimte. De inspecties bij werkzaamheden gebeuren steekproefsgewijs. Uit de uitgevoerde steekproeven blijkt dat het merendeel van de werkzaamheden volgens de afgesproken kaders wordt uitgevoerd, maar dat de grote werkdruk (zeer veel geplande werkzaamheden en opgaves in de stad) op de openbare ruimte leidt tot terugkerende knelpunten voor fietsers en voetgangers.

Inspecteurs zien vooral tekortkomingen bij omleidingen en beschikbare ruimte: plannen zijn regelmatig optimistisch ingediend en sluiten in de praktijk niet altijd aan op de feitelijke situatie. Hierdoor ontstaan situaties waarin routes smaller uitvallen dan toegestaan of alternatieven onvoldoende duidelijk zijn. Ook maken fietsers en voetgangers regelmatig hun eigen keuzes en is het gedrag soms moeilijk te sturen. Grote structurele overtredingen zijn niet geconstateerd, maar de optelsom van kleinere afwijkingen kan zorgen voor risico's voor de verkeersveiligheid en ongemak voor fietsers en voetgangers. De stijgende hoeveelheid werkzaamheden in de stad vergroot dit patroon.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 5 februari 2026 Pagina 4 van 6

Toezegging dat de uitkomsten van het onderzoek naar het inzetten van geofencing in Nederland met de raad gedeeld zullen worden. (TA2025-001538) Het bijgevoegde Arcadis-rapport over geofencing is in opdracht van het ministerie van I&W opgesteld naar aanleiding van een landelijke motie van de BBB om te verkennen wat er mogelijk is aan snelheidsbegrenzing voor e-bikes en LEVs. Het rapport onderscheidt drie manieren van invoering van een vorm van geofencing, waarbij segmentering als meest kansrijke wordt beschouwd: 1. Landelijke verplichting (bestaande en nieuwe LEVs) 2. Ingroeimodel (alleen nieuwe LEVs) 3. Segmentering (Doelgroepen/locaties) Het rapport geeft aan dat geofencing voor LEVs technisch bewezen functioneel en in beginsel juridisch uitvoerbaar is, maar dat een landelijke verplichting voor het hele wagenpark een substantiële wetgevende organisatorische en praktische stappen vergt. Ook is de verkeersveiligheidswinst nog niet bewezen en bestaan vraagtekens over de proportionaliteit. Daarnaast zijn privacy-aspecten van de dataverwerking, kosten en technische haalbaarheid aandachtspunten.

Naar aanleiding van het onderzoek en de genoemde aandachtspunten van Arcadis over geofencing heeft de minister de conclusie getrokken dat er nu niet gewerkt gaat worden aan landelijk beleid of verplichting voor de invoering van geofencing omdat er volgens het rapport grote obstakels zijn (zie boven). Ook concludeert de minister dat gemeenten wel zelf voor specifieke doelgroepen geofencing kunnen inzetten, met name door contractuele afspraken met werkgevers en deelplatforms. Daarvoor is een wettelijke verplichting niet noodzakelijk. Hiervoor is meer draagvlak, minder neveneffecten en zijn minder substantiële wetgevende en organisatorische en praktische stappen benodigd. We blijven in Amsterdam doorgaan met de aanpak ‘segmentering’, gericht op specifieke (kleine) doelgroepen en pilots. Zo gaan we door met de pilot op geofencing met e-bikes, met Townmaking. Daarnaast kijken we bij eventuele besluitvorming over deelvervoer ook naar de mogelijkheden van geofencing. Hier nemen we het uitgangspunt dat eerder in de Raad besproken is mee: niet begrenzen, alleen inzetten op adviessnelheid. De verwachting is dat de effecten op gereden snelheid en verkeersveiligheid met het werken met adviessnelheden wel kleiner zijn dan met het instellen van (algehele) snelheidsbegrenzing.

Daarnaast verkennen we de haalbaarheid/wenselijkheid van een lobby om ISA toch verder te brengen als stip op de horizon voor de toekomst, waarbij een vorm van geofencing standaard voor e-bikes/LEVs ingeregeld zou kunnen worden. Mogelijk biedt het nieuwe kabinet en/of het aankomend Europees LEV-kader daar nog kansen voor. Maatregelen snelle e-bikes en fatbikes De snelle stijging van het aantal verkeersslachtoffers onder e-bikes en jongeren zijn zorgwekkend. Daarom ben ik al meermaals in gesprek geweest met de minister van Infrastructuur en Waterstaat om te bespreken de nieuwe maatregelen die ik samen met andere gemeenten noodzakelijk acht om de verkeersveiligheid te verbeteren. We blijven ons ook richting het nieuwe kabinet en Tweede

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 5 februari 2026 Pagina 5 van 6

Kamer samen met andere gemeenten hard maken voor onder meer een minimumleeftijd en een helmplicht tot 18 jaar voor alle elektrische fietsen. Intussen zitten we als gemeente niet stil. We werken aan de uitwerking van een gebiedsgericht fatbikeverbod zodat we dit, bij instemming van de raad, medio 2026 kunnen in één of meerdere gebieden kunnen invoeren. We zijn blij dat het nieuwe kabinet ons voornemen steunt. Ook blijven we inzetten op controles met rollerbanken door de verkeerspolitie. Door een nieuwe werkwijze zal het naar verwachting makkelijker worden voor de politie om opgevoerde e-bikes te constateren. De politie hoeft namelijk volgens uitspraken van de rechter niet meer te bewijzen dat iemand daadwerkelijk harder heeft gefietst dan 25 km/u. Het is al voldoende om aan te tonen dat de fiets ondersteuning kan geven boven die snelheid – ongeacht of er wel of niet te hard is gereden. Ook voeren we in 2026 samen met het ministerie van I&W nieuwe pilots voor de plaats op de weg van elektrische fietsen. Het gaat daarbij om de pilot maximumsnelheid van 20 km/u op het fietspad, en vrachtfietsen (vrijwillig) op de rijbaan met 30 km/u laten fietsen samen met de branche. Hierover bent u ook uitgebreider geïnformeerd in de raadsinformatiebrief over snelle elektrische fietsen waaronder fatbikes eind november.

Tot slot: Financiën Voor dit Jaarplan is in 2026 € 10,3 miljoen beschikbaar vanuit het fonds Stadsverbetering en € 4,47 miljoen dekking van VRA en Rijksoverheid (vanuit het Strategisch Plan Verkeersveiligheid, City Deal Fiets en budget voor pilots). In 2026 is het beschikbare budget lager dan in 2025 (16,3 mln exclusief subsidies VRA en Rijk). Dit vertaalt zich in minder fietsinfrastructuurprojecten maar betekent geen teruggang in het aantal uit te voeren verkeersveiligheidslocaties en locaties voor veilige schoolomgevingen. In de verwachting u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Melanie van der Horst Wethouder Verkeer, Vervoer en Luchtkwaliteit

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 5 februari 2026 Pagina 6 van 6

Bijlagen 1. Jaarplan 2026: Amsterdam maakt Ruimte voor veilig lopen en fietsen 2. Arcadis (november 2025) Slim begrenzen, veiliger verkeer? Verkenning van een dwingende vorm van snelheidsbegrenzing via geofencing voor licht elektrische voertuigen (LEVs) 3. Kaart met extra geplaatste borden op GOW 50- en GOW 30 wegen (gekleurde stippen)

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl