raadsinformatiebrief intensiveren gemeentelijke inzet energiearmoede.pdf

Raadsinformatiebrief

Aan: Datum Portefeuille(s)

Portefeuillehouder(s): Behandeld door Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 15-10-2021 Duurzaamheid en Circulaire Economie (29) Armoede en Schuldhulpverlening (23) Bouwen en Wonen (25) Marieke van Doorninck, Marjolein Moorman, Jakob Wedemeijer Directie Inkomen, bestuurszaken.wpi@amsterdam.nl Intensivering aanpak energiearmoede in reactie op fors stijgende energieprijzen

Geachte leden van de gemeenteraad, Met zorg heeft het college kennisgenomen van de sterke stijging van de gasprijs op de energiemarkt en de gevolgen hiervan voor huishoudens. De meeste woningen in Nederland en Amsterdam worden nog verwarmd met aardgas en ook voor elektriciteit zijn de consumentenprijzen gestegen. Het college stelt vast dat door de extreme stijging van de energieprijzen bewoners in de problemen kunnen komen. Daarom zijn wij bij elkaar gekomen om het probleem te verkennen en mogelijke oplossingsrichtingen in kaart te brengen. Met deze brief informeren we u hierover.

Energiearmoede in Amsterdam Wanneer huishoudens meer dan 10% van hun inkomen uitgeven aan energie, is er sprake van energiearmoede. In 2019 had 11% van de Amsterdammers te maken met energiearmoede, in totaal 46.800 huishoudens.1 Met name huishoudens met een laag inkomen worden hierdoor getroffen en onder de groep met een inkomen onder de huurtoeslaggrens heeft maar liefst 37% energiearmoede. Drie groepen zullen naar verwachting als eerste de negatieve gevolgen hiervan ondervinden: 1) huishoudens met een variabel energiecontract, 2) huishoudens waarvan het energiecontract binnenkort afloopt en 3) huishoudens met een contract bij een kleine energiemaatschappij. 2

1

OIS (2020) Energiearmoede in Amsterdam. https://nos.nl/collectie/13880/artikel/2400995-energiecontracten-opengebroken-consumenten-somsmet-rug-tegen-de-muur https://www.nu.nl/economie/6161825/energie-bij-sommige-leveranciers-tot-meer-dan-zes-keerduurder.html 2

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 15 oktober 2021 Pagina 2 van 5

Mensen met lage inkomens merken de fluctuaties in de energieprijs het sterkst in hun portemonnee. Zij kunnen de honderden euro’s per jaar extra niet betalen. Hoe groot de groep Amsterdammers is die in de betaalproblemen kan of zal komen als gevolg van de stijging van energieprijzen is lastig in te schatten, onder andere omdat de informatie over contracten niet openbaar is. Een eerste inventarisatie onder energieleveranciers leert dat zij aanmerkelijke gevolgen verwachten. TNO schat dat als de gasprijs stabiel hoog blijft, het aantal huishoudens in Nederland in energiearmoede met 2 procentpunt zal stijgen, in totaal 170.000 huishoudens waarvan veel in de grote steden.3

Maatregelen van het Rijk Het Rijk is verantwoordelijk voor de energiemarkt en het inkomensbeleid. Op dinsdag 12 oktober heeft demissionair minister Blok aangegeven dat het kabinet met ‘gerichte maatregelen’ iets wil doen tegen de stijging van de energierekening.4 Mogelijke maatregelen waar naar wordt gekeken zijn het compenseren van burgers en bedrijven via de inkomsten- of energiebelasting of een tijdelijke verlaging van de BTW. Bij het schrijven van deze brief zijn de daadwerkelijke maatregelen nog niet bekend. Ook is nog onbekend of gemeenten een rol krijgen bij de uitvoering van deze compensatiemaatregelen. Bij de keuze van de maatregelen wil Amsterdam benadrukken dat het aanpassen van de energiebelasting op aardgas, als mogelijke maatregel, in samenhang moet worden bezien met een verlaging van de energiebelasting bij elektriciteit en warmte. In het lange termijn pad naar een aardgasvrij Amsterdam moeten dit interessante opties blijven.

Gemeentelijke inzet om energiearmoede tegen te gaan In aanvulling op het Rijk doen we als gemeente wat we kunnen om mensen met energiearmoede te steunen. In de komende periode wordt de gemeentelijke aanpak van energiearmoede daarom geïntensiveerd. Het college zet in op een gerichte aanpak voor met name de lagere inkomens die de fors gestegen energieprijzen financieel niet kunnen dragen. Hierbij maken we onderscheid tussen de korte termijn waarbij het tegengaan van betalingsproblemen en bewustwording en besparingsgedrag centraal staat en de middellange termijn, waarin het verbeteren van woningen en verduurzaming leidend zijn. Hieronder is een opsomming weergegeven van lopende maatregelen, maatregelen die al langer in voorbereiding zijn en een aantal nieuwe maatregelen naar aanleiding van de actualiteit.

3

https://esb.nu/blog/20067697/hogere-gasprijzen-leiden-tot-energiearmoede-bij-duizenden-extrahuishoudens 4 https://nos.nl/artikel/2401346-kabinet-wil-gerichte-maatregelen-tegen-stijgende-energierekening

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 15 oktober 2021 Pagina 3 van 5

A. Korte Termijn  In het kader van de aanpak Vroeg Eropaf is er contact met de belangrijkste energieleveranciers en wordt samengewerkt om betaalproblemen bij bewoners te voorkomen en coulance te bieden om schulden te voorkomen. We intensiveren de samenwerking en volgen de ontwikkelingen ten aanzien van schulden nauwgezet. Daarnaast nodigt het college op korte termijn bestuurders van de energiebedrijven, Nibud en woningcorporaties uit voor een crisisoverleg in de ambtswoning. Gezamenlijk doel is om schulden zo klein mogelijk te houden, wat ook afhankelijk is van de financiële compensatie van het Rijk.  Er is een budget beschikbaar van €5,9 miljoen euro voor kleine energiebesparende maatregelen voor bewoners met een smalle beurs, dat voor 31 juli 2022 wordt ingezet (zie ook raadsbrief van 2 september 2021 Toekenning Regeling Reductie Energiegebruik Woningen (RREW). Zwaartepunt van de aanpak is: o 43.000 waardebonnen (a €70) voor maatregelen zoals tochtstrips, LED-lampen en radiatorfolie. Gericht worden huurders in wijken met hoge energiearmoede en bewoners van de ontwikkelbuurten aangeschreven. Ook worden zij benaderd via maatschappelijke partners zoals woningcorporaties en voedselbanken en mogelijk de stadspas. De waardebonnen komen vanaf november beschikbaar. o Huis-aan-huis energiecoaching met gratis bespaarproducten.

Doel is om 12.000 Amsterdammers met een laag inkomen te bereiken. De aanpak start begin 2022 en loopt t/m 31 juli 2022.  Daarnaast intensiveren we de al lopende energiecoachaanpak van Stichting !Woon, door te starten met een campagne om meer energiecoaches te werven. Hoewel energiecoaching niet dé oplossing is, biedt het voor lagere inkomens wel gemiddeld €100 besparing per jaar en door de hogere energieprijzen is het bespaareffect waarschijnlijk hoger. We focussen op de wijken met veel energiearmoede en gaan de huishoudens ontzorgen door waar mogelijk direct energiebesparende maatregelen te installeren. Ook via de buurtteams wordt energieadvies gegeven. En er worden online webinars georganiseerd over energiebesparing.  Lobby Rijk: Doel hiervan is om de middelen die worden vrijgemaakt voor het verzachten van de toegenomen energieprijzen snel te laten landen bij mensen die dit het hardst nodig hebben. Ook wordt samen met de G4 een lobby opgezet om ervoor te zorgen dat er wordt ingezet op verduurzaming van de woningvoorraad om afhankelijkheid van sterk fluctuerende fossiele brandstofprijzen in de toekomst te verkleinen.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 15 oktober 2021 Pagina 4 van 5

B. Middellange termijn Los van incidentele pieken ligt het niet in de lijn der verwachting dat de marktprijzen voor fossiele energie structureel zullen dalen. De beste garantie om lage- en middeninkomens te behoeden voor een te hoge energierekening, is het beperken van het gasverbruik en het omzien naar duurzame alternatieven. De energietransitie moet zich met voorrang richten op hen die het meest te lijden hebben van de hoge gasprijzen. Hiervoor lopen de volgende initiatieven:  Samenwerkingsafspraken woningcorporaties: De corporaties verduurzamen de woningvoorraad door bij renovatie en verbetering isolatie- en andere maatregelen te treffen. Deze ingrepen zorgen ervoor dat het energielabel van de woning verbetert. Corporaties zullen in de periode 2020-2023 50.000 labelstappen realiseren.  Renovatiemotor: in deze duurzaam herstelmotor wordt ondermeer in de isolatietrein gewerkt aan maatregelen die kunnen bijdragen aan het terugdringen van energiegebruik en daarmee energielasten, ook van huurders. Over de voortgang van de duurzaam herstelmotoren wordt tweemaal per jaar gerapporteerd. De eerstvolgende voortgangsrapportage wordt geagendeerd in de commissievergadering van de commissie WIO in februari 2022.  Volkshuisvestingsfonds: Amsterdam heeft 41 miljoen toegekend gekregen van het rijk om duizenden woningen in Zuidoost te verbeteren en verduurzamen.

Het gaat om huur- en koopwoningen met achterstallig onderhoud, vocht- en schimmelproblemen en lage energielabels. De regeling gericht op VvE’s en woningcorporaties, wordt de komende maanden in samenwerking met staddeel Zuidoost en programma aardgasvrij verder uitgewerkt.  VvE-aanpak: ondersteuning van VvE’s gericht op woningverbetering en verduurzaming.  Zonmotor: ca € 4 miljoen om zonnepanelen op daken van corporatiewoningen te versnellen. Een van de voorwaarden is dat huurders direct profijt hebben van de duurzame energie.  Warmtenetten: De stijging van de aardgasprijs maakt de ontkoppeling van de gas- en warmteprijs urgent. De ontkoppeling heeft als gevolg dat warmtenetten een aantrekkelijker alternatief worden voor aardgas. Als warmtebedrijven hun warmteprijzen voor het komende jaar baseren op de kostenstijging voor warmte in plaats van de maximum tarieven die zij mogen doorvoeren vanwege de kostenstijging van aardgas, dan verwacht het college dat klanten van het warmtebedrijf minder verhoging van de energierekening hebben dan huishoudens die met aardgas verwarmen. Met Westpoort Warmte heeft het college al eerder afgesproken dat het bedrijf een gematigd prijsbeleid voert. Het college dringt er nu op aan dat Westpoort Warmte eventuele verhoging van haar tarief beperkt tot gestegen kosten voor warmte.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 15 oktober 2021 Pagina 5 van 5

Tot slot Met het in deze brief uiteengezette pakket aan maatregelen zet het college erop in om de gevolgen van de toegenomen energieprijzen voor huishoudens met lage inkomens te verzachten. De aanpak kan de korte termijneffecten van de stijging van energieprijzen dempen, maar zeker niet teniet doen. Bovendien is er veel onzekerheid, over de ontwikkeling van de energieprijzen in de komende periode en ook over hoe de gevolgen op het niveau van huishoudens exact zullen uitpakken. We blijven de ontwikkelingen daarom nauwgezet volgen en zullen na het besluit van het kabinet u mogelijk opnieuw informeren. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Marjolein Moorman Wethouder Armoedebestrijding

Marieke van Doorninck Wethouder Ruimtelijke Ontwikkeling en Duurzaamheid

Jakob Wedemeijer Wethouder Wonen

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl