Raadsinformatiebrief HOV corridor HOV corridor Haarlem - Schiphol - Amsterdam LN - 19 juni - def.pdf

Raadsinformatiebrief

Aan:

Portefeuillehouder(s): Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 19 juni 2024 Mobiliteit Luchtkwaliteit en Water Melanie van der Horst Verkeer en Openbare Ruimte (Bestuurlijke.Zaken.VOR@amsterdam.nl)

Onderwerp

Hoogwaardige Openbaar Vervoerverbinding Haarlem-Schiphol/Amsterdam

Datum Portefeuille(s)

Geachte leden van de gemeenteraad, Zoals bij u bekend is, is Amsterdam samen met de gemeente Haarlem, Haarlemmermeer, de Provincie Noord-Holland en de Vervoerregio Amsterdam opdrachtgever voor een studie naar een hoogwaardige OV-verbinding tussen Haarlem/Zuid-Kennemerland, Haarlemmermeer/Schiphol en Amsterdam (HSA). Op 26 mei 2023 heeft het bestuurlijk team HSA de technische rapportage vastgesteld en zijn de resultaten teruggekoppeld in een informatiesessie voor Raden en Staten. In de bijlage treft u het rapport aan. Aanleiding De regio groeit hard door en de druk op het mobiliteitssysteem neemt toe. Het snelwegennet is overvol, bussen staan in de file en het huidige aanbod van openbaar vervoer is onvoldoende om de reizigersvraag te verwerken. Dit beeld ontstaat al in 2030, en neemt verder toe richting 2040. Uit het Multimodaal toekomstbeeld MRA 2024 komt naar voren dat op deze corridor een schaalsprong nodig is om de groei van de bevolking en werkgelegenheid in de Metropoolregio duurzaam op te kunnen vangen en de gewenst shift in het woon-werkverkeer van/naar Amsterdam van auto naar OV mogelijk te maken.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 19 juni 2024 Pagina 2 van 7

Door het hoogwaardige Bus Rapid Transit systeem in te zetten kan een schaalsprong in het ov gerealiseerd worden. BRT is een bussysteem dat met hoge frequentie en snelheid rijdt, dat betrouwbare reistijden combineert met hoge vervoerscapaciteit, dat comfort biedt, en goed herkenbaar is als hoogwaardig vervoerproduct. Met BRT-kenmerken kan de bus voor een grotere range aan relaties (qua stedelijkheid, afstand, en omvang vervoersvraag) gebruikt worden dan de reguliere bus, als hoogwaardige aanvulling op spoorgebonden openbaar vervoer of als alternatief voor nieuw aan te leggen trein, lightrail of metroverbindingen. BRT HSA vraagt ruimte in Amsterdam en dient rekening te houden met lopende projecten en beleid in regio en stad, zoals Zuidasdok en herontwikkeling stations Lelylaan, Zuid en Bijlmer Arena, en Agenda Autoluw en 50/30km per uur in de stad. Het project heeft niet alleen de potentie om een investering in drie hoogwaardig openbaar vervoer(hov)-verbindingen te zijn, maar wenst zich te ontwikkelen tot drager in het ov-systeem van een meerkernige regio aan de westzijde van Amsterdam. De studie BRT HSA draagt bij aan een bredere ontwikkeling van Amsterdam en de Metropoolregio. Op grootstedelijk niveau ondersteunt het realiseren van de HOV-corridor de meerkernige stadsontwikkeling en de beoogde mobiliteitstransitie van de stad.

De BRTproposities worden op meerdere locaties in de regio onderzocht. Zo wordt er naast de BRT HSA ook onderzoek uitgevoerd naar de HOV Zaan-IJ corridor. HOV Zaan-IJ corridor bevindt zich in de planstudiefase en loopt iets voor op de verkennende fase waarin BRT HSA zich momenteel bevindt.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 19 juni 2024 Pagina 3 van 7

Kern In 2022 is in deze studie de rapportage fase 2 afgerond, waarin globaal een aantal mogelijke oplossingen voor de HOV-verbinding geschetst werden. Er is tijdens het BO in 2022 voor gekozen om het concept BRT, Bus Rapid Transit, ofwel Metrobus, nader uit te werken. De BRT is een bus die te vergelijken is met een tram op luchtbanden, die - waar dit kan -gebruik maakt van een vrij liggende baan. Dit BRT-systeem is nu verkennend uitgewerkt in het rapport fase 3 van de HOV-studie. Hierin wordt aangetoond dat een BRT-systeem voor onze regio kansrijk is en een hoge vervoerwaarde voor openbaar vervoer kan bieden. Waarbij de focus ligt op een eindmodel met een lijnennet dat bestaat uit een hoofdlijn tussen Amsterdam-Lelylaan, Amsterdam-Zuid, Bijlmer-Arena en het toekomstige knooppunt Haarlem Nieuw Zuid, met vervolgens uitwaaierende lijnen binnen de regio Zuid-Kennemerland en IJmond. De raden en staten van de opdrachtgevende partijen zijn over de uitkomsten van deze derde fase geïnformeerd via een digitale informatiebijeenkomst op 27 september 2023. Argumenten om het BRT / Metrobus traject verder te onderzoeken 1. De schaalsprong in het openbaar vervoer op de corridor Haarlem-Amsterdam is nodig om de verstedelijkingsopgave binnen de regio en de daarmee samenhangende toename van het aantal reizigers te reguleren.

Fase 1 van de studie herbevestigde in meer detail het beeld uit het Multimodaal Toekomstbeeld MRA 2040 dat zich op deze corridor bevindt (zie figuur 1.) Een schaalsprong is nodig om de groei van de bevolking en werkgelegenheid in de Metropoolregio duurzaam op te kunnen vangen. Het snelwegennet is overvol, bussen staan in de file en het huidige aanbod van openbaar vervoer is onvoldoende om de reizigersvraag te verwerken. Dit beeld ontstaat al in 2030, en neemt verder toe richting 2040.

Figuur 1. De corridor Haarlem-Amsterdam, waarbij primair wordt ingezet op verbinding 1 (lichtblauw) over de A9. Verder zijn er kansen om het huidige netwerk via Hoofddorp-Amstelveen-Bijlmer verder op te waarderen (verbinding 2 rood), een ontbrekende verbinding tussen Haarlem en Amsterdam-West toe te voegen (verbinding 4 donkerblauw). Het opwaarderen van deze HOV-verbindingen kan ook helpen om het overbelaste treinverkeer tussen Haarlem en Amsterdam te ontlasten (verbinding 3 zwart).

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

2.

Datum 19 juni 2024 Pagina 4 van 7

De MetroBus is voor 2040 het beste toegerust om een metro-waardig OV-systeem te realiseren dat wendbaar mee kan groeien met de verstedelijkingsopgave en mobiliteitsvraag.

Dit netwerk kan stapsgewijs opgezet en uitgebreid worden naar een hoogwaardig en aantrekkelijk OV-systeem in 2040. Naast snelle en comfortabele voertuigen, gaat het ook om haltes met hoogwaardige voorzieningen en vrijliggende infrastructuur om het gewenste ambitieniveau te bereiken. Het eindbeeld in 2040 vraagt om forse investeringen, maar in vergelijking met railgebonden oplossingen zijn deze meer betaalbaar en bovendien is het mogelijk om komende jaren al met meer bescheiden investeringen en verbeteringen in de exploitatie eerste concrete stappen te zetten richting realisatie van het eindbeeld. 3. De resultaten uit de studie schetsen een ambitieus eindbeeld wat maakbaar is maar wel keuzes vereist. De resultaten zijn gevat in een omvangrijke technische rapportage en een meer handzaam en visueel aansprekend visiedocument (zie bijlagen). De studie is opgebouwd uit een Lijnennetvisie 2040 (zie figuur 2 en 3), een bijbehorend fors maatregelenpakket en een mogelijk groeipad richting 2040 om het netwerk te realiseren. Het maatregelenpakket bestaat uit elementen zoals een vrije baan op/langs de snelweg, aanlanding bij busstations (bijv. Zuidas) en inpassing in stedelijk weefsel. Belangrijk om op te merken is dat het gaat om een eerste indicatie en uitwerking op hoofdlijnen, er zijn expliciet nog geen keuzes gemaakt.

Dit moet verder worden opgepakt in vervolguitwerkingen met respect voor de lokale uitdagingen en dynamiek. Door de oogharen heen geeft dit echter wel al goed aan wat er nodig zou zijn om tot de benodigde schaalsprong in het openbaar vervoer te komen. 4. Met het vaststellen van de studieresultaten wordt de toon gezet voor de verdere doorontwikkeling van het openbaar vervoer op de corridor Haarlem-Amsterdam. Samen met de partners laat de gemeente Amsterdam zo zien belang te hechten aan een hoogwaardig en duurzaam aanbod van openbaar vervoer, ook in de toekomst. 5. Komende jaren is een verdere doorontwikkeling van het openbaar vervoer op deze corridor al nodig. In een tijd van verdere verstedelijking maar ook beperkte middelen is het steeds de vraag wat overheden kunnen blijven doen om de bereikbaarheid en leefbaarheid in de regio op peil te houden. Met andere woorden, wat kunnen we wél doen. Het gaat dan om het aansluiten bij en versterken van bestaande opgaven (bijv. in het Programma Zuidflank van de gemeente Amsterdam of de HOV-knoop Haarlem Nieuw-Zuid in de gemeente Haarlem), het opstarten van kleinere ‘quick win’ maatregelen en juist nu al doorstuderen op bepaalde kritieke onderdelen op de corridor (bijv. hoe de MetroBus in te passen op of langs de snelweg A9).

Komende jaren gaat het dan misschien nog wat minder over MetroBus en meer over het doorontwikkelen van het bestaande openbaar vervoer, voorbereid op de MetroBus. Bekeken wordt of de verbinding Haarlem – Lelylaan al toegevoegd kan worden aan het lijnennet waardoor de OV bereikbaarheid van Nieuw West verbetert.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 19 juni 2024 Pagina 5 van 7

Figuur 2. Schematische weergave van het Metrobus lijnennet tussen Haarlem en Amsterdam. Het lijnennet kenmerkt zich door hoge frequenties op de ‘kerncorridor’ tussen de knoop HOV Haarlem NieuwZuid en Amsterdam Zuidas (30x per uur). De gedachte is dat vanuit die knopen verdere uitwaaiering plaatsvindt met lagere frequenties (10x per uur).

Figuur 3. Voorgesteld MetroBus netwerk in 2040, uitgaande van maximale vrije baan.

Vervolgstappen Voor grote ingrepen ten behoeve van de BRT is cofinanciering van het Rijk nodig. De BRT dient snel en betrouwbaar te zijn en zal bij voorkeur over vrij liggende infrastructuur moeten beschikken. Bijvoorbeeld langs het tracé op de A9 tussen Amsterdam en Haarlem Nieuw Zuid. Vanwege de benodigde rijksbijdrage op onderdelen van het toekomstige BRT-net, wordt de BRT-studie door de opdrachtgevers bij het Rijk/regio programma Samen Bouwen aan Bereikbaarheid (SBaB), ingebracht. Echter los van de grote infrastructurele onderdelen zijn vanuit een gefaseerde opbouw naar een BRT-systeem ook nu al kleine maatregelen mogelijk. De zogenaamde “no-regret”maatregelen:

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 19 juni 2024 Pagina 6 van 7

maatregelen die altijd aan het BRT-systeem ten goede komen. Er volgt dit jaar voor verschillende deelnemende partijen een nadere uitwerking. De verwachting is dat u hierover in eind 2024 geïnformeerd wordt. In het rapport wordt voor 2040 geschetst wat de meest optimale vorm van een BRT-systeem gewenst is. Dit nog zonder rekening te houden met of dit ook feitelijk ruimtelijk inpasbaar is en of feitelijk uitvoerbaar. Het betreft nu een louter technische en vervoerkundige beschouwing. Dit betekent ook dat de opgenomen uitwaaiering van de lijnen in Zuid-Kennemerland en IJmond indicatief is. Wat haalbaar en realiseerbaar is volgt in de vervolgfasen van de studie uitwerking. De kaartbeelden met de daarop geschetste buslijnen zijn dan ook indicatief. Financiën Tot en met de 3e studie fase zijn de kosten vooral gedragen door de Provincie Noord-Holland en Vervoerregio. Amsterdam heeft een beperkte bijdrage gedaan (€€ 10.816,- excl. Btw). Voor de 4e studiefase is aan Amsterdam een bedrag gevraagd van €104.200 excl. btw. De aanvraag voor de bijdrage van Amsterdam loopt mee met het opstellen van het bestedingsvoorstel Programma stadsverbetering 24-28. Voor de uitvoeringskosten zijn nog geen afspraken gemaakt. Alle partijen hebben wel aangegeven dat er nog geen of bepekte middelen zijn voor de benodigde investeringen in de lopende begrotingen. Op basis van resultaten 4e studiefase (o.a.

kosten) zal bepaald worden of het realistisch is om na 2025 door te studeren Op basis van het nu voorliggende rapport fase 3 uitwerking BRT-studie Haarlem – Schiphol – Amsterdam zullen nu de opdracht gevende partijen de verdere uitwerking ter hand nemen. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Melanie van der Horst Wethouder Mobiliteit, Luchtkwaliteit en Water

Bijlagen 1. Technische rapportage resultaten lijnennetvisie HOV/HSA fase 3 2. Fase 3 uitwerking BRT Studie Haarlem – Schiphol/Amsterdam

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Datum 19 juni 2024 Pagina 7 van 7