Raadsinformatiebrief herstelplan kunst en cultuur 2023-2024.pdf

Raadsinformatiebrief

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 19 juli 2023 Kunst en Cultuur Touria Meliani Kunst en Cultuur, info.kunstencultuur@amsterdam.nl Herstelplan kunst en cultuur 2023-2024

Geachte leden van de gemeenteraad, Met deze brief informeert het college u over het herstelplan kunst en cultuur 2023-2024 waarmee we de cultuursector met concrete maatregelen willen ondersteunen bij het herstel na de coronacrisis. Hoewel de beperkende maatregelen al ruim een jaar geleden zijn opgeheven, is er nog een lange weg te gaan naar herstel en wordt de cultuursector inmiddels gehinderd bij dit herstel door nieuwe uitdagingen zoals de krappe arbeidsmarkt en hoge inflatie. In tegenstelling tot veel andere sectoren, vergt het herstel in de cultuursector veel tijd. Dat heeft onder meer te maken met de sterk geslonken reserveposities tijdens de coronaperiode en de publieksaantallen die nog niet overal op peil zijn, maar ook met de kwetsbaarheid van deze sector, die al voor de coronacrisis problematisch was. Zoals de werkgroep cultuur & corona het formuleerde: ‘In feite heeft de coronapandemie een aantal problemen die al langer sluimerden in de cultuursector, extra duidelijk aan het licht gebracht’.1 Daarmee is het essentieel om niet alleen aan herstel te werken van de cultuursector maar ook aan het toekomstbestendig maken van deze sector. Het college heeft daarom bij de Voorjaarsnota 2023 besloten om € 5,3 miljoen te reserveren voor een herstelplan kunst en cultuur 2023-2024.

De middelen voor het herstelplan zijn beschikbaar vanuit eerdere onderbestedingen en/of terugvorderingen van niet nodig gebleken noodsteunsubsidies en steunplannen in de jaren 2020 tot en met 2022. Werkgroep cultuur & corona De werkroep cultuur & corona, die op verzoek van het college is ingericht, heeft in het rapport ‘Naar een weerbare en wendbare cultuursector in Amsterdam’ aanbevelingen gedaan voor de korte en (middel)lange termijn. Voor de korte termijn zijn de aanbevelingen gericht op versterking van de culturele instellingen, uitvoeren van publieksonderzoek, inzet op werkgelegenheid, versterken van de positie van makers, innovatie, experiment en innovatie, en lobby richting Den Haag. Deze thema’s en de concrete aanbevelingen die de werkgroep hiervoor heeft geformuleerd, hebben we verwerkt in het herstelplan kunst en cultuur 2023-2024 dat we in deze brief nader

1

Raadsinformatiebrief Adviesrapport werkgroep cultuur & corona, 3 april 2023.

1

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 19 juli 2023 Pagina 2 van 6

toelichten. Daarbij hebben we ook de Verkenning 2022 betrokken waarin de Amsterdamse Kunstraad de effecten van de coronacrisis op de cultuursector heeft beschreven. Het herstelplan kunst en cultuur 2023-2024 bestaat concreet uit de volgende maatregelen: 

Continueren Werkdesk Kunst en Cultuur (€ 0,9 miljoen) Vanwege de vele arbeidsmarkt-vraagstukken in de cultuursector en de toenemende behoefte aan informatie en ondersteuning, continueren we de Werkdesk Kunst en Cultuur in 2023 en 2024. Deze Werkdesk is − als onderdeel van het Regionaal Werkcentrum − opgericht tijdens de coronacrisis met als doel het stimuleren van een sterke en gezonde cultuursector. De Werkdesk is er voor zzp’ers, werkzoekenden, medewerkers, werkgevers en organisaties, en biedt ondersteuning en mogelijke financiering aan voor om- en bijscholing. Ook verwijst de Werkdesk Kunst en Cultuur door naar andere oplossingen op het gebied van werk, personeelsbeleid en opleidingen. Om zicht te houden op het herstel van de cultuursector heeft Onderzoek en Statistiek in 2022 in opdracht van de Werkdesk Kunst en Cultuur en de afdeling Kunst en Cultuur het eerste onderzoek (nulmeting) uitgevoerd naar de werkgelegenheid in de culturele en creatieve sector in Groot-Amsterdam. Na de zomer wordt het onderzoek verder uitgebreid.



Continueren platform Cultuurherstel (€ 0,2 miljoen) Op 1 juli 2021 werd Cultuurherstel gelanceerd met als doel om culturele instellingen te helpen en te stimuleren werk te blijven maken tijdens een door onzekerheid gedomineerde coronacrisis. Cultuurherstel verbindt professionals uit het bedrijfsleven als onbezoldigde coach met culturele organisaties (matching). Het doel is om de (financiële) kwetsbaarheid van culturele organisaties te reduceren, zodat zij meer regie over hun toekomst krijgen. Naast hoogwaardig advies vanuit het bedrijfsleven biedt Cultuurherstel, met haar netwerk en partners, kennis en financiering tegen gunstige voorwaarden. Uit de evaluatie van de pilot blijkt dat het matchingsproces effectief is met een hoog slagingspercentage. In de feedback geven zowel de coaches als de instellingen aan het proces als zeer waardevol te hebben ervaren. Cultuurherstel is een initiatief van de Amsterdamse Kunstraad, in samenwerking met het AFK, gemeente Amsterdam, Provincie Noord-Holland en Cultuur+Ondernemen. Vanwege het succes van Cultuurherstel continueren we dit platform in ieder geval tot eind 2024.



Nieuwe, tijdelijke regeling voor risicovolle programmering (€ 1 miljoen) Na de beëindiging van de coronamaatregelen in maart 2022 is de cultuursector weer opgestart. Vanuit een sterk verzwakte positie, en met nieuwe financiële uitdagingen waaronder de hoge inflatie, is dat een grote opgave. De werkgroep cultuur & corona schrijft in haar rapport: ‘Veel podia waren en zijn nog steeds gedwongen om vanwege de kwetsbare financiële positie de programmering aan te passen en voorrang te geven aan aanbod dat de meeste publieksinkomsten oplevert. Dat maakt onder meer dat er minder ruimte is voor nieuw en experimenteel aanbod, voor aanbod waar meer risico’s aan verbonden zijn.’ Ook betekent deze situatie dat programmering waarmee nieuwe doelgroepen kunnen worden bereikt en/of jonge makers worden ondersteund, vooruit wordt geschoven of zelfs helemaal niet meer uitgevoerd kan worden. Dat heeft een negatief effect op de ontwikkeling van het

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 19 juli 2023 Pagina 3 van 6

kunst- en cultuuraanbod in de stad maar ook op de positie van makers. Om de organisaties te helpen om ook deze risicovolle programmering weer op te pakken, richten we met het Amsterdams Fonds voor de Kunst (AFK) en in afstemming met de cultuursector een tijdelijke subsidieregeling in. De regeling zal in ieder geval open staan voor organisaties die een vierjarige subsidie krijgen in het kader van het Kunstenplan. Het AFK zal deze regeling uitvoeren. 

Een eenmalige ophoging van het budget voor projectsubsidies en het budget voor de Ontwikkelregeling van het Amsterdams Fonds voor de Kunst (AFK) ten behoeve van onafhankelijk werkende makers en kleinere (waaronder buurtgerichte) initiatieven en presentatieplekken, en ontwikkeling en professionalisering (€ 1,4 miljoen) Zelfstandig werkende kunstenaars en makers in de cultuursector hebben zwaar te lijden gehad onder de coronacrisis en ondervinden nog steeds de gevolgen. De noodsteun is niet of nauwelijks bij deze groep terecht gekomen en zij werden pas als laatsten weer ingeschakeld door culturele instellingen. Als dat al gebeurde omdat instellingen zich genoodzaakt zagen risicovolle programmering te mijden. Dit maakt dat de makers zwaar hebben ingeteerd op toch al kleine reserves en dat hun beroepspraktijk nog steeds in gevaar is. Ook kleine kunst- en cultuurinitiatieven en beginnende culturele instellingen hebben extra steun nodig om te overleven en te professionaliseren. In 2021 is het budget van het AFK in het kader van het steunplan kunst en cultuur eenmalig opgehoogd met € 2 miljoen. Dit bedrag is inmiddels volledig besteed en een deel van de positief beoordeelde aanvragen kon niet gehonoreerd worden. Daarom is opnieuw extra budget nodig om voor zelfstandig werkende makers, voor kleine initiatieven en jonge organisaties.

Deze groepen kunnen extra geholpen worden via de regelingen projectsubsidies professionele kunst en cultuurmakers en de regeling ontwikkeling van het AFK. Het bedrag van € 1,4 miljoen wordt als volgt verdeeld: o Ophogen van de regeling Ontwikkeling voor versterking van jonge organisaties met voor de laatste ronde van de periode 2021-2024 (€ 0,3 miljoen). o Pilot voor een regeling op maat voor nieuwe groepen aanvragers in Zuidoost (€ 0,3 miljoen). Deze pilot komt tot stand in samenspraak met de doelgroep en is gericht op het vergroten van het bereik en de toegankelijkheid van subsidies. o Ophogen projectsubsidies Professionele Kunst en Cultuurmakers (€ o,7). Gericht op zowel gevestigde als nieuwe makers. o Uitvoeringskosten AFK (€ 0,1 miljoen).



Versterken concurrentiepositie Amsterdamse muziekdocenten (€ 0,4 miljoen) De Amsterdamse muziekscholen worden geconfronteerd met een toenemend vertrek van hun beste muziekdocenten, met name voor de binnenschoolse muziekeducatie, omdat het honorarium dat zij hun zzp-ers vanuit de subsidie kunnen bieden niet kan concurreren met de tarieven die hiervoor buiten Amsterdam gangbaar zijn. De gemeente Amsterdam begon in 2013 met het fors investeren in binnenschoolse muziekeducatie en dit heeft zich als een olievlek uitgebreid naar elders. Dat is een positieve ontwikkeling. Maar omdat er een tekort is aan goed opgeleide muziekdocenten die voor klas staan en er vanuit het ministerie van OCW

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 19 juli 2023 Pagina 4 van 6

incidentele middelen beschikbaar zijn gesteld voor het onderwijs, kunnen scholen buiten Amsterdam nu aanmerkelijk hogere honoraria betalen dan in Amsterdam. Waar het uurtarief voor zzp-ers rond de € 40 is in Amsterdam, worden elders tarieven boven de € 60 gehanteerd. Het college wil de concurrentiepositie tijdelijk verbeteren met extra middelen voor de muziekscholen. Dit doen we tot de start van het nieuwe Kunstenplan 2025-2028, waarvoor samen met de muziekscholen nieuw beleid wordt geformuleerd voor muziekeducatie. 

Kwantitatief en kwalitatief publieksonderzoek om meer inzicht te krijgen in het veranderende en nieuwe publiek (€ 50.000) Het college is hierover in gesprek met de Amsterdamse Kunstraad, Onderzoek en Statistiek en amsterdam&partners. De inrichting van het onderzoek wordt afgestemd met de cultuursector en de aandachtspunten van de werkgroep cultuur & corona worden meegenomen. Het streven is om dit onderzoek in het vierde kwartaal van 2023 uit te voeren.



Nieuwe opzet van de opening van het culturele seizoen om de (nieuwe) cultuurbezoeker in Amsterdam en uit Nederland laagdrempelig kennis laten maken met het rijke culturele aanbod in de stad (en het land), in combinatie met een herhaling van de succesvolle 1+1 actie) in 2023-2024 (€ 0,5 miljoen) Stichting Uitmarkt, amsterdam&partners en de gemeente Amsterdam werken (in afstemming met de vier grote steden (G4) en het ministerie van OCW) aan een nieuw concept voor een nationale opening van het culturele seizoen. Hierbij zijn diverse partijen betrokken zoals overheden, de publieke omroep, producenten, financiers en de culturele sector. Het uitgangspunt hierbij is de lokale verbinding van het aanbod met de stad te versterken. Via een landelijke campagne met gerichte aandacht op nationale televisie wordt de zichtbaarheid van het aanbod van kunst en cultuur vergroot voor zowel lokale als landelijke doelgroepen. In combinatie hiermee bouwen we voort op de successen die zijn geboekt met de eerste 1+1 actie van amsterdam&partners en meer dan zestig Amsterdamse culturele instellingen. Alle inwoners van Amsterdam konden in de maand februari van dit jaar film, muziek, theater en musea in hun stad bezoeken en gratis iemand meenemen. De actie was bedoeld om alle Amsterdammers uit te nodigen om bekende of onbekende culturele locaties in de stad te (her)ontdekken en was zeer succesvol.2



Extra inzet op cultuurmarketing via een bijdrage aan het Blockbusterfonds XTRA (€ 0,5 miljoen) We starten een samenwerking met het nieuwe initiatief van het Blockbusterfonds dat is gericht op kleinere theaterproducties, voorstellingen en festivals. Met de bijdrage van de gemeente willen we het mogelijk maken dat Amsterdamse aanvragers bij het Blockbusterfonds XTRA met een extra investering in marketing geholpen worden om hun publiek weer terug te winnen. Sinds 2012 werken het Prins Bernhard Cultuurfonds, het

2

De doelstelling was een afname van minimaal 10.000 + 1 kaarten (dus 20.000 bezoeken). Uiteindelijk zijn bij deze actie ongeveer 40.000 kaarten verkocht. Bijna 4 op de 10 Amsterdammers zijn bekend met de actie, waar ook een grote groep niet- en laagfrequente cultuurbezoekers gebruik van heeft gemaakt (tussen 24% en 62%, afhankelijk van het genre). Negen op de tien Amsterdammers is zeker of waarschijnlijk geïnteresseerd in een vervolg van de ‘1+1 gratis naar cultuur’-actie later in het jaar.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 19 juli 2023 Pagina 5 van 6

VSBfonds, de VandenEnde Foundation en de VriendenLoterij binnen het Blockbusterfonds samen om het cultureel ondernemerschap te stimuleren en de realisatie van evenementen met “blockbusterpotentie” mogelijk te maken. Met een lening of garantiebijdrage in combinatie met een gegarandeerde kaartafname ondersteunen zij zo bijzondere culturele initiatieven die gericht zijn op een groot en breed publiek. De lening of bijdrage kan worden ingezet om extra marketinginspanningen te financieren. 

Doorontwikkelen van het culturele doelgroepenmodel van amsterdam&partners in 20232024 (€ 0,1 miljoen) Het culturele doelgroepenmodel is ontwikkeld door Rotterdam Festivals en maakt gebruik van een onderscheid in diverse doelgroepen voor kunst en cultuur. Dit geeft een verdieping aan het publieksonderzoek. In Amsterdam is hiervoor een succesvolle pilot (in opdracht van de gemeente) uitgevoerd door amsterdam&partners. In afstemming met onder meer het ACI (Amsterdamse Culturele Instellingen) is een voorstel gedaan voor een vervolg in 2023-2024 om dit verder uit te werken ten behoeve van publieksmarketing door de Amsterdamse culturele sector.



Het benutten van meer mogelijkheden op het gebied van digitalisering om (nieuwe) doelgroepen te bereiken door een extra bijdrage van de gemeente Amsterdam aan DigitALL voor 2023 (€ 250.000) In 2021 kondigde de gemeente in het steunplan kunst en cultuur een nieuwe publiek-private samenwerking aan binnen het Cultuurloket DigitAll, een loket voor culturele instellingen die hun publieksaanbod of contact met het publiek willen versterken door inzet van digitale technologie. Hierbij wordt samengewerkt met onder andere het Prins Bernhard Cultuurfonds, de Vriendenloterij, Fonds 21, VSBfonds, VandenEnde Foundation en het ministerie van OCW. In 2022 zijn met de bijdrage van de gemeente Amsterdam binnen het Cultuurloket DigitAll vijf Amsterdamse instellingen en initiatieven ondersteund. Daarnaast vond er ook een traject plaats gericht op kennisontwikkeling; een leiderschapsprogramma over hoe digitale mogelijkheden benut kunnen worden; en individuele gesprekken waarbij op maat de verdienmogelijkheden worden verkend. Ook is bijgedragen aan een kennisbank waar kennis, kunde en ervaringen over het zetten van digitale stappen in de cultuursector worden gedeeld. We continueren de samenwerking in 2023 om zo nog meer Amsterdamse instellingen in staat te stellen om gebruik te maken van de mogelijkheden die het loket biedt, op zowel financiering, professionalisering als kennisdeling.

Vervolg Met het herstelplan kunst en cultuur 2023-2024 hoopt het college een belangrijke bijdrage te kunnen leveren aan het herstel en tevens het vergroten van de weerbaarheid en wendbaarheid van de Amsterdamse cultuursector. Een sector die cruciaal is voor de toekomst van de stad. In dit herstelplan hebben we zoveel mogelijk rekening gehouden met de adviezen van de Amsterdamse Kunstraad en met de aanbevelingen van de werkgroep cultuur & corona voor de korte termijn. De aanbevelingen die deze werkgroep heeft gedaan voor de (middel)lange termijn zullen we onder

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 19 juli 2023 Pagina 6 van 6

meer betrekken bij de inrichting van het kunst- en cultuurbeleid voor de periode 2025-2028 (Hoofdlijnen kunst en cultuur), dat in oktober 2023 door het college wordt gepresenteerd. Ook nemen we de aanbevelingen van de werkgroep mee bij de inrichting van het nieuwe broedplaatsenbeleid en de uitvoeringsagenda bij de Nachtvisie.

Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Touria Meliani Wethouder Kunst en Cultuur

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl