Raadsinformatiebrief halfjaarsvoortgangsbrief Woonwagens november 2024

Raadsinformatiebrief Afdoening toezegging

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 28 november 2024 Volkshuisvesting Dirk de Jager Directie Wonen, bestuurszaken.wonen@amsterdam.nl Halfjaarlijkse voortgangsbrief inzake uitvoering woonwagenbeleid en afdoening toezegging over het gebruik van de term repatriant in het woonwagenbeleid (TA2024-000701)

Geachte leden van de gemeenteraad, Met deze brief informeer ik u over de voortgang inzake de Onderzoeks- en uitvoeringsagenda van het Beleidskader Woonwagens en standplaatsen 2023. Naast het toelichten van de voortgang doe ik met deze brief de toezegging af die op 12 juni 2024 is gedaan aan het Lid Mangal om te reflecteren op het gebruik van de term ‘repatriant’ in plaats van ‘spijtoptant’ in het woonwagenbeleid (TA2024-000701). Ook geef ik antwoord op de vragen die Lid Aboelkasem mij stelde tijdens commissievergadering van 23 oktober 2024 over de samenwerkingsafspraken met Woonwagenbelangen Amsterdam. De brief is opgebouwd met als eerste de voortgangsrapportage. Daarna volgt een reflectie op de term ‘repatriant’ in vergelijking met de term ‘spijtoptant’ in het woonwagenbeleid. Tot slot volgt een toelichting over de samenwerkingsafspraken met WWBA.

1. Voortgangsrapportage In september 2023 is het beleidskader Woonwagens en standplaatsen 2023 vastgesteld met daarbij een onderzoeks- en uitvoeringsagenda. Destijds is toegezegd u ieder half jaar te informeren over de voortgang op de onderwerpen in de agenda, welke bestaan uit:  Realisatie nieuwe standplaatsen;  Beheerprotocol;  Rol corporaties;  Onderzoek huur-koop;  Toewijzingssystematiek;  Harmonisatie huurbeleid directies Vastgoed en Wonen;  Onderzoek caravan als woonvorm. Aanvullend zijn over verschillende onderwerpen moties aangenomen die raakvlak hebben met enkele bovengenoemde beleidsonderdelen. De stand van zaken over de uitvoering van de moties vindt u bij het betreffende onderwerp.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 28 november 2024 Pagina 2 van 6

Realisatie nieuwe standplaatsen (incl. motie 520 – breder kijken naar mogelijke locaties) De belangrijkste doelstelling is het realiseren van extra standplaatsen. Sinds de vaststelling van het beleidskader in september 2023 is het college begonnen met het onderzoeken van zeven woonwagenlocaties op de haalbaarheid om daar op korte termijn 15 nieuwe standplaatsen te realiseren. Daarnaast moeten er nieuwe locaties worden gevonden om tot 86 nieuwe standplaatsen en 10 werkvakken te komen tot 2035. Uitbreiden bestaande woonwagenlocaties Bij vier van de zeven locaties blijkt inmiddels dat het haalbaar is om standplaatsen toe te voegen. Het gaat hier om de locaties Meerkerkdreef in Zuidoost (drie standplaatsen), Ringvaartdijk in Nieuw-West (zes standplaatsen) en Ma Braunpad 2 in Nieuw-West (vier standplaatsen). De besluitvorming over de locatie Papelaan in Weesp (drie extra standplaatsen) is op 15 oktober 2024 afgerond in B&W. Voor de locaties Ringvaartdijk en Ma Braunpad 2 geldt bovendien dat met de uitbreiding de hoofdgroenstructuur (lichtelijk) wordt geraakt. Voor deze locaties zal dan ook een advies aan de Technische Advies Commissie hoofdgroenstructuur (TAC) worden gevraagd. Daarna zullen de plannen voor deze locaties ook ter goedkeuring aan de gemeenteraad worden voorgelegd.

Na de besluitvorming door college en gemeenteraad duurt het, afhankelijk van de benodigde planologische procedures, ongeveer zes maanden voordat er gerealiseerd kan worden. Als alles volgens plan gaat zullen deze eerste vier uitbreidingen met 16 nieuwe standplaatsen invulling geven aan de bestuurlijke opdracht om voor eind 2026 15 nieuwe standplaatsen te realiseren. Omdat er in de toekomst nog veel meer standplaatsen nodig zijn, blijft het college ook op andere bestaande woonwagenlocaties zoeken naar kansen om standplaatsen toe te voegen. Concreet betekent dit dat ook voor de drie overige locaties met een vastgestelde startnotitie Bretanostraat (vier tot zes standplaatsen), Ma Braunpad 1 (twee tot drie standplaatsen) en Geleyn Bouwenszstraat (acht standplaatsen) wordt toegewerkt naar een projectbesluit maar dat hier meer tijd nodig is voor de ruimtelijke uitwerking en het creëren van sociaal draagvlak. Tevens worden voor twee andere bestaande woonwagenlocaties startnotities opgesteld, te weten: Osdorperweg en Ooster Ringdijk. Zoektocht nieuwe woonwagenlocaties Gezien de omvangrijke opgave om 86 nieuwe standplaatsen te realiseren tot 2035 zijn er ook nieuwe woonwagenlocaties in Amsterdam nodig.

Met de volgende acties is uitvoering gegeven aan motie 520 waarin de gemeenteraad verzoekt om breder te kijken - naar onder andere parkeerlocatie en bedrijventerreinen die worden getransformeerd - bij het zoeken naar nieuwe locaties. Uit een eerste voorzichtige scan door directie Wonen van parkeerplaatsen die mogelijk zouden kunnen worden getransformeerd, blijkt dat het realiseren van een volwaardige woonwagenlocatie dermate veel parkeerplaatsen kost dat er nauwelijks geschikte parkeerplaatsen zijn die kunnen worden getransformeerd. In Q4 2025 zal deze inventarisatie worden voortgezet en eind Q1 2025 wordt bij de Raad teruggekomen met het resultaat.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 28 november 2024 Pagina 3 van 6

De zoektocht naar nieuwe locaties heeft zich de afgelopen periode gefocust op het vinden van een nieuwe locatie voor de te verplaatsen KET- en woonwagenbewoners van het Zeeburgereiland. Hierover is de raad op 27 november 2024 geïnformeerd via een separate raadsinformatiebrief. De voorlopige conclusie is - in lijn met de resultaten van de QuickScan (2021 en 2023) die voor het vaststellen van het beleidskader Woonwagens en standplaatsen zijn uitgevoerd - dat er in de gemeente Amsterdam geen locaties meer zijn waar op een relatief makkelijke en snelle manier nieuwe woonwagenlocaties kunnen worden gerealiseerd. Alle geïnventariseerde locaties raken gemeentelijk beleid zoals de hoofdgroenstructuur of gebiedsontwikkeling, provinciaal beleid voor het landelijk gebied of regelingen vanuit het Rijk (Inspectie Leefbaarheid en Transport). Ook zijn er vanuit andere ruimtevragers veel ruimteclaims tegenover weinig mogelijkheden. Vanaf Q4 2024 onderbouwen we de bovenstaande voorlopige conclusie door vanuit de integrale aanpak Huisvesting Kwetsbare Groepen inzichtelijk te maken waar er nog kansen zijn voor een woonwagenlocatie. Hierbij wordt ook toegelicht welke restricties of beleidskeuzen aan deze locaties zijn verbonden. Eind Q2 2025 zal dit overzicht met de raad worden gedeeld. Beheerprotocol (incl.

motie 522 – vlug wegwerken achterstallig onderhoud) De onderhoudsbehoefte is in beeld gebracht. Om dit planmatige onderhoud uit te voeren loopt er een aanbestedingstraject. Voor het dagelijks onderhoud (onvoorziene onderhoud en reparaties) heeft het college inmiddels een aannemer aangesteld. De bewoners hebben hierover een brief ontvangen met daarin uitleg en contactgegevens. Dit betekent dat de woonwagenbewoners voor hun onvoorziene reparatie- en onderhoudsvragen direct contact op kunnen nemen met de aannemer. Rol corporaties Zoals in de vorige voortgangsbrief is vermeld zijn in het vierde kwartaal van 2023 de eerste gesprekken gevoerd met de AFWC. Hieruit bleek dat de woningcorporaties terughoudend zijn omdat – zoals zij aangeven - hun aandacht en expertise ergens anders ligt. In de tussentijd is dit niet veranderd. Zodra er met corporaties wordt gesproken over de overdracht van standplaatsen en huurwagens zal de raad worden geïnformeerd. Onderzoek huur-koop en andere financieringsmogelijkheden (incl. motie 541 – onderzoeken alternatieve financieringsmogelijkheden) Als onderdeel van het beleidskader en vanuit een aangenomen motie onderzoekt het college de financieringsmogelijkheden voor Amsterdamse woonwagenbewoners om een eigen woonwagen te kopen.

Zoals vermeld in de vorige voortgangsbrief onderzoekt het college drie sporen: - De Wet financiering decentrale overheden die wettelijk bepalen welke financiering vanuit de gemeenten al dan niet is toegestaan. - Alternatieve financieringsmogelijkheden die op dit moment in de rest van het land al worden toegepast of onderzocht. - Andere soorten leningen en financieringsmogelijkheden waarmee woonwagenbewoners mogelijk een woonwagen zouden kunnen aanschaffen. Uit het onderzoek naar alternatieve financieringsmogelijkheden is het volgende gebleken. Woonwagenbewoners in andere gemeenten kunnen vanaf 1 januari 2025 in aanmerking komen voor een hogere hypotheek omdat de NHG-groep de grens verhoogt van €166.000,- naar

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 28 november 2024 Pagina 4 van 6

€230.000,-. Omdat de gemeente Amsterdam enkel standplaatsen in verhuur uitgeeft kan er in Amsterdam echter geen hypotheek worden afgesloten voor de aankoop van een woonwagen. Omdat het krijgen van een hypotheek dus niet mogelijk is voor de Amsterdamse woonwagenbewoners is onderzocht of er een huurkoopconstructie kan worden opgezet waarbij de gemeente als alternatieve financier optreedt. Dit blijkt juridisch en financieel te complex om op korte termijn invulling te geven aan de behoefte aan een eigen woonwagen. Daarnaast vraagt een dergelijke regeling om een grote financiële en administratieve investering. Het college onderzoekt daarom andere manieren om de mogelijkheden voor het eigen woonwagenbezit te vergroten: - Onderzoeken of een uitpondbeleid kan worden opgenomen in het huurbeleid en onder welke voorwaarden. Het verschil met een huurkoopregeling is dat een huurder uiteindelijk de mogelijkheid krijgt de woonwagen over te kopen maar dat er vooraf geen individuele afspraken worden vastgelegd. In plaats daarvan is er een algeheel beleid over de totale voorraad aan huurwagens. Verder vindt er alsnog reguliere huurbetaling plaats in plaats van aflossingen. Hierdoor is deze vorm juridisch en administratief minder complex. Dit zou woonwagenbewoners tegemoet kunnen komen die op langere termijn hun woonwagen willen doorgeven aan hun (klein)kinderen.

- Ook onderzoeken we betaalbaardere instap-woonvormen die aangedragen worden vanuit de gemeenschap. Vanuit vooral de startende woonwagenbewoners worden chalets of stacaravans aangedragen als betaalbaar alternatief voor de steeds duurder wordende woonwagens. Hier speelt echter ook het vraagstuk rondom het Besluit Bouwwerken Leefomgeving, zoals bij de andere beleidsopdracht en motie over het toestaan van wonen in toercaravans. Op dit moment onderzoeken we voor beiden beleidsonderdelen of het mogelijk is deze vorm toe te staan. Het college streeft ernaar in de volgende voortgangsbrief de haalbaarheid te delen van de bovengenoemde alternatieven. Toewijzingssystematiek Er ligt een concept met aanpassingen voor de huidige toewijzingsregels. Dit concept zal de komende maanden via een participatietraject worden voorgelegd aan de Amsterdamse woonwagenbewoners en aan de WWBA. Dit zal resulteren in een definitief wijzigingsvoorstel voor de huisvestingsverordening vanaf 2026. Ieder jaar is de deadline voor het aanleveren van wijzigingen 1 april. De wijzigingen zullen dus voor 1 april 2025 worden ingediend, waarna vanaf 1 januari 2026 de nieuwe toewijzingsregels gaan gelden. Harmonisatie huurbeleid Vastgoed en Wonen De harmonisatie is vooral van technische aard zoals het hanteren van dezelfde werkwijze en het gebruiken van dezelfde systemen.

Zo is voor het onderhoud van standplaatsen, huurwagens en bergingen contact tussen de directies Wonen en Vastgoed over het opstellen van hetzelfde type onderhoudsplan en het gebruik van dezelfde onderhoudsregistratiesystemen. Ten opzichte van de vorige voortgangsbrief kan het college melden dat deze harmonisatie onderdeel is van de beleidsopdracht aangaande het onderhoud. Onderzoek caravan als woonvorm (incl. motie 533 – onderzoeken toestaan toercaravans) Het wonen in een caravan is tegen het licht gehouden van de bestaande regelgeving en dan met name het Besluit bouwwerken leefomgeving (BBL). Hieruit blijkt dat er binnen de bestaande

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 28 november 2024 Pagina 5 van 6

regelgeving geen mogelijkheid is om permanent in een caravan te wonen. Het college onderzoekt daarom momenteel of er manieren zijn om de behoefte achter het wonen in een toercaravan wellicht op andere manieren tegemoet te komen. Daarin zijn raakvlakken met het onderzoek naar financieringsmogelijkheden. Een groot deel van de behoefte komt vanuit starters die een caravan, chalet of stacaravan als betaalbaar ‘instap’ alternatief zien voor een woonwagen. Het college onderzoekt momenteel of - in tegenstelling tot de toercaravans - andere (semi-)mobiele woonvormen wel mogelijk zijn om in te wonen. Tot slot Dit is de tweede halfjaarlijkse voortgangsbrief over de onderzoeks- en uitvoeringsagenda Woonwagens en standplaatsen 2023. Het college zet concrete stappen in de uitvoering van het beleidskader Woonwagens en standplaatsen 2023 dat in september 2023 door de gemeenteraad is vastgesteld. Tegelijkertijd wordt duidelijk dat het een intensief proces is om deze stappen te zetten en dat de uitvoering tijd vergt. Ik ben dan ook voornemens om u in mei 2025 middels een volgende voortgangsrapportage opnieuw te informeren.

2. Spijtoptanten en repatrianten De term ‘spijtoptant’ wordt door de gemeente gebruikt om voormalige woonwagenbewoners te beschrijven die op het moment van inschrijving op de wachtlijst niet op een woonwagenstandplaats ingeschreven staan. De woonwagengemeenschap en Woonwagenbelangen Amsterdam (WWBA) vinden dat er in de meeste gevallen geen vrije keuze is geweest om een woonwagenstandplaats te verlaten om in een ‘stenen woning’ te gaan wonen. Deze keuze was meestal noodgedwongen vanwege het gebrek aan standplaatsen. In die zin is erin deze gevallen is er dus ook geen sprake van ‘spijt’. Het is niet de bedoeling dat het gebruik van bepaalde terminologie in beleid tot ontevredenheid leidt bij de doelgroep waarvoor het beleid is bedoeld. De term spijtoptant staat in de Huisvestingsverordening opgenomen als categorie in de toewijzingsregels voor woonwagenstandplaatsen. Daarom zal het vervangen van deze term voor de term ‘repatriant’ worden meegenomen in het volgende wijzigingsvoorstel van de Huisvestingsverordening. We hanteren hierbij dezelfde definitie als bij de huidige term spijtoptant.

3. Samenwerkingsafspraken Woonwagenbelangen Amsterdam Tijdens de commissievergadering van 23 oktober 2024 stelde het Lid Aboelkasem (Denk) twee vragen over samenwerkingsafspraken met de woonwagengemeenschap. 1. Toelichting proces samenwerkingsovereenkomst Allereerst is het van belang om hier twee zaken te scheiden. Zoals ik in de commissie al toelichtte is er met de woonwagengemeenschap gewoon contact over zowel beleidszaken als verhuurzaken. Zo zijn er in de afgelopen maanden participatiebijeenkomsten gehouden over de uitbreidingsplannen op onder andere de locaties Ringvaartdijk en de Papelaan in Weesp. Waar het Lid Aboelkasem naar refereert gaat om de overeenkomst met Woonwagenbelangen Amsterdam (WWBA). Dit is een belangenvertegenwoordiger namens de Amsterdamse woonwagengemeenschap die betrokken wordt bij onderdelen van de onderzoeks- en uitvoeringsagenda uit het beleidskader en bij de verhuurzaken. WWBA is ontevreden over hoe de samenwerking in het verleden verliep. Daarom willen zij eerst afspraken maken over de samenwerking voordat er over inhoudelijke zaken wordt gesproken zoals de beleidsonderdelen en

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 28 november 2024 Pagina 6 van 6

verhuurzaken. Dit proces duurt langer dan gepland omdat er meer tijd ging zitten in interne afstemming binnen de gemeente en het op elkaar afstemmen van de verwachtingen richting elkaar. De gemeente Amsterdam is zowel verhuurder als beleidsmaker. De WWBA en de gemeente Amsterdam verschilden van mening over de invulling van de rollen en verantwoordelijkheden bij de verschillende relaties. Daarom hebben er ook twee tussentijdse overleggen met !WOON plaatsgevonden die WWBA ondersteunt tijdens het proces. Op het moment van schrijven stemmen we enkele laatste zaken in de overeenkomst af met WWBA. De verwachting is dat de overeenkomst in december 2024 kan worden ondertekend. De bedoeling is om zo snel mogelijk na ondertekening in gesprek te gaan over zowel de beleidsopgaven als verhuurzaken. 2. Juridische check voor een zuivere scheiding van rollen Zoals ik hiervoor reeds heb toegelicht en waar Lid Aboelkasem in haar vraag naar refereert heeft de gemeente Amsterdam richting de woonwagengemeenschap een rol als overheid en verhuurder. Deze rollen moeten zuiver gescheiden blijven. Wanneer er een samenwerkingsovereenkomst getekend moet worden waarbij samenwerkingsafspraken worden gemaakt over allebei deze rollen moet zorgvuldig gecontroleerd worden of wij als gemeente (als verhuurder en als overheid) zuiver en correct deze overeenkomst aan kunnen gaan.

Het juridisch controleren van de overeenkomst wordt dus juist gedaan om vermenging te voorkomen. We willen namelijk een overeenkomst ondertekenen die juridisch houdbaar is.

Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Dirk de Jager Wethouder Volkshuisvesting

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl