Raadsinformatiebrief Grachtenmonitor 2024

Raadsinformatiebrief

Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 6 januari 2024 Varen Wethouder Alexander Scholtes Programma Varen (programmavaren@amsterdam.nl)

Onderwerp

Grachtenmonitor 2024

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s):

Geachte leden van de gemeenteraad, Bijgaand ontvangt u de Grachtenmonitor 2024. De Grachtenmonitor verschijnt elk jaar en biedt een overzicht van de stand van zaken op het gebied van de passagiers- en pleziervaart, transport over water en de drukte op de grachten. Ook wordt een overzicht gegeven van vergunningen en juridische zaken. Deze Grachtenmonitor rapporteert over de periode van 1 oktober 2023 tot en met 30 september 2024. In deze brief informeren we u over de belangrijkste zaken uit de Grachtenmonitor. Verkeersbeeld De gemeente maakt gebruik van de Digitale Gracht om de drukte op het water van de grachten te monitoren. De Digitale Gracht is een systeem dat verkeersstromen meet en inzicht geeft in de impact van beleidsmaatregelen. Hierdoor kan beter toezicht worden gehouden op de verdeling van ruimte en handhaving op het water. Op basis van gemeten vignetten is het aantal actieve vaartuigen per uur berekend om het verloop van drukte over het jaar, de week en de dag in kaart te brengen. De activiteit van de vergunde passagiersvaart, gemeten in actieve vaaruren, kende in het rapportageseizoen 2023-2024 een toename van 27% ten opzichte van het vorige seizoen. De toename in drukte ten opzichte van vorig rapportageseizoen is ook te zien in metingen van actieve vignetten (11% toename), die zowel op pleziervaartuigen als passagiersvaartuigen aanwezig zijn.

Dit gaat over het totale aantal actieve vaartuigen (met vignetten) in het rapportageseizoen. Vignetten die binnen 1 uur door ten minste twee verschillende vignetlezers zijn geregistreerd, zijn aangemerkt als varend of “actief vaartuig”. Dit zijn vignetten op vaartuigen die minimaal de afstand tussen de twee vignetlezers hebben afgelegd. Waar de passagiersvaart relatief constant aanwezig is gedurende het gehele jaar, is de pleziervaart veel actiever in het zomerseizoen (april-september). Dit geldt in nog grotere mate voor pleziervaartuigen met een doorvaartvignet. Het activiteitspatroon van alle vaartuigen met een vignet gedurende de dag vertoont een vergelijkbaar verloop als het voorgaande seizoen.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 6 januari 2025 Pagina 2 van 4

De toename in vaaractiviteit is in juli en augustus gedurende de hele dag zichtbaar. De piek van passagiersvaart en pleziervaartuigen met doorvaartvignet bevindt is tussen 15.00 en 16.00 uur in de middag. Voor pleziervaart met Binnenhavengeld (BHG)-vignet ligt de piek later, namelijk tussen 17.00 en 20.00 uur. In alle gevallen is een stijging zichtbaar in het aantal actieve vaaruren ten opzichte van het vorige vaarseizoen. Overlast Overlastmeldingen bereiken de gemeente Amsterdam via telefoonnummer 14 020 of via meldingen.amsterdam.nl. Sinds dit jaar is het ook mogelijk om meldingen via de Gemeente Amsterdam mobiele app te doen. Voor het derde rapportageseizoen op rij is het totaal aantal meldingen in 2023-2024 afgenomen (22% afname ten opzichte van seizoen 2022-2023). Met name geluidsoverlast (-43%) en gevaarlijk vaargedrag (-50%) lieten een sterke afname in meldingen zien. De meeste meldingen betreffen de locaties waar de drukte het grootst is, zoals het centrumgebied, het Oostelijk Havengebied en bij Overamstel. Op 10 november 2022 heeft de gemeenteraad een motie aangenomen, waarin het college van burgemeester en wethouders onder andere gevraagd werd om meldingen van op het water te splitsen naar het type vaartuig (open/gesloten) en deze specificering op te nemen in de eerstvolgende Grachtenmonitor (motie 386dubbelaccent.22 van leden Kreuger en Boomsma).

Om deze uitsplitsing mogelijk te maken is het meldingssysteem begin 2024 aangepast. Sindsdien kunnen melders bij hun overlastmelding toevoegen om welk type vaartuig het gaat. Bij het in kaart brengen van de overlast meldingen dit jaar bleek dat slechts in 5% van de meldingen het type vaartuig is ingevuld. Gezien dit lage percentage is er in de analyse van dit jaar geen uitsplitsing naar type vaartuig gemaakt. Om in de toekomst deze data wel te kunnen gebruiken worden begin 2025 mogelijke aanpassingen in de manier van vraagstelling in het meldingssysteem onderzocht in samenwerking met Dienstverlening. Plezier- en recreatievaart De pleziervaart blijft een belangrijk onderdeel van de Amsterdamse waterwegen, gereguleerd door een verplichte vignettenstructuur. In 2024 zet de groei van het aantal verkochte BHGvignetten zich voort, met een totaal van 8.214 vignetten, een lichte stijging ten opzichte van 2023. Deze stijging volgt op jaren van daling, waarmee een stabilisatie en lichte groei in het aantal verkochte vignetten wordt bevestigd. Opvallend is dat 42,7% van de verkochte BHG-vignetten nu wordt toegekend aan uitstootvrije vaartuigen, een aanzienlijke toename vergeleken met eerdere jaren en een belangrijke stap richting de invoering van de uitstootvrije zone in 2025.

In 2024 zijn een aantal aanpassingen aan het Binnenhavengeld doorgevoerd om handhaving en dienstverlening te verbeteren. Handhaving kon eerder slechts een naheffing van €15 opleggen aan vaartuigen met een doorvaartvignet die aan de openbare kade waren afgemeerd.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 6 januari 2025 Pagina 3 van 4

Vanaf 2024 wordt bij de derde naheffing automatisch het Binnenhavengeld voor een heel jaar opgelegd aan vaartuigen die afgemeerd liggen aan de openbare kade. Ook vervalt een doorvaartvignet direct bij de aangifte voor een binnenhavengeld vignet om misbruik met verschillende vignetten te voorkomen. Daarnaast is het nu ook mogelijk om door middel van SMS te communiceren met booteigenaren als een pleziervaartuig is gezonken of dreigt te zinken en als een gestolen pleziervaartuig wordt gevonden. Passagiersvaart De Raad van State heeft op 25 september 2024 geoordeeld dat de gemeente onvoldoende heeft onderbouwd dat het huidige vergunningstelsel met een maximum aantal van 550 exploitatievergunningen geschikt en nodig is in Amsterdam. De gemeente zal daarom het huidige beleid voor de exploitatievergunningen moeten herzien. In reactie op de uitspraak heeft het college een moratorium afgekondigd voor nieuwe exploitatievergunningen, dat loopt tot 25 september 2025. Hierdoor vervalt de eerder geplande uitgifteronde in 2026. De gemeente werkt nu aan nieuw beleid voor exploitatievergunningen, dat waarschijnlijk ook veranderingen brengt in andere onderdelen van het vaarbeleid, zoals ligplaatsen, op- en afstaplocaties en recreatievaart. Op 7 juni 2024 zijn de rederijen geïnformeerd over de procedure voor de onderlinge verdeling van de nieuwe steigers in de middenkom van het Open Havenfront.

Het doel van deze procedure was dat rederijen zonder exclusieve op- en afstaplocatie onderling tot een verdeling zouden komen zonder tussenkomst van de gemeente. Ondanks de inspanningen van enkele rederijen is dit proces niet succesvol afgerond. De gemeente zal nu zelf invulling geven aan het gebruik van de steigers. Dit proces is echter vertraagd door de uitspraak van de Raad van State. Tot op heden zijn de nieuwe steigers in de middenkom openbaar toegankelijk voor alle rederijen. Het intensieve gebruik van de openbare op- en afstapvoorzieningen zorgt voor aanhoudende drukte en overlast op de Wallen. In reactie hierop besloot de gemeenteraad op 22 december 2022 om het gebruik van deze voorzieningen op de Oudezijds Voorburgwal te beperken. De pilot, die liep van 1 mei tot 1 oktober 2024, had als doel de overlast te verminderen. Tijdens de pilot moesten rederijen zich houden aan venstertijden en aanmeerbeperkingen op twee steigers: • •

Steiger Damstraat: aanmeren was verboden vóór 13.00 uur en na 20.00 uur. Steiger The Grand: een meerverbod, waarvoor toestemming van hotel The Grand nodig was.

De regels bleven verder hetzelfde: maximaal 15 minuten aanmeren, geen klanten werven of kaartjes verkopen op de steigers. De pilot wordt geëvalueerd en de uitkomsten worden naar verwachting het eerste kwartaal van 2025 per brief met u gedeeld.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 6 januari 2025 Pagina 4 van 4

Voor passagiersvervoer geldt de verplichting om vermakelijkhedenretributie (VMR) per vervoerde passagier af te dragen. Het totale bedrag aan afdrachten geeft inzicht in het aantal passagiers dat gebruik heeft gemaakt van de passagiersvaart in Amsterdam. Per 1 januari 2024 is het te betalen bedrag verhoogd van €1,50 naar €2,50 per vervoerde passagier. Op dit moment zijn van 2024 alleen de cijfers van de eerste twee kwartalen bekend. Deze zijn in lijn met de prognose. Transport over water Transport over water wordt gestimuleerd als duurzaam alternatief voor wegvervoer, vooral in het drukke centrum. In 2024 werd afvaltransport via water verder uitgebreid, met zes boten per week actief in de 9 Straatjes. Nieuwe overslaglocaties worden onderzocht om afval en bouwlogistiek efficiënter te maken, bijvoorbeeld in het Wallengebied. Bij herinrichting van kades, zoals op de Kloveniersburgwal, wordt al rekening gehouden met laad- en losvoorzieningen voor transport over water. Deze integratie versterkt het logistieke systeem van de stad en draagt bij aan minder overlast en uitstoot in verkeersluwe gebieden. Juridische zaken In de Grachtenmonitor is een overzicht opgenomen van juridische zaken die Programma Varen heeft behandeld. Sinds 2018 lopen er 359 procedures, waarvan 7 procedures door de gemeente zelf zijn ingesteld. Daarvan zijn er 295 tot op heden afgedaan.

Er zijn 210 procedures (70%) ongegrond verklaard; 85 procedures zijn gegrond verklaard (30%). De overige 64 procedures lopen nog. Dit is de actuele status per 30 september 2024, het einde van de rapportageperiode van de Grachtenmonitor. Ik hoop u met deze brief een volledig overzicht te hebben gegeven van de feitelijke situatie op de grachten van rapportageseizoen 2023-2024. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Alexander Scholtes, Wethouder Varen

Bijlage 1. Grachtenmonitor 2024

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl