Raadsinformatiebrief Gezondheidsmonitor Jongvolwassenen 2024

Raadsinformatiebrief

Aan:

Portefeuillehouder(s): Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 21 januari 2025 Publieke gezondheid en preventie Marjolein Moorman GGD, afdeling Gezond Leven (gezondleven@ggd.amsterdam.nl)

Onderwerp

Gezondheidsmonitor Jongvolwassenen 2024

Datum Portefeuille(s)

Geachte leden van de gemeenteraad, Met deze brief en bijgevoegde factsheet informeert het college u over de belangrijkste Amsterdamse resultaten van de Gezondheidsmonitor Jongvolwassenen 2024. Deze monitor is een grootschalig, landelijk onderzoek naar de gezondheidssituatie van jongvolwassenen (16 t/m 25 jaar). In Amsterdam hebben 3385 jongvolwassenen de vragenlijst ingevuld. In deze brief vindt u de belangrijkste Amsterdamse resultaten, zowel in vergelijking met het landelijk gemiddelde als met de vorige gezondheidsmonitor uit 2022. De vorige monitor is uitgevoerd in april-augustus 2022, vlak nadat in maart 2022 de coronamaatregelen grotendeels waren opgeheven. Wat zien we? In 2024 ervaart 60% van de Amsterdamse jongvolwassenen de eigen gezondheid als (zeer) goed, een stabiele uitkomst ten opzichte van 2022. Daarnaast voelt 58% zich gelukkig , een lichte stijging ten opzichte van 2022. Vrouwen, mbo- en hbo-studenten scoren lager. Voor beide uitkomsten scoort Amsterdam lager dan het landelijke gemiddelde. Amsterdamse jongvolwassenen ervaren bovendien vaker negatieve gevolgen van de coronaperiode dan hun leeftijdsgenoten elders in Nederland. Dit geldt met name op het gebied van studievoortgang, mentale gezondheid en het aangaan en onderhouden van sociale contacten.

Mentale gezondheid Slechts 44% van de Amsterdamse jongvolwassenen beoordeelt hun mentale gezondheid als (zeer) goed, maar we zien gelukkig op een aantal indicatoren wel een verbetering ten opzichte van 2022: - Minder jongvolwassenen voelen zich vaak tot voortdurend beperkt in het dagelijks leven door psychische klachten (van 27% naar 23%). - Het percentage dat zich sterk eenzaam voelt, is gedaald (van 27% naar 24%). - Jongvolwassenen geven aan minder (heel) vaak gestrest te zijn (van 57% naar 52%). - Het aantal jongvolwassenen met (zeer) frequente suïcidegedachten is iets afgenomen (van 7% naar 6%). Hoewel deze ontwikkelingen positief zijn, blijven Amsterdamse jongeren ongunstiger scoren dan hun leeftijdsgenoten in Nederland als het gaat om ervaren mentale gezondheid (44% versus 51%). Risicofactoren voor mentale gezondheidsproblemen komen vaker voor in Amsterdam, zoals moeite met rondkomen (39% versus 28%), prestatiedruk (63% versus 56%) en ervaren stress (52%

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 21 januari 2025 Pagina 2 van 5

versus 43%). Chronische stress vormt een serieuze bedreiging voor de algehele gezondheid door de veelzijdige effecten op het lichaam, mentale gezondheid en leefstijl. De monitor laat zien dat Amsterdamse jongvolwassenen op vrijwel alle onderzochte gebieden meer stress ervaren dan leeftijdsgenoten elders, waarbij vrouwen doorgaans slechter scoren dan mannen. De belangrijkste stress veroorzakers zijn studie of school, werk of bijbaan, de combinatie van verschillende verplichtingen en de hoge eisen die jongeren aan zichzelf stellen. Tegelijkertijd scoren Amsterdamse jongvolwassenen vrijwel gelijk aan het landelijk gemiddelde op beschermende factoren als veerkracht, vertrouwen in de toekomst en sociale steun. Mbo- en hbostudenten scoren echter minder gunstig dan wo-studenten. Van de Amsterdamse jongvolwassenen geeft 89% aan bij iemand terecht te kunnen bij een probleem of als zij ergens mee zitten. Onder mbo-studenten geeft 16% aan bij niemand terecht te kunnen. In vergelijking met landelijk hebben meer Amsterdamse jongvolwassenen het gevoel dat ze bij een hulpverlener terecht kunnen (18% versus 15%). Ook hier zien we verschillen tussen onderwijsniveaus: 13% van de mbo-studenten geeft dit aan, tegenover 22% van de wo-studenten.

Van de respondenten die zichzelf identificeren als onderdeel van de LHBTIQA+ gemeenschap geeft aan 70% aan zich meestal tot altijd het gevoel te hebben zichzelf te mogen zijn en 3% geeft aan nooit zichzelf te mogen zijn. Deze cijfers zijn vergelijkbaar met de rest van Nederland. Gezond gedrag en leefstijlfactoren • Voor het eerst is in de Gezondheidsmonitor Jongvolwassenen gevraagd naar slaapproblemen. Van de Amsterdamse jongvolwassenen slaapt 23% meestal (heel) slecht. Dit percentage is met 30% het hoogst onder mbo-studenten. Landelijk geeft gemiddeld 19% van de jongvolwassenen aan meestal (heel) slecht te slapen. • Het nicotinegebruik (roken, vapen en snus gebruik) onder Amsterdamse jongvolwassenen is met 37% relatief hoog. In Amsterdam wordt meer gerookt dan gemiddeld in Nederland (33% versus 28%), terwijl vapen iets minder vaak voorkomt (10% versus 12%). Het drugsgebruik is ook hoger in Amsterdam dan elders in het land. Van de respondenten gebruikt 23% cannabis en 18% harddrugs. Cannabisgebruik komt vaker voor bij mannen en onder middelbare scholieren en mbo-studenten, terwijl harddrugsgebruik vaker voorkomt bij hbo- en wo-studenten en toeneemt met de leeftijd. Het gebruik van 3-MMC of 4-MMC is sinds 2022 meer dan verdubbeld, van 3% naar 7% in 2024. • Amsterdamse jongvolwassenen sporten en bewegen significant meer dan in 2022.

Van hen beweegt 59% minimaal een half uur op 5 of meer dagen per week. Mannen sporten en bewegen meer dan vrouwen, en de leeftijdsgroep 16-20 jaar beweegt meer dan twee keer zo vaak dan de leeftijdsgroep 21-25 jaar. • Amsterdamse jongvolwassenen vrijen vaker dan het Nederlands gemiddelde onveilig met meerdere verschillende personen (15% versus 9%). Digitaal gedrag en online leefwereld

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 21 januari 2025 Pagina 3 van 5

In de Gezondheidsmonitor Jongvolwassenen zijn dit jaar voor het eerst vragen gesteld over digitaal gedrag en de online leefwereld van jongvolwassenen. Risicovol gebruik van sociale media 1 komt vaker voor bij Amsterdamse jongvolwassenen dan elders in Nederland (36% versus 25%). Daarnaast geven zij vaker aan stress (10%) en prestatiedruk (15%) te ervaren door sociale media. Risicovol sociale mediagebruik zien we vaker bij vrouwen (37%) dan bij mannen (33%). Bij risicovol gamegedrag zien we een omgekeerd patroon: dit komt vaker voor bij mannen (7%) dan vrouwen (2%). Van de Amsterdamse jongvolwassenen heeft 15% in de afgelopen 12 maanden online gegokt voor geld, een lager percentage dan het landelijke gemiddelde (19%). Dit gedrag wordt vaker gerapporteerd door mannen en mbo-studenten. Daarnaast heeft 3% van de Amsterdamse jongvolwassenen aangegeven één of meerdere keren geldproblemen te hebben ervaren door online gokken. Hoe werken we aan de gezondheid en het welzijn van Amsterdamse jongvolwassenen? Het college werkt hard aan een integrale benadering van preventie, met aandacht voor achterliggende factoren die invloed hebben op gezondheid. De gezondheidsopgaven vragen om een brede, structurele aanpak die verder gaat dan het aanbieden van individuele hulp 2. Voor een blijvende impact, richten we ons op het veranderen van de omgeving om de gezondheid te beschermen.

We versterken de preventie infrastructuur en de collectieve voorzieningen, zodat jongvolwassenen in hun directe omgeving toegang hebben tot preventieve ondersteuning voor het versterken van het dagelijks leven. Hierin vormen het Ouder- en Kindteam (inclusief de jeugdgezondheidszorg) en het Buurtteam een belangrijke spilfunctie. En we zetten ons met partners en Amsterdammers zelf in voor passender preventief aanbod dat beter aansluit bij de behoeften van jongvolwassenen. De gemeente en GGD Amsterdam werken nauw samen met partners die zich inzetten voor jongvolwassenen in de stad, zoals de Ouder- en Kindteams, Buurtteams, het jongerenwerk, partners uit de sociale basis, onderwijsinstellingen, Jellinek en jeugdpreventie aanbieders zoals Qpido en Arkin (aanbieders Aanvullend Preventief Opvoed Ondersteuning). Ook de partners van het samenwerkingsverband Amsterdam Vitaal & Gezond spelen een belangrijke rol in de transitie van zorg naar preventie. In de afgelopen periode bent u geïnformeerd over verschillende preventieprogramma’s en aanpakken die bijdragen aan de gezondheid van Amsterdamse jongvolwassenen: - U bent op 20 maart 2024 geïnformeerd over de voortgang van Thrive. Sinds 2019 richt Thrive zich op het versterken van de veerkracht van jongvolwassenen door middel van het organiseren van preventieve activiteiten.

Bijvoorbeeld door het organiseren van een theatervoorstellen met nagesprek in samenwerking met de Village, over de impact van black history op het leven van jongeren nu. Ook hebben we de toolkit signaleren op de 1

Er wordt gesproken van problematisch gebruik van sociale media wanneer jongvolwassenen sociale media blijven gebruiken terwijl dit problemen oplevert of voor wie sociale media gebruik al langer dan een jaar problemen oplevert. 2 ‘Amsterdamse Jeugdvisie’ en het raamwerk ‘Van Zorg(en) naar Gezondheid’.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

-

-

-

Datum 21 januari 2025 Pagina 4 van 5

soos ontwikkeld die besturen van studentenverenigingen handvatten biedt om mentale gezondheid bespreekbaar te maken. Op 6 november bent u geïnformeerd over de Gezonde School-aanpak van GGD Amsterdam. Met deze aanpak adviseren en ondersteunen we scholen bij het realiseren van een gezonde schoolomgeving, op het gebied van mentale gezondheid, relationele en seksuele vorming en gezonde leefstijl. Dit doen we in samenwerking met het OKT (inc. JGZ) en diverse preventie aanbieders. Scholen kunnen ondersteuning krijgen bij het aanpakken van omgevingsfactoren en het integreren van gezondheid in het schoolbeleid en het curriculum. Sinds 2022 is de Gezonde School-aanpak uitgebreid naar het mbo. Op 6 november bent u geïnformeerd over het programma Preventie Middelengebruik. Dit programma richt zich op het voorkomen en beperken van gezondheidsschade door het gebruik van nicotine, alcohol, drugs en (online) gokken. In het uitvoeringsplan zijn activiteiten opgenomen die (mede) gericht zijn op jongeren en jongvolwassenen, bijvoorbeeld de rook- en vapevrije schooldag, verbetering stophulp bij roken en vapen voor jongeren en preventie van middelengebruik door jongvolwassenen in de maatschappelijke opvang en op mbo-scholen (in samenwerking met Gezonde School). In maart heeft u een raadsinformatiebrief ontvangen over de voortgang van de aanpak beweging richting bewegen.

Op 17 oktober is de raadscommissie SED geïnformeerd over de start van de doorontwikkeling van het jongerenwerk in school per 1 januari 2025 en de verkenning van de inzet van het jongerenwerk in het mbo. Het streven is om te starten met een pilot op het ROC van Amsterdam in september 2025, waarbij goed afgestemd wordt met andere aanwezige preventieve inzet in het mbo gericht op het versterken van het welzijn en de veerkracht van jongvolwassenen zoals het mbo-jeugdteam, de GGD en Leerplicht.

In 2025 ontvangt u nog een aantal raadsbrieven waarin verder ingegaan wordt op de inzet van het college op de genoemde opgaven uit de Gezondheidsmonitor Jongvolwassenen: - Uitwerking programma Online Leefwereld Jongeren waarin o.a. ingegaan wordt op het voorkomen van problematisch sociale mediagebruik. - U ontvangt in het eerste kwartaal een voortgangsbrief over Amsterdam Vitaal & Gezond. - U wordt na afloop van de zomer geïnformeerd over de uitkomsten van de nieuwe aanbesteding mbo-jeugdteam. - Een vernieuwd beleidsplan voor de inzet op seksuele gezondheid, waarin we u zullen informeren over de inzet om seksueel gezond gedrag te bevorderen. - Rond de zomer ontvangt u het nieuwe beleidskader bewegen en sport. Tenslotte Op 21 januari jl. zijn de landelijke en Amsterdamse cijfers van de Gezondheidsmonitor Jongvolwassenen 2024 gepubliceerd. De cijfers over de Amsterdamse jongvolwassenen zullen ook met onze partners worden gedeeld.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 21 januari 2025 Pagina 5 van 5

Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Marjolein Moorman Plaatsvervangend wethouder Publieke gezondheid en preventie

Bijlagen • Factsheet GGD Amsterdam – Gezondheidsmonitor Jongvolwassenen 2024

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl