Raadsinformatiebrief gemeentelijke organisatie ontwikkeling ondertekend.pdf

Raadsinformatiebrief

Aan:

Portefeuillehouder(s): Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 25 september 2025 Algemene zaken en Personeel en organisatie Femke Halsema en Hester van Buren K. Buiskool Toxopeus, k.toxopeus@amsterdam.nl

Onderwerp

Opdracht gemeentelijke organsatieontwikkeling

Datum Portefeuille(s)

Geachte leden van de gemeenteraad, Veel in Amsterdam gaat goed. De stad groeit, de economie groeit en met heel veel inwoners gaat het goed. De laatste jaren zien we echter ook dat de bestuurbaarheid van de stad op grenzen kan stuiten: dit was bijvoorbeeld zichtbaar tijdens corona. Onze groeiende stad staat voor grote opgaven: bijvoorbeeld in het tegengaan van armoede en woningnood, het onderhoud en verbeteren van de openbare ruimte en in veiligheid en openbare orde. Daarbij moet de organisatie wendbaar zijn, een sterke en transparante financiële structuur kennen en moet goede uitvoering van beleid centraal staan. Maatschappelijke vraagstukken worden ook complexer: ze raken meerdere domeinen tegelijk, vereisen nauwe samenwerking met partners in de stad en een wendbare, toegankelijke en dienstbare gemeente. Ook het Rijk heeft veel taken gedecentraliseerd en verwacht veel van de gemeente, zonder daar altijd de benodigde middelen en bevoegdheden bij te geven. Onze ambtenaren werken dagelijks met grote inzet voor de stad en de Amsterdammer. Maar de gemeentelijke organisatie kent ook tekortkomingen. Veel Amsterdammers voelen zich, ondanks alle inspanningen en goede bedoelingen, te weinig geholpen, gezien en gehoord. Het ambtenarenapparaat is de afgelopen jaren aanzienlijk gegroeid, zonder dat onder Amsterdammers het vertrouwen in hun overheid is toegenomen.

De aansturingslijnen in de organisatie zijn te complex. De problemen bij de implementatie van AFIS hebben structurele tekortkomingen in onze bedrijfsvoering blootgelegd. En we zien dat het ziekteverzuim hoog is en er aanhoudende klachten zijn over onveiligheid en discriminatie. Door het college en in de organisatie wordt al langer gesproken over de noodzakelijke interne veranderingen om veranderende maatschappelijke opgaven goed aan te kunnen. Het college is ervan overtuigd dat een fundamentele verandering nodig is in de gemeentelijke organisatie, om een voorbeeldrol te kunnen spelen als moderne overheid. Wij hebben uw Raad toegezegd hierover meer duidelijkheid te verschaffen en met deze brief ontvangt u de uitgangspunten hiervoor. Modernisering en verandering van de organisatie We willen de organisatie moderniseren en veranderen. Wij zien daarbij de volgende opgaven:

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 25 september 2025 Pagina 2 van 3

1. Ruimte maken voor uitvoering De afgelopen jaren zijn veel plannen, programma’s en beleidsdocumenten opgesteld. Daarmee is belangrijke richting gegeven, maar de uitvoering is vaak onder druk komen te staan. De uitvoering verdient een veel meer centrale positie in het gemeentelijke apparaat en beleid dient daaraan meer dienstbaar te zijn. Dit betekent minder stapeling van plannen, helderder keuzes en focus op praktische resultaten. Er dienen betere prioriteiten te worden gesteld, eenvoudiger te worden aangestuurd en de uitvoerende diensten dienen beter te worden toegerust om zichtbaar verschil te maken voor Amsterdammers. 2. Overzicht, eenvoud en kosten terugbrengen in besturing en structuur De bestuurlijke en organisatorische sturing is de afgelopen decennia te complex geworden door het grote aantal portefeuilles, programma’s en overlegstructuren. Dit maakt besluitvorming traag en onoverzichtelijk en laat het ambtenarenapparaat alsmaar groeien. Tegelijk leidt het tot grote fragmentatie, en te weinig overzicht en sturing op het geheel. In de komende periode zetten we stappen om deze besturing te versimpelen en de kosten van de ambtelijke organisatie te verlagen. Een eenvoudige organisatiestructuur met duidelijke bevoegdheden en verantwoordelijkheden helpt om sneller besluiten te nemen en de beschikbare middelen gericht in te zetten.

Zo ontstaat meer samenhang en wordt bestuurlijke ambitie sterker verbonden met de dagelijkse praktijk. 3. Balans tussen ambitie en uitvoeringskracht Amsterdam heeft altijd grote ambities gehad. Dat blijft belangrijk, want de uitdagingen in onze stad vragen om visie en durf. Tegelijkertijd moeten we realistisch en open zijn over de uitvoerbaarheid. De balans tussen wat we willen en kunnen waarmaken vraagt om bewuste keuzes, ook om te durven stoppen, om de uitvoering meer ruimte te geven. Programma’s stoppen vraagt misschien wel om meer politieke, bestuurlijke, en ambtelijke moed dan iets nieuws starten, vooral wanneer er afgelopen jaren al veel in is geïnvesteerd. Deze stevige keuzes zijn echter nodig om ook financiële ruimte en capaciteit vrij te maken voor de uitvoering in de komende bestuursperiode. 4. Werken aan een gezonde en veilige organisatiecultuur Een wendbare en betrouwbare overheid begint bij de mensen die er werken. Uit onderzoek en interne signalen weten we dat het ziekteverzuim hoog is en dat medewerkers zich niet altijd veilig of gesteund weten. Dat is zorgelijk en dat maakt het versterken van de organisatiecultuur urgent. We investeren in een werkomgeving waarin medewerkers zich veilig voelen om hun werk te doen, waar leidinggevenden collega’s inspireren én aanspreken op resultaten en gedrag. Dit vraagt om meer leiderschap en de vaardigheden die daarbij horen.

Dienstbaarheid en vakmanschap staan daarbij centraal. Alleen als de interne basis gezond is, kan de gemeente duurzaam goed presteren voor de stad.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 25 september 2025 Pagina 3 van 3

Uitvoering en uitwerking Wij zijn ons er terdege van bewust dat verandering ook het stadsbestuur raakt. Het bestuur dient niet alleen te sturen op de voortgang van de gewenste moderniseringsoperatie, maar zal ook zelf moeten besluiten waar het minder kan én moet. Zodat wij en de organisatie ons kunnen richten op onze prioriteiten in de stad. Verandering van de organisatie kan alleen samen met medewerkers, management, bestuur en partners. Vanzelfsprekend is de OR is daarbij ook een belangrijke gesprekspartner. Het college heeft Tijs van Lieshout, commandant van de brandweer en directeur van de Veiligheidsregio Amsterdam-Amstelland, benaderd om op te treden als kwartiermaker voor deze opgave. Van Lieshout is een ervaren verandermanager, met bewezen resultaat bij de Amsterdamse brandweer en de veiligheidsregio. Hij heeft ervaring met de gemeentelijke organisatie maar bezit ook voldoende onafhankelijkheid om, indien nodig, moeilijke maatregelen voor te stellen. De heer Van Lieshout wordt voor deze opdracht voor drie dagen per week gedetacheerd bij de gemeente. Hij rapporteert aan een stuurgroep van de burgemeester, de wethouder personeel en organisatie en de gemeentesecretaris. Zijn detachering heeft de duur van in ieder geval een jaar, met de optie tot verlenging. De overige twee dagen zal hij zijn reguliere taken blijven vervullen.

Behalve goede afspraken met de brandweerorganisatie, is hierover ook overlegd met de andere gemeenten in de Veiligheidsregio. De veranderingen die nodig zijn bereiken we niet vandaag op morgen. We trekken een periode van 3 tot 5 jaar uit, waarin vasthoudend en betrokken aan deze verandering wordt gewerkt, vanuit de ambtelijke én de bestuurlijke top. In de komende maanden nemen we extra maatregelen voor het terugdringen van het ziekteverzuim en het versterken van leiderschap, en werken we transitielijnen uit voor de overige doelen. Daarbij hoort ook het voorbereiden van inhoudelijke voorstellen voor een nieuwe raad en een nieuw college, die daar na de gemeenteraadsverkiezingen keuzes over kunnen maken. Een eerste voortgangsrapportage doen wij u begin 2026 toekomen. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Femke Halsema Burgemeester

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Hester van Buren Wethouder personeel en organisatie