Raadsinformatiebrief Gemeentelijke inzet educatie Holocaust en Tweede Wereldoorlog.pdf

Raadsinformatiebrief

Aan:

Portefeuillehouder(s): Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 14 februari 2023 Onderwijs Marjolein Moorman OJZ, bestuurszaken.ojz@amsterdam.nl

Onderwerp

Gemeentelijke inzet educatie Holocaust en Tweede Wereldoorlog

Datum Portefeuille(s)

Geachte leden van de gemeenteraad, Met deze brief informeert het college u over de toezegging die is gedaan tijdens de raadsvergadering d.d. 25 januari 2023 bij de beantwoording van mondelinge vragen van lid Garmy (VOLT) inzake Holocaust educatie. Ik heb daar toegezegd om een overzicht te sturen van de inzet die de gemeente pleegt om scholen te stimuleren en te faciliteren actief bij te dragen aan de kennis van Amsterdamse kinderen en jongeren over de Holocaust. Het college wil dat alle Amsterdamse kinderen de geschiedenis kennen, zeker ook waar het specifiek gaat over de Shoah, de Tweede wereldoorlog en de geschiedenis van joden en andere migranten in Amsterdam. Juist in een stad als Amsterdam waar in de Tweede Wereldoorlog 60.000 Joodse mensen systematisch zijn uitgesloten, vernederd, afgevoerd en vermoord, moeten wij er alles aan doen om ervoor te zorgen dat deze kennis niet verdwijnt. Omdat het verleden doorwerkt in de huidige tijd, om toekomstige slachtoffers te voorkomen, maar ook omdat wij zien dat antisemitisme nog lang niet weg is. De gemeente gaat formeel niet over het lescurriculum van scholen, het verplichte curriculum wordt op nationaal niveau bepaald. Het college vindt het echter van groot belang dat er in het onderwijs voldoende aandacht is voor deze geschiedenis.

Daarom heeft het college de afgelopen jaren ingezet op goed burgerschapsonderwijs, zoals vormgegeven in de beleidsbrief ‘Amsterdammerschap in het onderwijs’ (2019) en zal dat de komende jaren ook blijven doen. Het faciliteren van Amsterdamse kinderen om een gedeelde geschiedenis te leren kennen, krijgt mede vorm vanuit Oorlog in mijn Buurt, Koloniale Sporen en Aankomst in mijn buurt. 'Oorlog in mijn Buurt' is een ontmoetings-onderwijsprogramma. Kinderen uit groepen 7 en 8 gaan bij een oudere thuis op bezoek om de oudere te interviewen over de periode dat hij/zij tijdens de oorlog in de buurt woonde. Tevens kunnen scholen de VloA-voorziening ‘Bevorderen burgerschap, diversiteit en gedeelde geschiedenis’ inzetten voor projecten zoals de Vreedzame school, een samenwerkingsproject met de Nationale Hannie Schaft Stichting. In dat kader is een film gemaakt over verzetsstrijder Hannie Schaft en hoe zij opstond tegen onrecht toen het ertoe deed. De film zit in de tweede les van een Vreedzame School-lesmodule van 3 lessen voor de bovenbouw. In

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 14 februari 2023 Pagina 2 van 4

deze lessen leren kinderen kritisch nadenken over begrippen als heldendom, in actie komen tegen onrecht en je inzetten voor anderen of de wereld. Ook kan de VloA-subsidie door scholen worden ingezet voor educatieve projecten van de Anne Frank Stichting of voor educatief aanbod vanuit het Joods Cultureel Kwartier, bijvoorbeeld gecombineerd met een bezoek aan het Nationaal Holocaust Namenmonument. Het volledige overzicht van de inzet op educatie Holocaust en Tweede Wereldoorlog is in de bijlage opgenomen. We kunnen en willen niet wegkijken als de gruwelijke feiten van de holocaust bij zoveel mensen onvoldoende bekend zijn en vinden dat we een extra bijdrage moeten leveren om deze ontwikkeling te keren. De noodzaak van aanvullende inspanning werd nogmaals duidelijk door uitkomsten uit recent onderzoek in opdracht van de Anne Frankstichting, waaruit blijkt dat het aantal antisemitische incidenten in de klas is toegenomen1, en de verschrikkelijke antisemitische projecties die vorige week op het Anne Frankhuis zichtbaar waren. Ik neem daarom samen met de Nationaal Coördinator Antisemitismebestrijding (NCAB) het initiatief om in gesprek te gaan met het Amsterdamse onderwijsveld over de opzet van een informatiepunt voor scholen waar zij terecht kunnen met vragen over holocausteducatie en antisemitisme.

Op basis daarvan gaan we kijken of we het kunnen verbreden naar een punt waar scholen terecht kunnen met alle vragen over racisme en discriminatie. Ook heeft burgemeester Halsema tijdens de Nationale Holocaust Herdenking 2023 bekend gemaakt dat zij nog dit jaar een bezoek zal brengen aan Auschwitz samen met jonge Amsterdammers en partners uit de Joodse gemeenschap.2 Ik hoop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd en wil nogmaals benadrukken dat het college het onderwerp serieus neemt en inzet zal blijven plegen op het stimuleren en faciliteren van scholen om educatieve programma’s hierop aan te bieden. Het is van groot belang dat we het verleden onder ogen blijven zien voor de toekomst.

Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Marjolein Moorman Wethouder Onderwijs

1

Surveyonderzoek “Antisemitisme in het voortgezet onderwijs”, Panteia, Anne Frank Stichting, Zoetermeer d.d. 18 januari 2023 2 Herdenking bij het Spiegelmonument in het Wertheimpark in Amsterdam.d.d. 29 januari 2023

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 14 februari 2023 Pagina 3 van 4

Bijlage Hieronder treft u een overzicht van de inzet en resultaten van dit beleid. In de voortgangsbrieven over het beleid Amsterdammerschap in het Onderwijs van september 2020 en december 2021 zijn over relevante projecten rondom educatie Holocaust en Tweede Wereldoorlog de volgende resultaten opgenomen: 



In 2019 hebben 189 basisscholen, in 2020 183 basisscholen en in 2021 194 basisscholen de VloA voorziening Bevorderen burgerschap diversiteit en gedeelde geschiedenis aangevraagd. Basisscholen kunnen middels deze regeling extra aandacht besteden aan thema's die belangrijk zijn voor de stad zoals gedeelde geschiedenis, slavernijverleden en mensenrechten. Verder zijn er projecten aangeboden zoals:  Oorlog in mijn Buurt: project In mijn Buurt (po, vo en een pilot in het mbo); Lesprogramma’s waarin kinderen via ouderen leren over de Tweede Wereldoorlog, de migratiegeschiedenis en het koloniaal verleden van Amsterdam.  Koloniale Sporen, Oorlog en Aankomst in mijn Buurt (Lesprogramma’s waarin kinderen via ouderen leren over de Tweede Wereldoorlog, de migratiegeschiedenis en het koloniaal verleden van Amsterdam): resultaten 2019/20: 1200 leerlingen van 50 po- en vo-scholen en resultaten 2020/21: 34 programma´s op po en vo-scholen.  Welkom in mijn wijk: project waarin kinderen met verschillende achtergronden elkaar ontmoeten om hun blik te verruimen buiten hun eigen sociale groep, school en wijk (Vanwege corona zijn er in 2020/21 twee online uitwisselingsprojecten met po-scholen gehouden).  Discussiëren kun je leren (po), Burgerschapsmethode waar kinderen via debatlessen leren hoe zij hun stem kunnen laten horen over thema’s zoals inclusie en gelijkheid.

(In 2020/21 hebben 1800 leerlingen meegedaan aan de debatbattle, uit 40 klassen van 50 verschillende po-scholen).  Pilot Fawaka Wereldburgerschap waarin schooldirectie en lerarenteams in een jaartraject Wereldburgerschap begeleid werden met het doel om wereldburgerschap gestructureerd in het onderwijs te verankeren (3 po-scholen namen in 2020 deel aan de pilot, die positief geëvalueerd is. Het eindproduct, een jaartraject Wereldburgerschap, is nu voor alle po-scholen in de stad beschikbaar. In 2021-2022 vond een pilot Fawaka Wereldburgerschap op 3 vo-scholen plaats).  Documentaire Truus Children, over het leven van Truus Wijsmuller in 2019: Verzetsheld Truus Wijsmuller redde ruim 10.000 (voornamelijk) Joodse kinderen voor en tijdens de Tweede Wereldoorlog (de documentaire over haar leven is op verschillende scholen getoond).  Ontvangst Respectbox met daarin naast promotiemateriaal ook de thema-les: ‘RESPECT: opnieuw kijken!’ over aannames, vooroordelen en luisteren naar elkaar in het kader van de Week van Respect (in november 2021 ontvangen door 57 klassen op het po, vo en mbo)

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief









Datum 14 februari 2023 Pagina 4 van 4

Betrokkenheid kinderraad in 2020 bij de 4 mei herdenking: de kinderburgemeester en een kinderraadslid hebben in aanwezigheid van burgemeester Halsema een krans gelegd bij de herdenking op de begraafplaats De Nieuwe Ooster. De Participatiepraktijk ‘Het moeilijke gesprek op school’ (vo): dialoog tussen leerlingen en de school over onderwerpen zoals diversiteit, inclusie, discriminatie, uitsluiting en onder-advisering (in 2020/21 zijn er 91 dialoogtafels georganiseerd waaraan 193 leerlingen en 749 docenten meededen). Module voor leraren ‘Inclusief onderwijs: expliciete scholing rondom racisme, ongelijkheid en discriminatie.’ Een cursus voor leraren (po, vo, mbo) door twee lerarenopleiders met 10 jaar ervaring op het gebied van scholing en onderzoek rondom racisme, ongelijkheid en discriminatie (afgelopen jaar is deze leergang gegroeid. In oktober 2021 zijn 3 leergangen gestart voor in totaal 60 leraren en tussen februari en juni 2022 starten opnieuw 4 leergangen voor in totaal 80 leraren). Q1 2023 worden de resultaten van dit beleid van 2021-2022 teruggekoppeld aan de raad en wordt de raad geïnformeerd over de nieuwe beleidsplannen ‘Amsterdammerschap in het Onderwijs 2023-2026’.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl