Raadsinformatiebrief Frictiekostenreserve

Raadsinformatiebrief Afdoening toezegging

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 18 november 2025 Financiën Hester van Buren bestuurszaken.dmc@amsterdam.nl Afdoening toezegging inzake nadere toelichting op de reserve Frictiekosten uit de vergadering van de raad van 12 november 2025

Geachte leden van de gemeenteraad, In uw vergadering van 12 november 2025 heb ik op een vraag van het lid Havelaar (CDA) toegezegd u nader te informeren over de reserve Frictiekosten. In deze brief geef ik een toelichting op het doel van deze reserve en de ontwikkeling van het saldo. Tot slot ga ik in op de implicaties van het verlagen van de toevoeging aan de reserve. Achtergrond Uw raad heeft in 2013 een reserve voor frictiekosten ingesteld voor de dekking van incidentele kosten die moeten worden gemaakt om organisatieveranderingen mogelijk te maken. Aanvankelijk was deze reserve bestemd voor het dekken van kosten voor diverse organisatieonderdelen in het kader van de operatie 1 Stad, 1 Opgave. In het paspoort van deze reserve wordt onverhoopt nog steeds naar dit oorspronkelijke doel verwezen, terwijl de reserve in de praktijk al geruime tijd wordt aangewend voor de dekking van incidentele kosten die samenhangen met organisatieveranderingen in bredere zin. Dat volgt ook uit de keuze van uw raad om: ▪

▪

Bij de Najaarsnota 2024de instellingsduur van de reserve Frictiekosten te verlengen tot 2028, gelet op de verwachting dat de reserve noodzakelijk zal blijven voor de bezuinigingsopgaven voor de gemeente (o.a. bij de programma’s naar aanleiding van de benchmark en de ambtelijke huisvesting) 1; Bij de Begroting 2025 de reserve aan te vullen tot 2028, zoals opgenomen in de tabel Financieel overzicht reserve Frictiekosten die hieronder is opgenomen.

Stand van de reserve In de Begroting 2026 staan op pagina 477 de standen van de reserve frictiekosten opgenomen. Voor 2026 gaat het om € 61,4 miljoen, oplopend naar € 77,5 miljoen in 2029. In de standen zijn de geplande toevoegingen aan de reserve meegenomen en niet de onttrekkingen. De werkwijze voor de frictiekostenreserve wijkt daarmee af van die voor de overige reserves. De onttrekkingen aan de reserve worden namelijk niet in de begroting geraamd, maar pas verwerkt bij de realisatie. De 1

Raadsvoordracht inzake Najaarsnota 2024

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 18 november 2025 Pagina 2 van 3

reden daarvoor is dat kosten voor organisatieveranderingen in de eerste plaats binnen de eigen budgetten opgevangen moeten worden en alleen voor het meerdere deel ten laste van de reserve gebracht mogen worden. In welke mate dat het geval is valt vooraf niet goed te bepalen omdat er ook allerlei andere factoren van invloed zijn op de budgetontwikkeling die kunnen leiden tot een tekort of juist een overschot. Op pagina 22 van de Begroting 2026 is wel een overzicht opgenomen van de aanvragen frictiekosten voor 2025 en de komende jaren. De onderstaande tabel laat de effecten daarvan zien op het saldo van de frictiekostenreserve als alle andere omstandigheden die de organisatiebudgetten kunnen beïnvloeden ongewijzigd blijven (ceteris paribus). Tabel: Financieel overzicht reserve Frictiekosten (* € 1 miljoen) 2025 2026 2027 2028 2029 Beginstand

15,5

35,4

41,2

44,5

41,1

Toevoegingen Begroting 2025 Aanvragen frictiekosten

26,0 6,1

20,0 14,1

15,0 11,8

0,0 3,3

0,0 -0,5

Verwacht eindsaldo

35,4

41,2

44,5

41,1

41,6

Wanneer het saldo wordt gecorrigeerd met de aangevraagde frictiekosten over de periode 2025 tot en met 2029, wijzigt de eindstand in 2029 van € 77,5 naar € 41,6 miljoen. Hierin zijn de frictiekosten van toekomstige organisatievernieuwing nog niet meegenomen. Belang van de frictiekostenreserve voor een toekomstbestendige organisatie Om onze gemeentelijke organisatie toekomstbestendig te houden acht het college het cruciaal om de reserve Frictiekosten op niveau te houden, zodat naast reeds voorgenomen veranderingen ook toekomstige veranderingen kunnen worden opgevangen. Frictiekosten voor de organisatieverandering die door Tijs van Lieshout wordt getrokken zullen ook vanuit deze reserve moeten worden gedekt. Op dit moment is nog geen inschatting te maken van de omvang van deze kosten, maar de kosten die samenhangen met ingrijpende organisatieveranderingen kunnen substantieel zijn. En er staan vanaf 2028 geen toevoegingen meer geraamd aan de reserve . In de preadvisering op de amendementen die bij de behandeling van de Begroting 2026 zijn ingediend, heeft het college negatief geadviseerd over voorstellen waarbij een verlaging van de bijdrage aan de reserve Frictiekosten is genoemd. Tegenover een beleidsmatige intensivering in de exploitatie zou ook een beleidsmatige dekking in de exploitatie moeten staan.

De reserve is expliciet bedoeld voor de dekking van de kosten van organisatieveranderingen, niet voor andere bestedingsdoeleinden. Met het verlagen van de reserve neemt het risico op een dekkingstekort voor de frictiekosten in de volgende bestuursperiode toe.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 18 november 2025 Pagina 3 van 3

Het college heeft zich er met de Begroting 2026 voor ingezet om de financiën op orde te hebben, in het belang van de stad en om een volgend college een goede start te geven. Ik hoop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd.

Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Hester van Buren Wethouder Financiën

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl