Raadsinformatiebrief - Evaluatie sociaal verantwoord belenen.pdf

Raadsinformatiebrief

Aan:

Portefeuillehouder(s): Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 20 juli 2023 Armoede en schuldhulpverlening Marjolein Moorman Directie Inkomen, bestuurszaken.wpi@amsterdam.nl

Onderwerp

Evaluatie sociaal verantwoord belenen Stadsbank van Lening

Datum Portefeuille(s)

Geachte leden van de gemeenteraad, In september 2020 heeft het college uw raad geïnformeerd over de uitkomsten van de bestuursopdracht “Toekomstscenario’s Stadsbank van Lening”. Conclusie was dat de Stadsbank van Lening een meerwaarde heeft voor een grote groep Amsterdammers die direct behoefte heeft aan extra financiële ruimte. Tegelijkertijd wilde het college voorkomen dat Amsterdammers met structurele financiële problemen langer dan nodig belenen. Daarom heeft het college ervoor gekozen de Stadsbank van Lening te laten toewerken naar een meer sociaal verantwoorde manier van belenen, waarbij ook actie wordt ondernomen bij signalen van onderliggende financiële problematiek. Deze meer sociaal verantwoorde manier van belenen is vormgegeven via twee lijnen: - Invoering van een gedifferentieerd tarief (ter voorkoming van problematische schulden); - Programma ‘verbeterd doorgaan’. Uw raad is hierover geïnformeerd in de brief van 29 september 2020 (BD2020-003802). Hierbij gaf het college aan dat de effecten van het gedifferentieerd tarief en het programma ‘verbeterd doorgaan’ in het eerste kwartaal van 2021 zouden worden geëvalueerd. Begin 2021 was het door de coronacrisis nog niet mogelijk om de effecten van de nieuwe maatregelen goed te meten. Daarom is de evaluatie uitgesteld en bieden wij u de resultaten nu aan.

Met de kanttekening dat de gevolgen van de coronacrisis en de daarop volgende energiecrisis en hoge inflatie, ook nu nog invloed hebben op de conclusies. In deze brief geeft het college aan wat de opzet van de evaluatie was, welke resultaten de evaluatie heeft opgeleverd en welke conclusies we hieruit trekken. Met deze brief beschouwen wij toezegging TA2020-001174 over de rentetarieven van de Stadsbank van Lening als afgedaan. Opzet en uitkomsten evaluatie De evaluatie is gebaseerd op de volgende onderzoeksvragen: 1. Doet het gedifferentieerd tarief wat het moet doen, namelijk stimuleert het klanten om lagere beleningen aan te gaan? 2. Wat zijn de effecten van ‘verbeterd doorgaan’ op het beleengedrag van klanten?

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

20 juli 2023 Pagina 2 van 4

Opmerking hierbij is dat er in 2020 geen KPI’s of concrete doelstellingen zijn geformuleerd. De evaluatie geeft wel een beeld over de ontwikkelingen in de afgelopen twee jaar, maar kan de uitkomsten niet langs een doelstelling leggen. Evaluatie gedifferentieerd tarief Het doel van differentiatie is om klanten te stimuleren een lager bedrag te belenen door naast het hoge beleentarief een laag tarief aan te bieden. Zo is het eenvoudiger een belening af te lossen en wordt de totale beleensom niet te hoog. Dit verkleint het risico dat er problematische schulden ontstaan. Vanaf 1 maart 2021 is de Stadsbank van Lening overgestapt op een gedifferentieerd beleentarief. Voor een belening tot en met € 800 geldt een beleenvergoedingstarief van 10,2% per jaar (0,85% per maand) en vanaf € 800 een tarief van 18,6 % per jaar (1,55% per maand). De grens van € 800 is gekozen op basis van een onderzoek door Onderzoek en Statistiek van de gemeente Amsterdam, waaruit blijkt dat klanten met een inkomen tot 120% van het WSM gemiddeld tot € 880 belenen1. Met het bedrag van € 800 kunnen nog voldoende urgente zaken worden betaald.

Sinds de invoering van het gedifferentieerd tarief zien we de volgende ontwikkelingen: • Het aantal klanten en de uitstaande beleensom in het lage tarief is nagenoeg gelijk gebleven; • Het percentage panden dat door klanten wordt teruggehaald is met ca.4% gestegen naar circa 86%. % klanten in het laag % Uitstaande beleensom tarief laag tarief mrt-21

39,0%

6,8%

mrt-23

37,3%

6,3%

Verschil

-1,7%

-0,4%

Dat de afgelopen twee jaar nog geen significante stijging in klanten in het lagere tarief is opgetreden (maart 2023 t.o.v. maart 2021) komt grotendeels door de hogere beleenprijzen ten gevolg van de snelle stijging van de goudkoers. De beleenprijzen zijn met circa 30% verhoogd. De klant ontvangt hierdoor een hogere gemiddelde beleenprijs voor zijn voorwerp en komt daarmee eerder in het hogere tarief. Daarnaast zien we bij klanten nog de verleiding om het maximale bedrag op te nemen in plaats van het bedrag dat nodig is voor urgente aankopen en betalingen. Conclusie gedifferentieerd tarief Conclusie is dat het aantal klanten dat een financieel voordeel heeft van het lage tarief niet significant is gestegen t.o.v. 1 maart 2021. Daarmee is de doelstelling om klanten te stimuleren een lager bedrag te belenen, niet behaald. Dit wordt grotendeels veroorzaakt door een externe 1

Ca 35% van de SBL klanten heeft een inkomen tot 120% van het WSM. De totale beleensom van deze groep is ca 11 miljoen. Bron: OIS doelgroepenanalyse SBL januari 2020.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

20 juli 2023 Pagina 3 van 4

factor, namelijk het stijgen van de goudprijs. Beleende panden worden wel vaker binnen 9 maanden opgehaald sinds de invoering van het gedifferentieerd tarief. Dat is een goede ontwikkeling. Een ander doel van het gedifferentieerd tarief was om de verminderde afdracht vanuit de Stadsbank van Lening aan de algemene middelen te compenseren. Helaas betekende de coronaperiode opnieuw klantverlies, waardoor de afdracht verder is afgenomen (van € 1,1 miljoen naar € 1,5 miljoen jaarlijks). Het saldo blijft niettemin positief en de verwachting is dat de voorgestelde verbeteracties bijdragen aan verdere stabilisatie. Voorgestelde verbeteracties 1. Om meer klanten het voordeel te bieden van de lagere beleensom de grens van € 800 verhogen naar € 1.200, zodat meer klanten in een lager tarief belenen. Dit is een logische stap gezien de stijging van de goudprijs. 2. Binnen het programma ‘verbeterd doorgaan’ (zie hieronder) klanten meer bewust maken van de voordelen van het belenen in het lagere tarief. 3. Vaststellen van KPI’s zodat bij een volgende evaluatie de resultaten concreter kunnen worden gemeten. Evaluatie ‘verbeterd doorgaan’ Het programma ‘verbeterd doorgaan’ is een ander onderdeel van sociaal verantwoord belenen.

Een belangrijk aspect van de dienstverlening van de Stadsbank van Lening is dat klanten zelf aan het loket komen, een voordeel ten opzichte van veel andere overheidsdienstverlening. Een medewerker kan hierdoor makkelijker een gesprek aangaan, waarbij de medewerker kan ingaan op signalen die duiden op ernstige geldproblemen. Het doel van ‘verbeterd doorgaan’ is klanten stimuleren en ondersteunen bij het sociaal verantwoord belenen. En daarmee voorkomen dat klanten langdurig of vaak een belening aangaan en daarmee (te) hoge kosten maken. Om klanten tijdig te kunnen doorverwijzen naar bijvoorbeeld de schuldhulpverlening zullen we sneller signalen van ernstige financiële problemen in beeld moeten krijgen. Medewerkers gaan uit van de pijlers ‘bewust maken, adviseren en doorverwijzen’. Vanuit de aanpak ‘verbeterd doorgaan’ hebben we in 2021 en 2022 ons klantenbestand* geanalyseerd op de volgende criteria: - Aantal onderpanden ; - Aantal onderpanden langer dan 4,5 jaar verlengd; - Gemiddelde beleenperiode langer dan 18 maanden (het onderpand is meer dan één keer verlengd). Deze criteria kunnen een indicatie van zijn van structurele financiële problemen. Hieruit zijn 700 Amsterdammers gekomen, die telefonisch benaderd zijn voor een gesprek. Met 400 van hen is een gesprek gevoerd. De uitkomsten: 1. 70% van de gebelde klanten vond het prettig om gebeld te worden over hun beleningen.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

20 juli 2023 Pagina 4 van 4

Het advies en het meedenken over mogelijkheden en oplossingen om eventueel eerder af te lossen worden positief gewaardeerd; 2. 56% van de klanten geeft aan dat het gesprek hen heeft geholpen; Sommigen klanten benoemden dat het gesprek leerzaam was, hen wakker schudde of meer inzicht gaf over – bijvoorbeeld – betalen in termijnen. Anderen gaven aan dat het gesprek hun belening weer onder de aandacht had gebracht; 3. 80% van de klanten heeft geen behoefte aan een vervolggesprek. Naast deze kwalitatieve data, die vooral laten zien dat de inzet vanuit ‘verbeterd doorgaan’ bewustwording stimuleert, zien we kwantitatief lichte verbeteringen (ondanks de economisch zware tijden). Het percentage panden dat wordt teruggehaald is met circa 4% gestegen en het percentage dat op de uitstaande beleensom wordt afgelost is verdubbeld van circa 2 % naar 4 %. Conclusie ‘verbeterd doorgaan’ De resultaten zijn aanleiding om deze aanpak voort te zetten en alle klanten fasegewijs te informeren over de mogelijkheden van tussentijds aflossen. Verbeteracties 1. Binnen het programma ‘verbeterd doorgaan’ klanten meer bewust maken van de voordelen van het belenen in het lagere tarief. 2. Te starten met vaststellen van KPI’s zodat bij een volgende evaluatie de resultaten concreter kunnen worden gemeten.

Tot slot Het voorkomen van geldproblemen en het ondersteunen van Amsterdammers die moeilijk rond kunnen komen, zijn belangrijke doelstellingen van dit college. De Stadsbank van Lening vervult hier een specifieke functie in die voor inwoners meerwaarde biedt. De stappen die we de afgelopen jaren hebben gezet om via de Stadsbank van Lening ook in gesprek te komen met kwetsbare Amsterdammers, zetten we de komende jaren onverminderd voort.

Ik hoop u hiermee voldoende geïnformeerd te hebben. Met vriendelijke groet,

Marjolein Moorman Wethouder armoedebestrijding en schuldhulpverlening

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl