Raadsinformatiebrief_Evaluatie pilots Stedelijk Participatief Begroten

Raadsinformatiebrief

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 27 mei 2026 Democratisering Rutger Groot Wassink Stedelijk Team Participatie (participatie@amsterdam.nl) Evaluatie pilots stedelijk participatief begroten, initiatiefvoorstel van het lid Broersen (Volt)

Geachte leden van de gemeenteraad, Hierbij biedt het college u het evaluatierapport aan over twee pilots in het kader van het initiatiefvoorstel “Onze stad, ons geld” van het lid Broersen (Volt). Deze pilots vonden plaats in de stadsdelen Noord en Zuid, als onderdeel van de buurtbudgetten. Deze brief gaat ook in op de toezegging aan het lid Broersen (TA2025-001309) om bij deze evaluatie de volgende aandachtspunten te betrekken: het opstellen van een concreet voorstel voor stadsbrede invoering van participatief begroten; de mogelijkheid om buurtbudgetten in te zetten voor bestaande initiatieven; de aanbevelingen van het onderzoek naar participatief begroten in stadsdeel Oost. Het initiatiefvoorstel schrijft voor te onderzoeken hoe stedelijk participatief begroten gefaseerd ingevoerd kan worden, door in twee pilots een aantal uitgangspunten te testen. Participatief begroten is het structureel betrekken van inwoners in de besluitvorming over de besteding van het publieke budget. Het college heeft in de pilots een aantal elementen van het initiatiefvoorstel voor stedelijk participatief begroten getest in het proces van de buurtbudgetten in stadsdeel Zuid en stadsdeel Noord. Deze betreffen onder meer co-creatie, aandacht voor inclusiviteit, en transparantie en laagdrempeligheid van het proces.

Bij de buurtbudgetten kunnen Amsterdammers zelf plannen indienen voor hun buurt, waarna iedereen uit de buurt een persoonlijke stem uitbrengt over welke plannen worden uitgevoerd. In de pilots zijn inzichten opgedaan die van nut zijn bij een eventuele gefaseerde stedelijke invoer van participatief begroten. Deze inzichten zijn de opbrengst van de evaluatie die wij u aanbieden met deze brief. Inzichten uit de evaluatie Een belangrijk inzicht uit deze evaluatie is dat genoemde uitgangspunten veel inzet vragen van de organisatie in tijd, aandacht en budget. Dit komt overeen met het beeld uit andere onderzoeken over het betrekken van bewoners dat er een spanning is tussen de ambitie om zo laagdrempelig en inclusief mogelijk te zijn en de praktische uitvoerbaarheid van het bijbehorend proces. De evaluatie geeft het belang aan om vooraf te overwegen wanneer en hoe participatief begroten op een groter, stedelijk schaalniveau kan worden ingevoerd. Per uitgangspunt levert de evaluatie verschillende inzichten op.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

•

•

•

•

Datum 27 mei 2026 Pagina 2 van 3

Inclusiviteit en toegankelijkheid: In de pilots in Noord en Zuid is vooral geïnvesteerd in het vergroten van de toegankelijkheid van het proces rond buurtbudgetten. Dit is ingevuld via persoonlijke begeleiding van mensen die plannen indienen (Zuid) en door inclusiviteit te verhogen via een groter bereik onder jongeren (Noord). Bewoners die aan de bijeenkomsten deelnamen waardeerden de toegankelijkheid, sfeer en begeleiding tijdens de bijeenkomsten. Een leerpunt in beide pilots is dat vooral Amsterdammers betrokken waren die al eerder met de buurtbudgetten hebben meegedaan. De evaluatie laat zien dat om ondervertegenwoordigde groepen beter te betrekken, meer inzet en capaciteit nodig is dan nu beschikbaar was. Co-creatie: Co-creatie is een vorm van samenwerking waarin deelnemers gelijkwaardig invloed hebben op de inhoud, proces en de uitkomsten en waarin sprake is van gezamenlijke probleemdefinitie, bundeling of samenvoeging van ideeën, onderlinge deliberatie en gedeelde afwegingen over prioriteiten. In beide pilots streefde de gemeente ernaar deze vorm van samenwerking tussen bewoners en ambtenaren te faciliteren. De evaluatie laat zien dat co-creatie niet vanzelf ontstaat en dat een zorgvuldig procesontwerp hiervoor nodig is met andere werkvormen, meer voorbereidingstijd, actieve werving en een steviger organisatorisch fundament.

Haalbaarheid: Het proces rond de buurtbudgetten omvat een haalbaarheidstoets. Daarin toetsen ambtenaren of plannen uitvoerbaar en haalbaar zijn, binnen de gestelde kaders. Indieners van plannen die mogelijk afvallen bij deze toets, krijgen de mogelijkheid om hun plan aan te passen. De evaluatie laat zien dat het van belang is om bewoners te helpen hun ingediende plan aan te passen, om de plannen van een meer diverse groep indieners (met minder ervaring) de volgende fase te kunnen laten halen. Stedelijke toepassing van deze werkwijze, breder dus dan in deze twee pilots, vereist meer zelfstandigheid van bewoners 0m hun plannen aan te passen. Dit levert spanning met de ambitie om de inclusiviteit te bevorderen, omdat daarvoor intensieve begeleiding van bewoners nodig is. Transparantie en verantwoording: Uit de pilots blijkt dat spelregels transparant waren tijdens de fase van indiening van plannen, bij bijeenkomsten en in de stemronde. De evaluatie laat zien dat het algehele procesontwerp rond buurtbudgetten onvoldoende transparant is voor alle deelnemers.

Samenvattend Het college heeft kennisgenomen van de pilots en de inzichten uit de evaluatie. Deze inzichten zijn van belang voor de verdere gedachtevorming over participatief begroten. Een stedelijk proces van participatief begroten dat laagdrempelig, inclusief en transparant is, vraagt een zorgvuldig procesontwerp en een juiste balans tussen schaalniveau en uitvoerbaarheid. De ervaring met de buurtbudgetten in de stadsdelen leert dat processen op een kleiner schaalniveau, zoals een wijk of buurt, meer succesvol kunnen zijn op het gebied van inclusie. Het is van belang om sleutelfiguren, bewonersnetwerken, jongeren en buurtplatformen vanaf het begin hierbij te betrekken. Deze actoren kunnen een wezenlijke rol vervullen bij de co-creatie, het organiseren van bijeenkomsten en het onder de aandacht brengen van de mogelijkheden bij

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 27 mei 2026 Pagina 3 van 3

ondervertegenwoordigde groepen. Ook is het van belang om op buurtniveau in gesprek te gaan over gezamenlijke prioritering van beschikbare budgetten. Door ook stedelijke thema's te verbinden met lokale bijeenkomsten in buurten en wijken kunnen Amsterdammers stedelijke vraagstukken bespreken vanuit hun eigen buurtperspectief. Dan kunnen de inzichten uit voorliggende evaluatie van de pilots in de buurtbudgetten van betekenis zijn voor de gehele stad. Gegeven de inzichten uit de evaluatie is het aan uw raad om voor het vervolg richting te geven aan de mogelijke stadsbrede invoering van participatief begroten. Binnen de pilots hadden bestaande initiatieven de mogelijkheid om mee te doen, conform de toezegging. Hiermee beschouwt het college genoemde toezegging als afgedaan. Met vriendelijke groet,

Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Rutger Groot Wassink Wethouder Democratisering

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl