Raadsinformatiebrief Evaluatie gezamenlijke schimmelaanpak.pdf

Raadsinformatiebrief

Aan:

Portefeuillehouder(s): Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 14 oktober 2024 Volkshuisvesting Dirk de Jager Directie Wonen (bestuurszaken.wonen@amsterdam.nl)

Onderwerp

Evaluatie gezamenlijke schimmelaanpak

Datum Portefeuille(s)

Geachte leden van de gemeenteraad, Vocht- en schimmelproblemen in Amsterdamse woningen zijn onacceptabel, omdat deze ernstige gezondheidsrisico's met zich meebrengen. Niemand zou in een woning met schimmel moeten wonen. Het college en corporaties pakken daarom deze problematiek met de hoogste prioriteit aan. De gezamenlijke schimmelaanpak is vanaf het voorjaar 2023 gestart. In korte tijd is de schimmelaanpak tot stand gekomen en vanaf 1 november 2023 zijn de woningcorporaties met de uitvoering gestart. Met deze brief informeert het college u over de evaluatie van de gezamenlijke schimmelaanpak voor de periode 1 november 2023 tot en met 31 mei 2024 en de daar uitvloeiende aangescherpte afspraken. Deze evaluatie is tot stand gekomen met de Amsterdamse woningcorporaties, Amsterdamse Federatie van Woningcorporaties (AFWC), stichting !WOON, GGD Amsterdam, Federatie Amsterdamse Huurderskoepels (FAH) en gemeente Amsterdam. Evaluatie gezamenlijke schimmelaanpak Met de gezamenlijke schimmelaanpak1 werken woningcorporaties samen om schimmelproblemen adequaat aan te pakken. Dit bereiken woningcorporaties door woningen bouwtechnisch op orde te brengen, schoon te maken waar nodig en bewoners goed te infomeren over hoe zij schimmelproblemen kunnen voorkomen. De woningcorporaties hebben sinds de start van de aanpak veel werk verzet.

De gezamenlijke inspanningen hebben tot en met mei 2024 geleid tot het oppakken van alle 7.700 schimmelmeldingen van bewoners. Dit is een mooi resultaat. Tegelijk weten we uit de Amsterdamse Gezondheidsmonitor 2020 dat 23% van alle woningen in Amsterdam te maken heeft met vocht- of schimmelplekken in woon -of slaapkamer. We zien ook nog steeds schrijnende gevallen. Dit onderstreept de noodzaak van een structurele schimmelaanpak. Als onderdeel van deze aanpak en de samenwerking zijn effectieve instrumenten ontwikkeld, waaronder op maat gemaakte trainingsprogramma’s en een uniforme werkwijze voor een goede 1

https://amsterdam.raadsinformatie.nl/document/13536959/1#search=%22gezamenlijke%20schimmel aanpak%22

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 14 oktober 2024 Pagina 2 van 5

inspectie en voorlichting. Deze bieden een duidelijke richtlijn om de oorzaak van schimmel te achterhalen, de juiste stappen te ondernemen en voor het geven van goed advies. Alle betrokken medewerkers van de woningcorporaties, stichting !WOON en gemeente Amsterdam hebben een van de programma’s gevolgd, passend bij hun taak op het gebied van intake, advies over gebruik van de woning, inspectie en/of nacontrole. De woningcorporaties beoordelen de kwaliteit van de inspecties aan de hand van de nieuwe werkwijze over het algemeen als goed. In enkele gevallen is de oorzaak van de schimmelmelding nog onbekend, waardoor een specialist moet worden ingeschakeld. Het streven om binnen 14 dagen na melding een huisbezoek uit te voeren, is vanaf maart 2024 zo goed als gehaald (95%). In de maanden daarvoor waren corporaties nog bezig met het goed inrichten van de aanpak. Stadgenoot besloot de eerste inspectie te combineren met het meteen professioneel laten verwijderen van de schimmel in de woning, wat resulteert in een later huisbezoek vanwege de benodigde voorbereiding en de juiste analyse. Het eerste contact met bewoners waarbij de corporatie hen op de hoogte van het huisbezoek stelt is altijd binnen enkele dagen. Sinds maart 2024 is dit binnen maximaal 2 dagen.

Stapsgewijs meer duidelijkheid over de schimmelproblematiek Door de aanpak en samenwerking krijgen de betrokken partijen een steeds beter beeld van de schimmelproblematiek en leren ze van elkaar. Het feit dat deze problematiek voorheen niet structureel werd bijgehouden en nu in gezamenlijkheid wordt aangepakt, maakt dat we nu belangrijke lessen trekken uit de evaluatie en de aanpak verder kunnen verbeteren en ontwikkelen. De belangrijkste inzichten uit de eerste evaluatie: • De meeste meldingen komen uit stadsdelen West, Nieuw-West en Oost. Echter, wanneer het aantal meldingen wordt vergeleken met het aantal corporatiewoningen per stadsdeel, springt er geen stadsdeel uit. • In de meeste gevallen wordt het gebruik van de woning als oorzaak genoemd. Echter, wanneer overige oorzaken zoals lekkages, bouwkundige/ installatietechnische gebreken bij elkaar worden opgeteld, vormen deze in totaal bijna 60 procent. • Hoewel de meeste meldingen komen uit woningen van vóór 199o, zijn ze relatief gezien evenredig verdeeld over de bouwjaren. Alleen woningen van na 2021 laten duidelijk minder schimmelmeldingen zien. • De meldingen zijn vaak individueel in plaats van complexmatig. In 9% van de complexen zijn meer dan 5 meldingen per complex gedaan.

• De meeste woningen met vocht en schimmelmeldingen beschikken over ofwel een volledig natuurlijk ventilatiesysteem voor zowel toevoer als afvoer, of over een ventilatiesysteem met natuurlijke toevoer in combinatie met mechanische afvoer. • De meeste meldingen komen voor in woningen met energielabel A t/m D. Relatief gezien komen schimmelmeldingen het vaakst voor in woningen met energielabel B t/m G.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 14 oktober 2024 Pagina 3 van 5

De schimmelaanpak verder ontwikkeld De gezamenlijke schimmelaanpak is in ontwikkeling en corporaties krijgen steeds meer ervaring om schimmel en vocht op de juiste manier aan te pakken. Om effectief in te spelen op de geleerde lessen uit de evaluatie, hebben de corporaties inmiddels de volgende stappen ondernomen: 1. ICT en registratie zijn verbeterd: het was niet mogelijk om de afgesproken data over de oorzaken en oplossingen uit de bestaande systemen te halen, omdat deze hier niet op ingericht waren. Dat betekent dat voor sommige corporaties ook niet alle data met terugwerkende kracht te achterhalen zijn. 2. Het nazorgtraject is gestart: dit is later opgestart dan oorspronkelijk bedoeld door het grote aantal meldingen, maar is inmiddels vrijwel overal goed op orde. Aan het eind van dit jaar is het nazorgtraject volledig op orde. Het nazorgtraject biedt inzicht in de ervaringen van bewoners en of het probleem structureel is opgelost. 3. Capaciteit is verbeterd: de corporaties ondervonden een capaciteitsprobleem om woningen met een schimmelmelding tijdig te bezoeken. In de afgelopen periode is daarom meer personeel opgeleid en ingezet, waardoor meldingen zichtbaar sneller opgepakt worden. 4. Huisbezoek binnen twee weken uitvoeren: In de afgelopen periode zijn twee werkwijzen onderzocht.

Eén richtte zich op het uitvoeren van een eerste huisbezoek binnen 14 dagen, terwijl de andere lag de nadruk op het direct verwijderen van de schimmel, wat resulteerde in een vertraagd huisbezoek. Uit de evaluatie bleek dat de werkwijzen, waarbij de schimmel direct werd verwijderd, te grote vertraging veroorzaakten bij het eerste huisbezoek. Daarom zal woningcorporatie Stadgenoot nu ook de werkwijze hanteren waarbij het huisbezoek binnen twee weken wordt uitgevoerd. 5. Kennis onderhouden en focus op de nieuwe werkwijze: de trainingsprogramma’s voor alle betrokkenen worden herhaald om de kennis actueel te houden en te verbeteren. 6. Streven naar uniformiteit: hoewel er ruimte blijft voor verschillen om van elkaar te leren, hanteren corporaties de registratieprocedure op uniforme wijze. De resultaten van deze stappen zullen zichtbaar zijn in de volgende evaluatie. Ik verwacht u hierover in april 2025 te kunnen informeren. Schimmelaanpak versterken en/of verduidelijken Met de gezamenlijke schimmelaanpak zijn belangrijke stappen gezet in het structureel aanpakken van schimmelproblemen. Echter zien we dat er meer nodig is om de grote problemen in de stad aan te pakken. Daarom hebben we gezamenlijk afgesproken met de volgende aanvullende stappen aan de slag te gaan: 1.

Inzet van de Energiebespaarservice (EBS): De EBS van de gemeente Amsterdam controleert 14.000 woningen ook proactief op vocht en schimmelproblemen. Hierbij wordt de ventilatie gecontroleerd, de mechanische ventilatie gemeten en indien nodig schoongemaakt. Bewoners worden gevraagd naar hun gebruik van de woning en krijgen passend advies. Medewerkers van de EBS hebben hiervoor een trainingsprogramma van de gemeente aangeboden gekregen. Woningen met schimmelproblemen worden gemeld bij de corporatie. De resultaten van de EBS worden meegenomen in de volgende evaluatie.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 14 oktober 2024 Pagina 4 van 5

2. Extra inzet op vocht en schimmel: vanuit verschillende stadsdelen wordt extra ingezet op het aanpakken van vocht en schimmel. In de stadsdelen Nieuw-West, Noord en West worden initiatieven gestart om woningen proactief te controleren. Deze inspanningen zullen onder de regie en in lijn met de gezamenlijke schimmelaanpak vallen om de registratie en werkwijze te waarborgen. Bijvoorbeeld, in Noord gaat een nieuw initiatief van start; Ymere gaat in enkele complexen achterstallig onderhoud wegwerken in combinatie met het oplossen van vocht- en schimmelproblemen. Dat gebeurt in samenwerking met Aanpak Noord en het stadsdeel. U ontvangt binnenkort een raadsinformatiebrief over dit initiatief. 3. Complexgewijze aanpak: Elke melding wordt conform de aanpak geregistreerd en de betreffende woning bezocht. Wanneer er meerdere meldingen in een complex zijn, bezoekt de corporatie deze woningen. Indien er bouwtechnisch redenen voor zijn, onderzoekt de corporatie ook actief de mogelijke oorzaken in het gehele complex en welke mogelijke maatregelen genomen kunnen worden. 4. Een overkoepelende toets: de corporaties schakelen ieder afzonderlijk een onafhankelijke partij in voor onderzoek, bij complexe gevallen, terugkerende meldingen of als de corporatie er niet in slaagt het probleem op te lossen.

In de komende periode zal besproken worden of een overkoepelende, onafhankelijke partij in complexe situaties uitkomst kan bieden. 5. Transparantie: de huurders worden geïnformeerd over het proces en welke ingreep er gedaan moet worden om de schimmel te verwijderen. Bouwkundige rapporten, rapportages van co-makers en installatiebedrijven en informatie van de corporatie zelf maken hier ook onderdeel van uit, tenzij deze privé zijn. 6. Aanpak natuurlijke ventilatie: woningcorporaties De Alliantie, Stadgenoot en de gemeente nemen het voortouw in het onderzoek naar de mogelijkheid om een beoordelingsmodel en gereedschapskist te ontwikkelen voor woningen met natuurlijke ventilatie. Deze hulpmiddelen moeten bijdragen aan het oplossen van vochtproblemen in dergelijke woningen. Als blijkt dat dit goed werkt, wordt dit opgenomen in de gezamenlijke aanpak. 7. Tussentijdse maatregelen: voor panden die volgens planning gesloopt, gerenoveerd, verduurzaamd gaan worden, is het aanbrengen van grote aanpassingen niet haalbaar. Hier voert de corporatie zelf wel andere tussentijdse maatregelen uit die het probleem beheersbaar houden. Individuele bewoners worden hierover door hun corporatie geïnformeerd. Daarnaast wordt in het kader van de schimmelaanpak onderzocht of de corporaties een beeld kunnen gaan geven in het aantal maatregelen. 8.

Vocht- en schimmelproblemen kunnen ontstaan wanneer te veel mensen in een te kleine woning wonen. De gemeente zal samen met de corporaties onderzoeken of er in specifieke gevallen mogelijkheden zijn om een alternatieve woning aan te bieden. Dit onderzoek maakt deel uit van het bredere vraagstuk rondom woonruimteverdeling. Binnen de Amsterdamse Aanpak Volkshuisvesting is afgesproken dat de bestaande urgente groepen niet worden uitgebreid. Het aanbieden van een alternatieve woning aan deze groep betekent dat andere groepen langer op een oplossing moeten wachten. 9. Als corporaties problemen met vocht en schimmel ontdekken in monumenten, bespreken ze dit met de gemeente. Waar nodig wordt dit ingebracht in de werkgroep ‘erfgoed’ van het isolatieoffensief, die zich richt op onderhoud en woningverbetering (zoals isolatie en

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 14 oktober 2024 Pagina 5 van 5

ventilatie) en op zoek gaat naar oplossingen. Hierbij wordt niet alleen gekeken naar het behoud van het monument en de gebouwschil, maar ook naar de impact op het binnenklimaat en het welzijn van de bewoners. We zijn niet tot overeenstemming gekomen over het toepassen van huurkorting bij structurele schimmelproblematiek met een bouwkundige oorzaak. Hierover blijven we wel met de corporaties in gesprek. De voortgang van bovenstaande stappen wordt toegelicht in de volgende evaluatie. Ik verwacht u hierover in april 2025 te kunnen informeren. Communicatie en voorlichting Het is belangrijk dat huurders weten dat zij met vocht en schimmelproblemen terecht kunnen bij hun corporatie. De voorlichting sluit aan op de stappen van de aanpak. Tussen nu en mei volgend jaar (2025) benutten we momenten om Amsterdammers te informeren over de voortgang. Dit najaar starten we een algemene voorlichtingscampagne, waarin tips worden gegeven over wat mensen zelf kunnen doen. Daarnaast wordt benadrukt dat bewoners vocht- en schimmelproblemen moeten melden bij hun verhuurder, en wordt uitgelegd hoe ze een melding kunnen doen en wat ze van het vervolgtraject mogen verwachten. Wanneer de volgende evaluatie (2025) is afgerond, willen we dat moment aangrijpen voor een bredere voorlichtingscampagne. De voorbereidingen voor deze gerichte communicatiecampagne beginnen dit najaar.

We streven ernaar om dit samen met de woningcorporaties, een aantal stadsdelen en mogelijk andere partners te organiseren. Hierbij richten we ons niet alleen op specifieke stadsdelen, maar ook op doelgroepen die moeilijker bereikbaar zijn. Als er door de actualiteit of resultaten van de aanpak andere geschikte momenten zijn om het onderwerp onder de aandacht te brengen, spelen we daarop in. Ik vertrouw erop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Dirk de Jager Wethouder Volkshuisvesting

Bijlagen 1. Evaluatie van de Gezamenlijke Aanpak Vocht en Schimmel 2023-2024

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl