Raadsinformatiebrief escalatieladder vakantieverhuur.pdf

Raadsinformatiebrief

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 4 maart 2025 Volkshuisvesting Zita Pels Directie Wonen (bestuurszaken.wonen@amsterdam.nl) Raadsinformatiebrief inzake voorlopige opzet Escalatieladder Vakantieverhuur

Geachte leden van de gemeenteraad, Wonen in Amsterdam staat al lange tijd onder druk. Woningen zijn bedoeld om in te wonen, maar door de opkomst van vakantieverhuur zagen we dat steeds meer woningen grote delen van het jaar werden verhuurd. Bovendien ervaarden veel Amsterdammers overlast door vakantieverhuur. De afgelopen jaren namen we daarom al verschillende maatregelen om vakantieverhuur te beperken. We zien dat die effect hebben: de ervaren overlast is afgenomen. Maar in een aantal wijken zijn aanvullende stappen nodig. Daarom legt het college u in deze raadsbrief de voorlopige opzet van de escalatieladder voor. Met de escalatieladder kunnen we maatregelen opschalen of afschalen, op basis van vooraf afgesproken grenswaarden. Zo zorgen we ervoor dat aan de voorkant duidelijk is welke maatregel wanneer van toepassing is. De escalatieladder zoals we die hier beschrijven is nog niet definitief. We gaan met deze voorlopige uitwerking de stad in om op verschillende manieren input op te halen. Op basis van die participatie maken we een definitieve versie die het college in het tweede helft van 2025 vaststelt. In deze brief vindt u een toelichting op de escalatieladder vakantieverhuur. U leest meer over: 1. Hoe staat het er nu voor met vakantieverhuur? 2. De escalatieladder vakantieverhuur 3.

Hoe verder: participatietraject Het opstellen van een escalatieladder vakantieverhuur kondigden we aan in de Amsterdamse Aanpak Volkshuisvesting (AAV). Daarnaast is de escalatieladder onderdeel van het bredere uitvoeringsprogramma bezoekerseconomie. Daarin houdt het college de raad jaarlijks op de hoogte van de verschillende maatregelen die we nemen om te sturen op het aantal toeristenovernachtingen en de leefbaarheid in de stad. Het uitvoeringsprogramma bezoekerseconomie is een uitwerking van de Verordening op toerisme in balans Amsterdam.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 4 maart 2025 Pagina 2 van 6

In de voorlopige uitwerking van de escalatieladder namen we daarnaast motie 537 van de leden Van Renssen (GroenLinks), Namane (PvdA) en Bentoumya (GroenLinks) over verbodswijken mee. Deze motie doen we af op het moment dat we de escalatieladder daadwerkelijk vaststellen. 1. Hoe staat het er nu voor met vakantieverhuur? Vraagstukken rond vakantieverhuur spelen al langere tijd in Amsterdam. In 2014 was er een explosieve toename van vakantieverhuur. Amsterdammers ervaarden veel overlast en maatregelen waren nodig. Daarom liepen we voorop in de aanpak van vakantieverhuur en hebben we de afgelopen jaren verschillende maatregelen genomen. • • • •

In 2014 stelden we een maximale verhuurtermijn in van 60 dagen. Vervolgens stelden we in 2017 een meldplicht in. Dat betekent dat Amsterdammers die aan vakantieverhuur doen verplicht zijn om dat te melden. In 2019 verlaagden we de maximale verhuurtermijn verder, van 60 dagen naar 30 dagen. Ten slotte ging in 2020 een vergunningplicht en in 2021 een registratieplicht gelden. Dat betekent dat iedere Amsterdammer die aan vakantieverhuur wil doen verplicht is een vergunning en een registratienummer aan te vragen. De laatste wordt tevens verplicht getoond in de advertentie.

We zien nu dat de ervaren overlast in de hele stad tussen 2019 en 2023 afnam. Zo wordt er in 2023 ten opzichte van 2019 in 36 wijken minder overlast ervaren door vakantieverhuur (WIA-factsheet Leefbaarheid 2023). Ook daalde het aanbod voor vakantieverhuur op Airbnb in 2023 met 58% ten opzichte van 2019 (Vakantieverhuur in beeld, Ontwikkelingen, maatregelen en leefbaarheid O&S, 2024). Over het Wonen in Amsterdam Onderzoek informeerden we u eerder. Voor de volledigheid vindt u beide onderzoeken ook nu in de bijlage. We hebben ons daarnaast ook richting het Rijk en Europa ingezet om handhaving op vakantieverhuur beter mogelijk te maken. Vanaf mei 2026 is er een nieuwe databron voor toeristische verhuur in woningen beschikbaar. We hebben dan toegang tot data van platforms voor Toeristische verhuur over onder meer het aantal overnachtingen per adres. Dit volgt uit de EU-verordening datadeelplicht korte termijnverhuur1, die platforms verplicht om het daadwerkelijk verhuurde aantal nachten systematisch te delen met gemeenten. Dit zal ons helpen om gerichter te kunnen handhaven op onze regelgeving. 2. De escalatieladder vakantieverhuur Hoewel de overlast van vakantieverhuur sterk is afgenomen, zijn er toch nog wijken in Amsterdam waar de ervaren overlast te hoog is. Daarom introduceren we twee nieuwe maatregelen.

1

Verordening (EU) 2024/1028 van het Europees Parlement en de Raad van 11 april 2024 betreffende het verzamelen en delen van gegevens met betrekking tot diensten voor korte termijnverhuur van accommodatie en tot wijziging van Verordening (EU) 2018/1724.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 4 maart 2025 Pagina 3 van 6

De eerstvolgende stap is een verlaging van het maximaal aantal nachten vakantieverhuur in één of meerdere wijken van 30 naar 15. Als dat ook niet genoeg effect zou hebben, is het uiterste middel een tijdelijke stop op vakantieverhuur in een bepaalde wijk. Een tijdelijke stop op vakantieverhuur is in principe voor een termijn van 3 jaar. Het effect van de maatregelen meten we in het tweede jaar dat de stop geldt. Vervolgens kunnen we bepalen of de stop moet blijven gelden, of dat we weer teruggaan naar de voorafgaande maatregel. Met deze twee nieuwe maatregelen bestaat de escalatieladder vakantieverhuur uit 7 treden. Een overzicht vindt u in de figuur hieronder. Trede 7

Trede 6

Tijdelijke stopwijken vakantieverhuur maximaal 4 jaar

Verlagen maximale verhuurtermijn in wijken naar 15 nachten

Trede 5 Registratieplicht 2021 Vergunningplicht

Trede 3 2019 Trede 2 2017 Trede 1 2014

• •

• •

Trede 4 2020 Verlagen maximale verhuurtermijn naar 30 dagen

Meldplicht Geen corporatiewoningen

Verlagen maximale verhuurtermijn naar 60 dagen Maximaal vier personen

De maatregelen in trede 1 t/m 5 gelden voor de hele stad en vormen samen de basis van het beleid rondom vakantieverhuur. Deze maatregelen kunnen niet afgeschaald worden. We zitten op dit moment op trede 5 in de ladder. Trede 6 en 7 zijn maatregelen die we nog kunnen nemen. De voorgestelde maatregelen in trede 6 en 7 nemen we per wijk, omdat de ervaren overlast niet persé het grootst in de wijken waar ook de meeste vakantieverhuur plaatsvindt. De verschillen per wijk liggen soms ver uit elkaar. Daarom is er voor gekozen om daar waar de ervaren overlast het grootst is, het eerst zal worden geëscaleerd. Wanneer zetten we de stap naar een volgende trede? De volgende stap in de escalatieladder zetten we als een wijk te maken heeft met te veel negatieve gevolgen van vakantieverhuur. Om te bepalen wanneer dat het geval is spreken we objectieve criteria af in de vorm van grenswaarden. We zetten de stap naar een volgende trede als alle van de volgende grenswaarden overschreden wordt: 1. De ervaren overlast in een wijk is hoog: Het percentage huishoudens in een wijk dat in het Wonen in Amsterdam-onderzoek (WiA) aangeeft ‘ja, een beetje overlast’ of ‘ja, veel overlast’ te ervaren van vakantieverhuur is 30% of meer.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 4 maart 2025 Pagina 4 van 6

2. De draagkracht voor toerisme in de wijk is laag: Een wijk wordt als ‘kwetsbaar’ (hoog tot zeer hoge toeristische druk en matige bezoekers gerelateerde leefbaarheid) of ‘onder druk’ (zeer hoge toeristische druk en ongunstige bezoekers gerelateerde) aangeduid in het Toeristisch draagkrachtonderzoek. 3. De omvang van vakantieverhuur in de wijk is groot: Het percentage gemelde nachten vakantieverhuur ten opzichte van de woningvoorraad in de wijk is meer dan het stedelijk gemiddelde (in 2023 was dit gemiddelde 14%) Als blijkt dat meer dan 80% van de wijken binnen een stadsdeel de grenswaarden overschrijdt, zullen we in het gehele stadsdeel escaleren. Dat betekent dat de maatregel dan in alle wijken van het stadsdeel wordt ingevoerd. Op deze manier wordt bijgedragen aan het verbeteren van de leefbaarheid in het hele stadsdeel. Een stadsdeel waarbij de leefbaarheid in een ruime meerderheid van de wijken onder druk staat kan als gevolg hiervan in zijn totaliteit minder vakantieverhuur aan. Strengere maatregelen zijn daarom nodig in het hele stadsdeel. We voorkomen hiermee dat het woongenot van bewoners in het stadsdeel nóg ernstiger wordt aangetast door de druk van toeristische verhuur op de woonomgeving. Bijkomend voordeel is dat er op deze manier meer eenduidigheid en duidelijkheid is over het geldende nachtencriterium binnen het stadsdeel.

Als minder dan 80% van de wijken binnen een stadsdeel de grenswaarden overschrijden, dan zal er in de individuele wijken die de grenswaarden overschrijden worden geëscaleerd. Iedere twee jaar toetsen we per wijk of alle grenswaarden overschreden worden. Op die manier is er voldoende tijd om te zien of de maatregel in de huidige trede voldoende effect heeft. Als na twee jaar blijkt dat de overlast binnen de gestelde grenzen blijft, hebben de maatregelen voldoende effect gehad. Maar als de criteria na twee jaar nog steeds overschreden worden, is er kennelijk meer nodig. Uitspraken van de Raad van State zijn verwerkt in de escalatieladder In 2020 stelden we in verschillende wijken een verbod op vakantieverhuur in. De overlast in die wijken was hoog. De Raad van State vernietigde dat verbod in 2023. Hoofdlijnen van de uitspraak waren dat het college de effecten van de al genomen maatregelen niet goed genoeg had onderzocht. En dat we eerst naar minder vergaande maatregelen hadden moeten kijken. In de nieuwe escalatieladder toetsen we daarom eerst twee jaar na invoering van een maatregel de effecten. Dat doen we op basis van vooraf afgesproken grenswaarden. Daarnaast stellen we een tussenstap in, namelijk trede 6. Daarmee geven we invulling aan het advies van de Raad van State. 3.

Welke maatregelen zetten we direct in? Zoals gezegd hebben de maatregelen die we tot nu toe namen in veel wijken bijgedragen aan het gewenste effect. Maar er zijn ook wijken waar de grenswaarden worden overschreden. Daarnaast willen we in wijken waar we niet alle grenswaarden passeren, maar de overlast wel hoog is, gericht inzetten op handhaving. Eerste escalatiemoment: 1 april 2026, 12 wijken naar 15 nachten

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 4 maart 2025 Pagina 5 van 6

De meest recente data die we kunnen gebruiken om te beoordelen of er wijken zijn waar de grenswaarden worden overschreden is van 2023. Op basis van de grenswaarden hierboven is nu in meerdere wijken reden om de stap naar trede 6 te zetten: een verlaging van het maximumaantal nachten vakantieverhuur van 30 naar 15. Het gaat om de volgende wijken die de grenswaarden overschrijden: Burgwallen-Nieuwe Zijde, Grachtengordel-West, Grachtengordel-Zuid, Haarlemmerbuurt, Jordaan, Nieuwmarkt/Lastage, Weesperbuurt/Plantage en de Weteringschans. Omdat deze wijken samen 80% van stadsdeel Centrum bestrijken zal in het gehele stadsdeel de extra maatregel worden ingevoerd, en daarmee ook gelden voor de Burgwallen-Oude Zijde en Oostelijke Eilanden/Kadijken. Ook de wijken Nieuwe Pijp en Oude Pijp overschrijden de gestelde grenswaarden. Omdat dit de enige wijken zijn in stadsdeel Zuid alwaar de grenswaarden worden overschreden, zal de extra maatregel alleen in de twee genoemde wijken worden ingevoerd. De maatregel kan dan per 1 april 2026 ingaan. Om het aantal nachten te verlagen moeten we de huisvestingsverordening (HVV) aanpassen. Dat kan op zijn vroegst in de HVV die in 2026 ingaat. Daarnaast is er een vaste termijn voor de vergunningen voor vakantieverhuur, die termijn verloopt ieder jaar op 1 april.

Het terugbrengen van het maximumaantal nachten vakantieverhuur in deze wijken kan dus ingaan op 1 april 2026. We nemen deze maatregel mee in de voorbereiding van de HVV 2026. Mocht er uit de participatie, waaronder de inspraakprocedure van de HVV, grote veranderingen in de escalatieladder volgen, dan kunnen we dit gedurende het proces ook nog wijzigen in de HVV. Het vaststellen van de HVV vindt namelijk plaats in het vierde kwartaal van 2025, nadat de definitieve versie van de escalatieladder is vastgesteld door het college. Gerichte inzet in wijken waar veel overlast wordt ervaren Aanvullend zetten we in op gerichte handhaving in wijken waar de ervaren overlast hoog is, maar nog niet alle grenswaarden worden overschreden. Daarmee kunnen we direct beginnen. We richten ons met name op wijken waar de overlast hoog is, maar het aantal gemelde nachten relatief laag. In die specifieke wijken schalen we de handhaving op. Daarnaast gaan we actief in gesprek met vergunninghouders/verhuurders en met omwonenden. Handhaving zal ook worden opgeschaald direct na invoering van een extra maatregel. 4. Hoe verder: participatietraject Zoals gezegd is deze escalatieladder vakantieverhuur nog niet definitief. We gaan met belanghebbenden in gesprek om beter zicht te krijgen op hun perspectieven en om behoeftes mee te kunnen nemen in de uitvoering van de escalatieladder.

Zo brengen we de impact in kaart die extra maatregelen kunnen hebben voor verschillende groepen, zoals vergunninghouders, verhuurplatforms, plaatselijke ondernemers en belangenorganisaties voor bewoners en verhuurders. Dit doen we op drie momenten:

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 4 maart 2025 Pagina 6 van 6

1. Gesprekken met verhuurplatforms en belangenorganisaties in het eerste kwartaal van 2025 2. Inspraak in het tweede kwartaal van 2025 tegelijk met de inspraakprocedure voor wijziging van de Huisvestingsverordening Amsterdam 2024 per 2026. Dit participatiemoment is voor vergunninghouders, plaatselijke ondernemers, omwonenden en andere burgers die zich betrokken voelen bij dit onderwerp. 3. Tegelijk met de inspraak vragen we de stadsdelen om advies.

Tot slot De inzet van het college rond vakantieverhuur is helder. Woningen moeten zoveel mogelijk beschikbaar zijn om in te wonen. Daarnaast willen we de leefbaarheid in de wijken versterken door de overlast die Amsterdammers ervaren door vakantieverhuur te beperken. De afgelopen jaren namen we daarom verschillende maatregelen rond vakantieverhuur. Mede daarvan zien we nu de effecten. Met deze voorlopige uitwerking van de escalatieladder vakantieverhuur maken we transparant wat de mogelijke volgende maatregelen zijn. En ook spreken we aan de voorkant af wanneer we die maatregelen in gaan zetten. We scherpen het voorstel de komende maanden verder aan met de uitkomsten van het participatietraject en de adviezen van de stadsdelen. Het college stelt in de tweede helft van 2025 een definitieve uitwerking vast. Op dat moment informeren we u hier ook verder over. Ik vertrouw erop u hiermee voldoende geïnformeerd te hebben. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Zita Pels Wethouder Volkshuisvesting

Bijlagen 1. Vakantieverhuur in beeld Ontwikkelingen, maatregelen en leefbaarheid (O&S, 2024) 2. WIA-Factsheet leefbaarheid 2023

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl