Raadsinformatiebrief einde BO Inzicht

Raadsinformatiebrief

Aan:

Portefeuillehouder(s): Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 17 december 2024 Financiën Hester van Buren Karla Buiskool Toxopeus, k.toxopeus@amsterdam.nl

Onderwerp

Afronding bestuursopdracht Inzicht in beleid, geld en keuzes

Datum Portefeuille(s)

Geachte leden van de gemeenteraad, Met deze brief informeert het college u over de afronding van de bestuursopdracht Inzicht in Beleid, geld en keuzes. Het college komt hiermee de toezegging van 16 oktober aan de leden Schmit en Asruf na om voor het einde van het jaar een brief te sturen over de afronding van de bestuursopdracht inzicht in beleid, geld en keuzes, inclusief de vervolgstappen en borging (TA2024-001234). De portefeuillehouder beschouwt deze toezegging hiermee als afgedaan. De brief is opgebouwd vanuit de aandachtspunten die de Rekenkamer u ook heeft meegegeven: - De resultaten: wat is opgeleverd - Hoe dit wordt geborgd - Welke vervolgstappen het college nog zet In de bijlage vindt u een laatste versie van de routekaart, waarin het totaaloverzicht van de opgeleverde producten en stappen is weergegeven. Resultaten: een vergelijking van onze uitgaven en een structureel inzichtelijke begroting De bestuursopdracht inzicht in beleid geld en keuzes heeft de begroting op twee manieren inzichtelijk gemaakt: 1.

Benchmark: De uitgaven zijn vergeleken met die van andere gemeenten, via een geobjectiveerde benchmark. Uit dit onderzoek bleek: - Dat Amsterdam relatief ruimte eigen inkomsten heeft, en dus relatief veel ruimte om eigen keuzes te maken bovenop de vaste gemeentelijke taken. - Dat Amsterdam hogere uitgaven heeft op een aantal onderdelen (bijvoorbeeld in de openbare ruimte en bij re-integratie) maar dat er ook onderdelen zijn met relatief lage uitgaven (bijvoorbeeld kunst en cultuur, economie).

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 17 december 2024 Pagina 2 van 5

Het is daarbij belangrijk op te merken dat waar ‘meer’ of ‘minder wordt uitgegeven, dit niet betekent dat dit ‘te veel’ of ‘te weinig’ is. Ook andere overwegingen kunnen daarbij een rol spelen. Bijvoorbeeld de mate van achterstallig onderhoud, of andere gemeenten de taak op voldoende niveau uitvoeren en of sprake is van een beleidsprioriteit. Het eindrapport is besproken in de commissie Financiën, Kunst en Diversiteit van 11 juli. 2. Extra informatie over uitgaven en keuzes: De uitgaven zijn structureel inzichtelijker gemaakt via de nieuwe Digitale begroting. Vanuit de bestuursopdracht is daarbij ook de volgende extra informatie toegevoegd: - Een overzichtspagina per programma onderdeel. - Een overzicht per programma onderdeel van de wettelijke taken, de belangrijkste beleidsstukken, de taken van de stadsdelen en wat bekend is over effectiviteit. - Meer informatie over de uitgaven, door de begroting in te delen in deelbudgetten. Hierdoor krijgt de raad meer informatie over waar het geld aan wordt besteed. - Meer inzicht in de keuzes per deelbudget, en de ruimte om die te heroverwegen. De raad kan op basis van dit overzicht bepalen of zij andere keuzes wil overwegen en voorstellen van het college in perspectief plaatsen.

Voorbeeld van een pagina uit de digitale Begroting

De digitale doorklikbare begroting is te vinden via www.amsterdam.nl/begroting en ook direct te benaderen via deze link. De informatie vanuit de bestuursopdracht is te vinden onder de knoppen “Achtergrondinformatie” en de groene knop “Meer detail en keuzes” bij elk programmaonderdeel.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 17 december 2024 Pagina 3 van 5

Borging en doorontwikkeling: Het college is van mening dat de nieuwe informatie in de Digitale doorklikbare begroting het inzicht en de sturingsmogelijkheden voor college en raad vergroot, en heeft hierover ook uit uw raad positieve reacties ontvangen. Het college wil deze informatie dan ook een structurele plek geven in de digitale begroting. De deelbudgetten die zijn gedefinieerd, krijgen een plek in de bestaande begrotingsstructuur en financiële administratie. Bij de Begroting 2026 wordt dit gerealiseerd. Op deze manier wordt de informatie uit de bestuursopdracht geïntegreerd met de Planning en Controlcyclus. Daarmee wordt geborgd dat deze informatie actueel en bruikbaar blijft. Zowel voor het college als door de raad. Het college is voornemens ook de jaarrekening, voorjaarsnota en najaarsnota in een digitaal doorklikbare variant aan te bieden. Hoe en op welke termijn dit kan, wordt op dit moment verkend. Als in de toekomst nieuwe inzichten beschikbaar komen, is onze bedoeling die op te nemen in of direct te linken aan dit zelfde digitale platform. Zo willen we de informatie steeds meer in samenhang zichtbaar maken. Ook de benchmark heeft nuttige inzichten opgeleverd. De vergelijking met de gemeentefondsuitkering en andere gemeenten per taak helpt bij de duiding van de hoogte van onze eigen uitgaven.

Het college heeft daarom ook al eerder de intentie uitgesproken een dergelijke benchmark periodiek te herhalen/herijken, bijvoorbeeld steeds in aanloop naar een nieuwe bestuursperiode. Daarbij is het streven om een vergelijking met de gemeentefondsuitkering per taak een volgende keer zelf te kunnen doen, op basis van eigen administratie. Scenario’s voor de schuldontwikkeling en meer inzicht in investeringen Om zicht en grip te krijgen op de financiën, is inzicht in de begroting niet voldoende. Ook inzicht in de keuzeruimte over de schuldpositie en de investeringen is belangrijk. Die keuzes hebben vooral effect op de lange termijn. Het is belangrijk om keuzes over de lange en korte termijn in samenhang te maken. Daarom zijn ook hiervoor opdrachten gestart vanuit de bestuursopdracht. Het verkrijgen van inzicht in de keuzeruimte rondom de schuldontwikkeling (en bijbehorende investeringsruimte) is in 2o23 afgerond. Dit bestond uit het maken van een aantal scenario’s voor de investeringsruimte en de schuldpositie. De scenario’s zijn besproken in de commissie Financiën, Kunst en Diversiteit van 1 mei 2023. Het college heeft op basis hiervan in 2023 ook een besluit genomen over de schuldpositie. Het krijgen van inzicht in de keuzes als het gaat om investeringen is complexer, en zal de komende jaren verder doorlopen.

In de investeringsparagrafen van de Begroting 2024 en 2025 zijn de belangrijkste nieuwe inzichten tot nu toe opgeleverd:

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

-

Datum 17 december 2024 Pagina 4 van 5

Meer inzicht in keuzes binnen de drie investeringsdomeinen Meer inzicht in de verdeling van de investeringen over de verschillende stadsdelen Het op een vergelijkbare manier in kaart brengen van investeringen in de drie verschillende investeringsdomeinen, zodat ook onderling geprioriteerd worden Standaardiseren van de keuzes over bijvoorbeeld de gehanteerde duurzaamheidsnormen Een eerste model voor het zichtbaar maken van keuzes in een investeringsdashboard.

Een belangrijke volgende stap is een investeringsplanning voor de lange termijn. Het college heeft de ambitie om dit inzicht in de aanloop naar de nieuwe bestuursperiode af te ronden, zodat het kan worden betrokken bij de coalitieonderhandelingen. Het college stelt voor om voor de zomer van 2025 een technische sessie voor uw raad te organiseren over de opgave en dilemma’s. Vervolgstappen: navolgbaarheid, meer inzicht in effectiviteit en verdiepend onderzoek Op drie punten vindt de komende periode nog een extra inspanning plaats: 1.

Vervolgonderzoek naar aanleiding van de aanbevelingen van bureau Cebeon in de Benchmark Begroting Amsterdam. Het betreft de volgende drie onderwerpen: 

De mate waarin Amsterdam is gevorderd met de transformatie in het sociaal domein en in staat is grip te houden op de uitgaven zonder budgetplafonds. Het vervolgonderzoek kan zich bijvoorbeeld richten op de meer inzicht in de inzet op preventie.



De achtergronden van uitgavenverschillen in de openbare ruimte. Het vervolgonderzoek zal zich met name richten op de keuzes en heroverwegingen ten aanzien van de € 15 miljoen aan besparingen waartoe is besloten bij de Begroting 2025.



De invloed van (bestuurlijke) keuzes op resultaten van grondexploitaties. De mogelijkheid om af te dragen aan de algemene middelen komt onder druk. Er zal nader in kaart gebracht worden welke keuzes het bestuur heeft de netto resultaten van grondexploitaties te beïnvloeden, o.a. op het gebied van o.a. programmering, bouweisen, infrastructuur en proceskosten, en welke afwegingen andere keuzes met zich meebrengen.

U bent hierover eerder geïnformeerd in de brief bij het eindrapport van deze benchmark die op 11 juli jl. is besproken in de commissie Financiën, Kunst en Diversiteit. Deze onderzoeken worden opgepakt vanuit de inhoudelijke beleidsterreinen, en zullen aan de betreffende commissies worden opgeleverd in de aanloop naar de nieuwe bestuursperiode.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 17 december 2024 Pagina 5 van 5

Ook bij afval en reiniging vindt op basis van de resultaten van de benchmark een aanvullend onderzoek plaats. Als vervolgstap op de benchmark onderzoeken wat we kunnen leren van andere vergelijkbare steden. We kijken daarbij naar kosten, overeenkomsten en verschillen, procesverbeteringen en innovatie. Daarnaast kijken we welke maatregelen we kunnen nemen om afvalinzameling en reiniging ook in de toekomst op niveau te houden. U bent hierover reeds eerder geïnformeerd. 2. Doeltreffendheid en doelmatigheid: Naar aanleiding van de motie Garmy c.s. van 16 maart 2023 (motie 088.23) wordt de komende periode de doeltreffendheid en doelmatigheid van de begroting nader in beeld gebracht. Bij de digitale Begroting 2026 bieden we een plan van aanpak aan waarmee we op basis van de inzichten uit de bestuursopdracht gaan zorgen voor verder inzicht in de doeltreffendheid en doelmatigheid van ons beleid. U bent hierover eerder geïnformeerd in de brief van 8 oktober jl. waarin deze motie is afgedaan. Tot slot Een wendbare begroting, die ook fundamentele keuzes mogelijk maakt, is van groot belang. Met deze bestuursopdracht hebben we hierin belangrijke stappen gezet. In de komende periode moeten we dit inzicht duurzaam behouden, en gebruiken bij het maken van onze keuzes voor de toekomst. Het college nodigt ook uw raad daartoe van harte uit.

In de voorbereiding voor de nieuwe bestuursperiode zullen we in aanvulling op deze nieuwe basis ook mogelijke financiële keuzes uitwerken. Zodat die benut kunnen worden bij het opstellen van een volgend coalitieakkoord. Ik vertrouw erop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Hester van Buren Wethouder Financiën

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl