Raadsinformatiebrief digitale identiteiten en inlogmiddelen (TA2023-001232)

Raadsinformatiebrief

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door

Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 06-02-2024 Dienstverlening en Digitale Stad Hester van Buren en Alexander Scholtes Dienstverlening, dienstverlening@amsterdam.nl en DII bestuurszaken.dii@amsterdam.nl Raadsinformatiebrief digitale identiteiten en inlogmiddelen met afdoening toezegging: Inloggen bij Mijn Amsterdam zo inclusief en toegankelijk mogelijk (TA2023-001232)

Geachte leden van de gemeenteraad, Tijdens de behandeling van de raadsinformatiebrief Staat van uitvoering dienstverlening en jaarbeschouwing Ombudsman 2022, in de raadsvergadering van 11 oktober 2023, is u een update toegezegd over digitale identiteit en het gebruik van nieuwe alternatieve digitale inlogmiddelen naar aanleiding van de implementatie van de nieuwe Europese verordening eIDAS (Electronic Identities And Trust Services). Om een goed overzicht te geven is het van belang om de onderwerpen te voorzien van de nodige achtergrondinformatie en context. Deze brief schetst de huidige digitale dienstverlening in de stad, waarin de digitale identiteit centraal staat. Daarbij wordt ingegaan op de landelijke en Europese ontwikkelingen op dit terrein en stil gestaan bij de vraag hoe we in de toenemende digitalisering de dienstverlening toegankelijk willen houden voor alle Amsterdammers. Tot slot volgen een paar relevante vervolgstappen voor de komende periode.

1. De huidige digitale dienstverlening van Amsterdam De gemeente Amsterdam wil de digitale dienstverlening moderniseren en toegankelijk maken voor iedereen. Met mijn.amsterdam.nl bieden we een persoonlijke onlinepagina aan waar alle Amsterdammers 24/7 terecht kunnen voor inzage in hun persoonlijke gegevens en het afnemen van producten en diensten.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 6 februari 2024 Pagina 2 van 5

DigiD DigiD is op dit moment het enige middel waarmee we digitaal de identiteit van de gebruiker kunnen vaststellen. Mensen hebben DigiD nodig om toegang te kunnen krijgen tot diensten van overheidsinstellingen en een aantal aangewezen andere dienstverleners. De Belastingdienst, zorgverleners, zorgverzekeraars, DUO, de Sociale Verzekeringsbank en het UWV zijn enkele voorbeelden van instanties die het DigiD mogen gebruiken. Wie bij gemeente Amsterdam inlogt met DigiD deelt zijn burgerservicenummer (BSN) met de gemeente. Die gebruikt het BSN om relevante gegevens uit de Basisregistratie Personen (BRP) te halen en zo betrouwbaar de identiteit van de inlogger vast te kunnen stellen. Het gaat om persoonsgegevens en soms ook om persoonlijke informatie over financiën of zorg. Dienstverlening waarvoor inloggen met DigiD niet nodig is Er zijn verschillende digitale diensten die bezoekers van Amsterdam.nl kunnen afnemen zonder in te hoeven loggen met DigiD. Het gaat daarbij om dienstverlening waarbij het opvragen van het BSN niet nodig is. Bijvoorbeeld een afspraak maken met de gemeente of het melden van zwerfvuil en overlast. Geen digitale dienstverlening mogelijk voor ongedocumenteerden Om een DigiD aan te kunnen vragen, heeft een burger een BSN nodig.

In Nederland moet iedereen die hier langer dan 4 maanden verblijft, zich inschrijven in de Basisregistratie Personen (BRP).Daarmee krijgt de burger een BSN. Dit is het unieke Nederlandse persoonsnummer. Ook personen die korter dan 4 maanden in Nederland verblijven, kunnen een BSN krijgen, als ze zich inschrijven in de Registratie Niet Ingezetenen (RNI). Mensen die buiten Nederland verblijven kunnen een DigiD krijgen als ze de Nederlandse nationaliteit hebben of die van een ander EER-land (alle EU-landen plus Liechtenstein, Noorwegen en IJsland) én ingeschreven staan in de RNI. Ongedocumenteerden zijn mensen zonder geldige verblijfsvergunning. Ongedocumenteerde personen kunnen geen BSN krijgen en dus ook geen DigiD aanvragen. Er is op dit moment nog geen oplossing die deze mensen aan een geldige digitale identiteit kan helpen.

2. Wat zijn de belangrijkste ontwikkelingen op het gebied van digitale identiteit en digitale wallets? De Europese lidstaten hebben in de eIDAS-verordening afspraken gemaakt over grensoverstijgend gebruik van Europees erkende inlogmiddelen. Dit betekent dat burgers die de beschikking hebben over een erkend inlogmiddel in andere lidstaten met hun eigen inlogmiddel moeten kunnen inloggen. Bijvoorbeeld: een Duitse burger die in Amsterdam woont kan dan met zijn Duitse inlogmiddel een parkeervergunning in Amsterdam aanvragen. Daarnaast hebben de Europese lidstaten de uitgangspunten vastgesteld voor het gebruik van Europese digitale wallets. Elke lidstaat krijgt de plicht om tenminste één ‘European Digital Identity Wallet’ te introduceren. Met de wallet kunnen burgers en bedrijven onder een hoog

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 6 februari 2024 Pagina 3 van 5

beveiligingsniveau hun elektronische identiteit én daaraan gelinkte gegevens, zoals kwalificaties, bevoegdheden en digitale documenten, zelf ter beschikking stellen in online én offline transacties, in het publieke én het private domein. Het (demissionaire) kabinet zet zich in voor de ontwikkeling van een nationale digitale wallet, in de vorm van een app. . De nationale digitale wallet wordt in 2024 getest en waarschijnlijk in 2025 landelijk geïntroduceerd. Wet digitale overheid Op 1 juli 2023 is de Wet digitale overheid (WDO) in werking getreden. De WDO regelt dat aanvullend op de huidige middelen ingelogd kan worden met nieuwe inlogmiddelen. Ook de voorziening om machtigen mogelijk te maken, valt hieronder. De implementatie van de WDO gaat minimaal drie jaar duren en wordt voor de technische infrastructuur uitgevoerd door Logius, in opdracht van het ministerie van BZK.

3. Hoe houden we onze dienstverlening toegankelijk? Agenda Digitale Stad Met de Agenda Digitale Stad 2023-2026 streeft het college naar een digitale stad die menselijk, betrouwbaar en toekomstbestendig is. Het begrip 'menselijk' staat daarbij niet voor niets voorop: digitalisering moet ten goede komen aan het leven van de Amsterdammers. We willen dat onze digitale dienstverlening toegankelijk is. Dat wil zeggen dat iedereen er gebruik van kan maken, ongeacht achtergrond, leeftijd, taal, beperking of digitale vaardigheden. De website moet bijvoorbeeld goed leesbaar zijn voor mensen met een visuele beperking, de navigatie hoort duidelijk en consistent te zijn, de inhoud begrijpelijk en relevant. We volgen de regels en uitgangspunten van het Tijdelijk besluit digitale toegankelijkheid overheid1 . Welke dienstverlening blijft offline? Het moet altijd mogelijk blijven om gemeentelijke diensten niet digitaal aan te vragen, aan het loket en via de telefoon. Dit is vooral belangrijk omdat ongeveer 20% van de Amsterdammers zich digitaal niet kan redden. Daarnaast hebben niet alle sterdammers thuis toegang tot een pc, laptop of het internet. Bij de ontwikkeling van nieuwe dienstverlening of de verbetering en digitalisering van bestaande dienstverlening zullen we dus altijd rekening houden met Amsterdammers die er offline gebruik van moeten of willen maken.

Daarnaast moeten Amsterdammers voor een deel van de dienstverlening naar de balie komen. Dat is wettelijk zo bepaald. Denk aan het vernieuwen van reisdocumenten en rijbewijzen, inschrijving in de BRP, naamswijziging, bepaalde uittreksels en verklaringen. 1

https://wetten.overheid.nl/BWBR0040936/2018-07-01

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 6 februari 2024 Pagina 4 van 5

4. Vervolgstappen digitale dienstverlening in Amsterdam Digitaal machtigen móet DigiD machtigen stelt burgers in principe in staat om iemand anders te machtigen voor online interactie met publieke dienstverleners. Maar deze voorziening is op dit moment nog onvoldoende geschikt om effectief ingezet te kunnen worden. Daarbij is aansluiting op DigiD machtigen complex voor publieke dienstverleners zoals de gemeente met een veelheid aan digitale diensten en controlemechanismen. Op 12 december 2023 bracht de Nationale Ombudsman het rapport "DigiD helpt niet mee" uit. Naar zijn mening is er onmiddellijke actie nodig om de digitale toegankelijkheid te verbeteren voor alle burgers, inclusief wettelijke vertegenwoordigers en gemachtigden. De ombudsman benadrukt daarbij de noodzaak van regie en actieve inzet van de (rijks)overheid om daadwerkelijke digitale toegang te realiseren. De techniek en de organisatie achter de landelijke voorziening zijn naar verwachting in 2025 klaar. Wij volgen de ontwikkelingen op de voet en sluiten aan zodra dit mogelijk is. Experimenten met wallets In de zomer van '23 hebben we een experiment uitgevoerd met het Nederlandse walletinitiatief Yivi. Met een wallet krijgt de Amsterdammer regie op eigen gegevens (met uitzondering op wettelijke vereisten) en inzicht in welke gegevens de gebruiker deelt in een dienstverleningproces.

Amsterdammers konden via de Yivi-app met hun geverifieerde e-mailadres inloggen op mijn.amsterdam.nl om de status te checken van hun melding openbare ruimte. Dit experiment gaf ons inzicht in de strikt noodzakelijke identiteitscontroles2 om gebruik te kunnen maken van digitale diensten. Daarnaast leerde het ons ook veel over het belang van gebruiksgemak en acceptatie door Amsterdammers, en daarmee over de mogelijkheden om wallets in de toekomst op een inclusieve, veilige en toegankelijke manier in te zetten voor onze dienstverlening. Dit experiment krijgt mogelijk een opvolging in een landelijk project dat we dit jaar samen met het Ministerie van BZK willen uitvoeren.

5 Tot slot Digitalisering raakt de hele samenleving, en zeker ook onze stad. Ze biedt volop kansen om het leven en werk van Amsterdammers te vergemakkelijken en te verbeteren, en wij willen deze kansen graag goed verzilveren. Daarbij staat het belang van de Amsterdammers voorop.

2 Actie privacy vriendelijke authenticatie uit de datastrategie Amsterdam: Yivi: nieuwe manier van inloggen - Innovatie

(amsterdam.nl)

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 6 februari 2024 Pagina 5 van 5

Voor wie de toegang tot de digitale wereld minder vanzelf spreekt, of voor de mensen die er helemaal geen toegang toe hebben, is onze dienstverlening óók van cruciaal belang. Misschien zelfs nog belangrijker. Daarom zal het college bij alle digitale vernieuwingen en verbeteringen steeds toegankelijke offline dienstverlening blijven ontwikkelen en aanbieden aan de Amsterdammers die dat nodig hebben. Met deze brief, waarin wij een update geven over alle digitale identiteiten en inlogmiddelen die we verwachten, beschouwen we toezegging (TA2023-001232) , als afgedaan.

Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Hester van Buren Wethouder Dienstverlening

Alexander Scholtes Wethouder ICT en Digitale Stad