Raadsinformatiebrief Digitaal Onafhankelijk.pdf

Raadsinformatiebrief

Aan:

Portefeuillehouder(s): Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 16 juli 2025 ICT & Digitale Stad Alexander Scholtes Digitalisering, Innovatie & Informatie (bestuurszaken.dii@amsterdam.nl)

Onderwerp

Digitaal Onafhankelijk

Datum Portefeuille(s)

Geachte leden van de gemeenteraad, Op 14 mei 2025 heb ik met u gesproken over de verkenning digitale autonomie naar aanleiding van het initiatiefvoorstel van raadslid IJmker. We willen met elkaar een realistische eerste stap naar digitale autonomie maken. Tijdens de bespreking op 14 mei zijn zes moties ingediend. Deze moties neem ik mee in de nieuwe sourcing- en cloudstrategie en het meerjarenplan. Ook wil ik u graag breder informeren over een aantal ontwikkelingen ten aanzien van digitale autonomie: 1. Samenwerking andere overheden en actualiteit kabinet 2. Digitale autonomie competentie centrum 3. Uitgangspunten voor de nieuwe souring- en cloudstrategie, waarin de moties die zijn aangenomen in de raadsvergadering van 14 mei 2025 worden meegenomen 4. Aanbestedingen HenT en dienstverlening Public Cloud 1. Samenwerking andere overheden en actualiteit kabinet Voor het college is het helder: Amsterdam, Nederland en Europa moeten zoveel mogelijk digitaal autonoom worden. Niet per se omdat we ontevreden zijn over de dienstverlening van onze huidige leveranciers, maar omdat we onze eigen keuzes willen blijven maken. Dat kan alleen als we dit ook nationaal en Europees aanpakken. In dat kader volgen wij de ontwikkelingen over de Nederlandse Digitaliseringsstrategie (NDS) van het Rijk op de voet.

De NDS heeft als doel om bestaande digitaliseringsplannen te verbinden en prioriteiten te stellen vanuit de gedachte dat alle bestuurslagen daarin meer als één overheid moeten optrekken. Digitale autonomie is hierin opgenomen als één van de zeven prioriteiten. Dat is belangrijk omdat dit thema maar in beperkte mate aangepakt kan worden met lokale oplossingen. Denk hierbij aan het stimuleren van marktaanbod. Na de val van het kabinet is het opstellen van de NDS door de Tweede Kamer niet controversieel verklaard. Staatssecretaris van Marum heeft de NDS gepubliceerd en heeft aangegeven dat digitale autonomie ook één van zijn prioriteiten is. In mijn vorige brief heb ik u geïnformeerd over G4-samenwerking. In de Algemene Ledenvergadering van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) op 18 juni j.l. is het besluit genomen dat de gemeenten werk gaan maken van de collectivisering van hun

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 16 juli 2025 Pagina 2 van 7

digitalisering. Dat betekent dat we als gemeenten intensiever gaan samenwerken, in de vorm van samen denken, samen bouwen en samen exploiteren. 2. Digitale autonomie competentie centrum Om deze opgave voor digitale autonomie met andere overheden aan te kunnen pakken en om een degelijke meerjarenaanpak op te kunnen stellen, is het nodig om gezamenlijk kennis en competenties te ontwikkelen. De gemeente Amsterdam is, samen met AMS-Institute, Digicampus (en daarmee ook de VNG), TU Delft en het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, gestart met het ‘digitale autonomie competentie centrum’. In het najaar van 2025 wordt dit gelanceerd. Het doel hiervan is om gezamenlijk te komen tot activiteiten die digitale autonomie bevorderen en dus dubbel onderzoek te voorkomen. Denk hierbij aan samen uitdagingen van de markt aanpakken, samen toetsen van aangepaste inkoopvoorwaarden en experimenten op versterken van regie op technologie (zoals werken aan de Eurostack waarbij gebruik van Europese technologie centraal staat). 3. Uitgangspunten voor de nieuwe sourcing- en cloudstrategie We sluiten als gemeente waar mogelijk aan bij het nieuwe cloudbeleid van de Rijksoverheid. Dit beleid wordt binnenkort naar de Tweede Kamer gestuurd door staatssecretaris Van Marum. Het nieuwe beleid gaan we uitwerken in praktische stappen.

Dit draagt bij aan een nieuwe strategie voor het gebruik van de cloud en het inkopen van IT-diensten. Bij het maken van deze strategie werken we samen met de vier grote steden (G4) en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG). We willen deze strategie in december aan u voorleggen, zodat u er een besluit over kunt nemen. Hieronder neem ik u mee in de eerste uitgangspunten van het college voor de uitwerking van die nieuwe strategie. Twee belangrijke uitgangspunten De strategie richt zich op twee onderdelen: 1. Bedrijfscontinuïteit – we maken onderscheid tussen bedrijfskritische en nietbedrijfskritische processen en zorgen dat de bedrijfskritische processen altijd door kunnen gaan. 2. Dataclassificatie – waarbij we bepalen hoe vertrouwelijk de gegevens zijn (hoog – midden –laag) en waar we deze data op moeten slaan. We delen processen en gegevens in op basis van hoe belangrijk en vertrouwelijk ze zijn. Zo weten we welke systemen extra bescherming nodig hebben. Gebruik van bestaande oplossingen We gebruiken zoveel mogelijk bestaande overheidsdiensten. Als er nog geen bestaande dienst is, kijken we of we die kunnen opzetten in samenwerking met andere gemeenten of overheden. Als dat niet lukt kiezen we voor een eigen Amsterdamse oplossing. Voorkomen van uitzonderingen We willen voorkomen dat er teveel uitzonderingen op het beleid komen.

Tegelijk willen we flexibel blijven, vooral als er plotseling iets verandert of als er een dringende behoefte is.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 16 juli 2025 Pagina 3 van 7

Flexibel blijven en risico’s beperken We willen makkelijk kunnen overstappen naar een andere leverancier als dat nodig is. Daarom werken we aan: • duidelijke standaarden; • afspraken over overstappen (exitstrategieën en migratiestrategieën); • goede contracten waarin staat dat we mogen veranderen als de situatie verandert (bijvoorbeeld bij een overname van de leverancier); • en het vermijden van grote alles-in-één pakketten, zodat we flexibeler blijven. Cloudstrategie: keuzevrijheid en veiligheid Onze cloudstrategie moet zorgen voor: • keuze tussen verschillende soorten leveranciers, • aandacht voor waar data wordt opgeslagen (datalokaliteit), • en goede bescherming van gegevens. Daarom willen we vijf soorten cloudoplossingen gebruiken: 1. Volledig publieke cloud (voor snelheid en innovatie), 2. Publieke cloud met extra beveiliging (voor vertrouwelijke gegevens), 3. Europese cloud met extra beveiliging, 4. Private cloud in Nederland of Europa, 5. Eigen cloud van de overheid (de ‘rijkscloud’).

De moties over digitale autonomie die zijn aangenomen in de raadsvergadering van 14 mei 2025 In de nieuwe sourcing- en cloudstrategie worden de volgende moties die op 14 mei 2025 zijn aangenomen verwerkt: • motie 159.25 inzake ‘maak het mogelijk om over te stappen naar andere providers’ • motie 160.25 inzake ‘sluit aan bij Rijkscloud initiatief’ • motie 161.25 inzake ‘conformeren aan de Haven standaard’ • motie 162.25 inzake ‘afhankelijkheid van Microsoft niet te laten groeien • motie 164.25 inzake ‘aansluiten bij open source initiatieven’. Voor motie 158.25 inzake ‘maak digitale autonomie concreet’ wordt een separaat meerjarenplan opgesteld. Dit plan zorgt voor een beter beeld van de financiële consequenties en geeft de raad inzicht welke middelen nodig zijn voor een realistische eerste stap naar digitale autonomie. Het streven is om dit meerjarenplan ook in december aan te bieden. 4. Aanbestedingen HenT en dienstverlening Public Cloud Bij de aanbestedingen dienstverlening Public Cloud en HenT (Private Cloud) is zoals eerder aangegeven ook aandacht voor digitale autonomie. Aanbesteding voor een dienstverlener voor onze Public Cloud Voor de aanbesteding dienstverlening Public Cloud geldt dat we in de afrondende fase zitten.

Omdat het aanbestedingsproces nog loopt en er vanuit de Aanbestedingswet beperkingen zijn over wat in deze fase wel en niet geopenbaard kan worden, kan het college niet aangeven met

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 16 juli 2025 Pagina 4 van 7

welke partijen we in gesprek zijn. In de bijlage kunt u lezen waar de bedrijven op bevraagd worden wat betreft digitale autonomie. Wat we vooral willen bereiken met deze aanbesteding is wendbaarheid. Wendbaarheid geeft ons de mogelijkheid om gedurende de looptijd van een nieuwe overeenkomst de mate van digitale autonomie af te stemmen. Dit om minder afhankelijk te zijn van een leverancier. De diensten die we niet meer nodig hebben of niet meer bij ons vinden passen, kunnen we dan afschalen (indien nodig naar nul) of opschalen naar iets anders als dat nodig is (bijvoorbeeld in een andere omgeving, meer op eigen NL/EU servers, etc). De mate van wendbaarheid nemen we mee in de eisen (contractvoorwaarden) die we stellen. Wendbaarheid geeft ons als organisatie ook de mogelijkheid om te groeien in digitale autonomie en het beleid vanuit het Rijk in de komende jaren uit te voeren. De antwoorden van de marktpartijen zijn divers, maar alle overgebleven partijen hebben al oplossingen gerealiseerd (de een wat volwassener dan de ander) die ons in staat kunnen stellen om (delen van) diensten en aanbod meer digitaal autonoom aan te bieden. De voorlopige gunning van deze aanbesteding vindt plaats in juli 2025.

Aanbesteding HenT (Private Cloud) Onder het huidige HenT-contract vallen de servers waarop applicaties draaien die we niet naar de cloud hebben gebracht (dit wordt ook wel On Premise of Private Cloud genoemd). HenT staat voor Hosting en Technisch applicatiebeheer. Het huidige KPN HenT-contract loopt in mei 2026 af. Daarna is er geen mogelijkheid meer tot verlengen. In het huidige contract zijn ongeveer 130 applicaties opgenomen voor Hosting en Technisch applicatiebeheer. Hosting en Technisch Applicatiebeheer is qua dienstverlening in de loop der jaren steeds meer gestandaardiseerd en qua ontwikkeling volwassen. Er is daarom geen noodzaak de bestaande dienstverlening binnen het HenT-contract sterk aan te passen. Wel nemen we relevante ontwikkelingen en geleerde lessen mee in de aanbesteding. Eén van de belangrijkste is ook hier wendbaarheid. Ten aanzien van digitale autonomie nemen we eisen en wensen op in het bestek, zoals een partij die datacenters binnen de Europese Economische Ruimte (EER) heeft en voldoende kennis heeft om diensten te kunnen doorontwikkelen op dit vlak. Het is voor ons in deze aanbesteding belangrijk dat we digitale autonomie en duurzaamheid goed neerzetten en dat het ook in lijn is met de nieuwe sourcing- en cloudstrategie. Nu staat digitale autonomie bij het onderdeel ‘innovatie’ in het afwegingskader voor gunningscriteria.

We willen digitale autonomie een stevigere plek in het afwegingskader geven en onderzoeken of en hoe dat kan. Deze aanbesteding start in de zomer van 2025 en we verwachten de definitieve gunning op 2 januari 2026. Alle applicaties die nu op het huidige HenT-platform draaien moeten vervolgens in 2026 migreren naar de nieuwe HenT-dienst. De applicaties die momenteel op het huidige HenTplatform draaien zijn vaak al enige jaren in gebruik en we onderzoeken nog of het voor een aantal van deze applicaties niet handiger is om over te gaan op een generieke dienst van het Rijk of de VNG, of een SaaS-oplossing, in plaats van een migratie. Bij een SaaS-oplossing draait de applicatie

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 16 juli 2025 Pagina 5 van 7

op de servers van de leverancier van de applicatie. Overigens geldt dat we ook voor SaaSoplossingen kijken hoe we kunnen sturen op welke cloudproviders onze leveranciers gebruiken. Ik hoop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd. In het najaar ontvangt u de nieuwe sourcing- en cloudstrategie en de meerjarenstrategie om te komen tot digitale autonomie. Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam, Met vriendelijke groet,

Alexander Scholtes Wethouder ICT & Digitale Stad

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 16 juli 2025 Pagina 6 van 7

Bijlage 1: Vragen Gunningscriterium 6 – Visie, strategie en processen Uit de gunningleidraad: De Inschrijver dient een visie en strategie te presenteren die gericht is op voortdurende innovatie en schaalvoordelen door standaardisatie (op basis van Managed Services) in samenwerking met Cloud Service Providers zoals Microsoft. Er wordt verwacht dat de partner processen heeft met continu aandacht voor cloudadoptie in lijn zijn met de strategische doelen van de Gemeente. Visie: 1. Hoe zien jullie de evolutie van cloud-technologie in de komende 5 tot 10 jaar? Wat zijn de belangrijkste trends die u momenteel ziet in de Public cloud-markt. a. Hoe speelt uw organisatie daarop in? En welke rol wil uw organisatie daarin spelen? Hoe bereidt uw organisatie zich daarop voor? Strategie 2. Hoe zorgt uw organisatie ervoor dat haar clouddiensten schaalbaar en flexibel blijven, gezien de snel veranderende vraag in de markt en snel veranderende technologie? 3. Zijn er belangrijke verschillen (of wat is uw USP) tussen uw cloud-diensten en managed service tov dat van uw concurrenten? 4. Welke technologieën en innovaties gebruikt uw organisatie om uw cloud-diensten te verbeteren en hoe neemt u ons daarin mee? Wat is hierin de waarde die u wilt bieden aan uw klanten? 5.

Welke samenwerkingen of partnerschappen heeft uw organisatie opgezet om uw cloud-diensten en managed services verder te versterken? Vragen Gunningscriterium 7 – Innovatie Uit de gunningleidraad: De Inschrijver dient actief bij te dragen aan innovatie binnen het (strategisch) ecosysteem van de Gemeente, met een sterke focus op marktontwikkelingen in platformdiensten en Managed Services. Daarbij streven we naar minder afhankelijkheid van Big Tech en is een belangrijk onderdeel van de innovatieagenda. We verwachten dat de lnschrijver proactief met innovatie komt, onderbouwd met een roadmap die in continu samenspel (aanbod-gedreven) wordt gepresenteerd. Daarnaast willen we kunnen bijdragen bij de uitoefening op deze roadmap door vraag gestuurde ontwikkelingen, bijvoorbeeld vanuit de stedelijke opgaven. Het is daarbij essentieel dat vernieuwingen zoveel mogelijk worden aangeboden binnen de managed diensten en geen maatwerk. 6. Welke visie/innovatie heeft de leverancier SAMEN met Microsoft over Cloud for Sovereignty? Maw hoe ondersteunt uw cloud-oplossing de behoefte vanuit onze raad aan meer digitale autonomie?

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

7.

Datum 16 juli 2025 Pagina 7 van 7

En daarnaast zonder MS en is deze optie dan nog te integreren in een MS werkplek om zelf onze infrastructuur en applicaties te beheren zonder afhankelijk te zijn van externe partijen en BigTech? 8. Zijn er eigen cloudomgevingen te beheren in combinatie met on-premise systemen, en welke hybride oplossingen biedt u hiervoor? 9. Hoe garandeert uw platform autonome controle, eigendom en data soevereiniteit als we gebruik maken van uw managed cloud-diensten? 10. Welke flexibiliteit biedt uw cloud-oplossing/diensten om zich aan te passen (en wendbaar te zijn) aan een mogelijk veranderende vraag en toekomstig nieuwe Overheids/Cloudstrategie? 11. Hebben jullie of kunnen jullie in kaart brengen, welke afhankelijkheden jullie hebben binnen deze dienstverlenging mbt digitale autonomie? Qua Managed Services, doorontwikkelingen en innovatie. 12. Hoe ziet Inschrijver haar soevereiniteit-propositie wanneer de samenwerking Amerikaanse technology-provider als RedHat OpenShift wordt aangegaan?