Raadsinformatiebrief - commons datastrategie 20220111.pdf

Raadsinformatiebrief Afdoening motie

Aan:

Portefeuillehouder(s): Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 11 januari 2022 Digitale Stad & ICT Touria Meliani CTO, bestuurszaken.cto@amsterdam.nl

Onderwerp

Afdoening motie 255 van de leden IJmker en Biemond

Datum Portefeuille(s)

Geachte leden van de gemeenteraad, In de vergadering van de gemeenteraad van 22-04-2021 heeft uw raad bij de behandeling van Kennisnemen van de Datastrategie Gemeente Amsterdam 2021-2022. Nr. VN2021-008961 motie 255 van de leden IJmker en Biemond inzake ‘commons als onderdeel van de datastrategie’ aangenomen waarin het college gevraagd wordt om: Data commons en eventuele andere werkende modellen waarbij data worden verzameld, geanalyseerd en beheerd met andere partijen dan alleen overheden en bedrijven een wezenlijk onderdeel te laten zijn in de verdere uitwerking van de datastrategie en daarbij een plan op te stellen hoe Amsterdammers actiever betrokken kunnen worden in het verzamelen, analyseren en beheren van data. Het college geeft als volgt uitvoering aan de motie: Hieronder vindt u allereerst een kort overzicht van relevante initiatieven en manieren waarop de overheid datacommons nu al stimuleert. Daaronder vindt u de maatregelen die naar aanleiding van de motie genomen worden. Er zijn op dit moment verschillende voorbeelden waar het verzamelen, analyseren en/of beheren van data door andere partijen gebeurt dan alleen de overheid of bedrijven. Voorbeelden van datacommons zijn Hollandse Luchten en Telraam.

FairBNB, The Things Network, de Jouliette, Thorp en diverse buurtplatforms zoals die van Gebiedonline zijn voorbeelden van ‘commons’ waar ‘data’ een belangrijke rol kan of gaan spelen. In het Europese project Urbanite, waar vanuit Amsterdam de gemeente en Waag partner in zijn, is onderzoek gedaan naar de mogelijkheid om burgers te betrekken bij mobiliteitsdatacommons. Tot slot is een belangrijk Amsterdams initiatief de Amsterdam Data Exchange (AMDEX), waarin een consortium van Amsterdamse instellingen waaronder de gemeente werkt aan de technische en organisatorische randvoorwaarden voor een eerlijke, open en betrouwbare datamarkt. AMDEX moet veilige en betrouwbare data-uitwisseling mogelijk maken, onder eigen voorwaarden en zonder afhankelijkheid van derden. In algemene zin zijn commons initiatieven die ‘vrij’ in de stad ontstaan, niet op aansturen van de gemeente. Maar overheid faciliteert de verschuiving van een monopolie op data bij bedrijven naar brede beschikbaarheid van data wel. Onder meer door nieuwe regelgeving, zoals de recent

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 11 januari 2022 Pagina 2 van 3

gepubliceerde Data Governance Act van de Europese Commissie waarin ‘datadeelstations’ een rol spelen. Op lokaal niveau heeft de gemeente er inmiddels voor gezorgd dat bij alle nieuwe overeenkomsten met leveranciers, verbonden partijen en samenwerkingspartners de rechten op data die in het kader van die overeenkomst worden verzameld of gecreëerd, aan de gemeente toekomen. Zo kunnen data die met gemeenschapsgeld tot stand komen voor publieke doelstellingen en taken ingezet blijven worden, bijvoorbeeld door ze als open data beschikbaar te maken. Daarnaast ondersteunt de gemeente de zoektocht naar goede modellen voor datacommons; bijvoorbeeld in de vorm van een financiële bijdrage zoals in het geval van Thorp, of door zelf deel te nemen, zoals in het geval van Urbanite of AMDEX. Het stimuleren van modellen waarbij andere partijen betrokken zijn dan alleen overheden en bedrijven zit dan ook in de kern van het Amsterdamse databeleid. Aanvullend vraagt de motie ook expliciet om Amsterdammers actief te betrekken. Een kanttekening daarbij is dat onvoldoende bekend is in hoeverre bewoners behoefte hebben om in datacommons mee te doen. Op dit moment zijn weinig voorbeelden van datacommons in Amsterdam bekend waarbij Amsterdammers betrokken zijn of initiatiefnemers zijn. Dat wil niet zeggen dat de behoefte er niet is.

Evenwel is een voorlopige conclusie van het hierboven genoemde project Urbanite dat er meer digitale- en datageletterdheid nodig is bij bewoners om succesvol te kunnen participeren in de dataeconomie in het algemeen en de datacommons in het bijzonder.Desondanks vind ook het college het belangrijk dat Amsterdammers betrokken zijn bij dit onderwerp. Er zullen nieuwe manieren gevonden moeten worden om Amsterdammers te informeren, om advies te vragen, mee te laten werken en mee te laten bepalen over dit onderwerp.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 11 januari 2022 Pagina 3 van 3

Het college neemt daarom de volgende maatregelen: - Allereerst zal het college naar aanleiding van uw motie AMDEX vragen met een plan te komen om bewoners of hun vertegenwoordigers een actievere rol te geven. In AMDEX ziet het college potentie om het concept van een datacommons door te ontwikkelen tot praktisch werkbaar model van datagovernance, omdat hierin al organisaties als de Universiteit van Amsterdam, SURF en Waag vertegenwoordigd zijn en niet alleen het bedrijfsleven. - Daarnaast zet het college in op nieuwe manieren van Amsterdammers betrekken bij dit onderwerp. Als onderdeel van ‘Nieuwe Amsterdamse Verbindingen’ voor ‘Amsterdam750’ werken de gemeente en Waag samen met andere maatschappelijke organisaties aan het programma Digitale Publieke Ruimte. In dat programma ontwerpen Amsterdammers en Amsterdamse organisaties samen de ideale digitale publieke ruimte. De bedoeling is om elementen van zo’n digitale publieke ruimte gereed te hebben voor de viering van het 750jarig bestaan van Amsterdam. Het verzamelen, analyseren en beheren van data en hoe bewoners daar zeggenschap over willen zijn centrale thema’s in het programma, maar het college zal de verzoeken en overwegingen rond datacommons uit de motie onderdeel maken de uitvoering van het programma. -

Tot slot wil het college een partij met relevante kennis vragen een governance op te stellen voor datacommons waarin bewoners een actieve rol hebben. Voor deze opdracht zal een uitvraag starten via www.innovatiepartners.nl.

Het college beschouwt de motie hiermee als afgehandeld. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Touria Meliani Wethouder Digitale Stad & ICT

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl