Raadsinformatiebrief

Raadsinformatiebrief Afdoening motie

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 20 augustus 2025 Coördinatie Inkoop, Duurzaamheid, Energietransitie en Circulaire Economie Hester van Buren, Zita Pels bestuurszaken.inkoop@amsterdam.nl, bestuurszaken.rd@amsterdam.nl Afdoening motie Versterken van Amsterdamse verantwoordelijkheid in de wereldwijde energietransitie met aandacht voor impact op het Mondiale Zuiden (13 november 2024) van de leden Kabamba (lijst Kamamba) c.s.

Geachte leden van de gemeenteraad, In de vergadering van de gemeenteraad van 13 november 2024 heeft uw raad bij de behandeling van de begroting motie 422 accent van raadslid Kabamba (lijst Kamamba) c.s. aangenomen. Daarin wordt het college gevraagd om: 1. Te onderzoeken bij welke inkoopprocessen van de gemeente, mijnbouw uit conflictgebieden betrokken kan zijn en hoe inkoopprocessen kunnen worden aangepast om te voorkomen dat we als gemeente bijdragen aan (de escalatie van) conflicten in die gebieden; 2. De kennis voortkomend uit dit onderzoek actief uit te dragen in relevante (inter)nationale netwerken Antwoord dictum 1 Inkoopbeleid Het college vindt het belangrijk om via haar inkoopprocessen bij te dragen aan het uitbannen van sociale en ecologische misstanden in de hele productieketen. Bijzondere aandacht is er voor de winning van kritieke grondstoffen die nodig zijn voor onder meer de energietransitie, maar ook voor smartphones en medische apparaten. Naast de lokale sociale en ecologische impact, waaronder ook de effecten van conflicten in die gebieden, spelen daarbij ook risico’s rondom de leveringszekerheid en mogelijke afhankelijkheid voor de economie van Nederland. Zo produceert China veel zeldzame aardmetalen, komt bijna alle kobalt uit de Democratische Republiek Congo en wordt het grootste deel van alle lithium in Australië en Chili gewonnen.

Het internationale vraagstuk over (de escalatie van) conflicten in mijnbouwgebieden kunnen we als gemeente Amsterdam niet oplossen. Dit wordt aangepakt door de Europese Commissie (Critical Raw Materials Act) en door het Rijk (Nationale Grondstoffenstrategie). Amsterdam kan wel in haar inkoopbeleid als eis stellen dat bedrijven nagaan waar de grondstoffen die zij gebruiken vandaan komen en maatregelen nemen om de sociale en ecologische impact te beperken..

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

20 augustus Datum 2025 Pagina 2 van 3

Het college formaliseert ketenverantwoordelijkheid als inkoopbeleidsthema bij de herziening van haar inkoopbeleid ‘Opdrachtgeven en Inkopen met Invloed’. Dit wordt kort na het zomerreces ter besluitvorming voorgelegd aan het College van B&W. U ontvangt het daarna ter kennisname. Ketenverantwoordelijkheid houdt in dat bij risicovolle categorieën, waaronder mineralen en elektronica, de toepassing van Internationale Sociale Voorwaarden (ISV) verplicht is. Dat doen we via eisen en contractbepalingen bij aanbestedingen boven de Europese drempelbedragen. Om de impact van mijnbouw uit conflictgebieden te verminderen, worden leveranciers verplicht tot het toepassen van gepaste zorgvuldigheid (due diligence) volgens internationale richtlijnen, zoals de OESO-richtlijnen voor multinationale ondernemingen. Dit houdt in dat zij risico's in hun ketens analyseren en maatregelen nemen om sociale en ecologische schade te beperken. Amsterdam zal deze aanpak structureel toe (gaan) passen voor producten of goederen die door de rijksoverheid als risicovol zijn aangemerkt. Daarbij werkt de gemeente Amsterdam samen met organisaties die voortdurend onderzoek doen naar de impact van het winnen en produceren van grondstoffen overal ter wereld.

Te noemen zijn het Impact Institute, die bijdraagt aan de Monitor Amsterdam Circulair, en Electronics Watch, een organisatie zonder winstdoel, die toeziet op sociale en ecologische omstandigheden in de elektronicasector en die werknemers in de productieketen met het leren van hun rechten. In dit programma worden leveranciers ondersteund en gecontroleerd om aan de gestelde due diligence eisen te voldoen. Ook opdrachtgevers worden geholpen. In Amsterdam is ketenverantwoordelijkheid nu onderdeel van de verdere professionalisering van de inkoop- en contractmanagementfunctie. Daarnaast helpt Electronics Watch de werknemers in de productieketen met het leren van hun rechten. Een ander voorbeeld is natuursteen. Hier heeft Amsterdam zich aangesloten bij Trustone. Deze samenwerking in de natuursteensector helpt bedrijven hun productieketens te verduurzamen. Low Emission Vehicle programme). In dit programma worden leveranciers ondersteund en gecontroleerd om aan de gestelde due diligence eisen te voldoen. Ook opdrachtgevers worden geholpen. In Amsterdam is ketenverantwoordelijkheid nu onderdeel van de verdere professionalisering van de inkoop- en contractmanagementfunctie. Met proactief adresseren van de risico’s van productieprocessen sluit Amsterdam aan bij Europese wetgeving, zoals de Corporate Sustainability Due Diligence Directive (CSDDD), die op 25 juli 2024 van kracht werd.

Dit is een van de centrale duurzaamheidswetten van de EU. De richtlijn verplicht bedrijven om grondig onderzoek te doen naar de impact op mensenrechten en het milieu in hun hele waardeketen, zowel upstream als downstream CSDDD, waardoor het efficiënt en herkenbaar blijft voor de markt. Ook het Rijk past soortgelijk beleid toe en ook Amsterdam volgt deze werkwijze om de implementatie van de Europese richtlijn te stroomlijnen. Door het verplichte proces van gepaste zorgvuldigheid (due diligence) bij risicocategorieën, versterkt Amsterdam haar kennispositie over milieu- en mensenrechtenschendingen en draagt de gemeente actief bij aan een rechtvaardige en duurzame energietransitie. Op basis van de ervaringen van Amsterdam en andere overheden wordt er al jaren expertise opgebouwd op het gebied van verantwoordelijk en professioneel inkopen. Deze expertise wordt

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

20 augustus Datum 2025 Pagina 3 van 3

gebundeld via PIANOo.nl, het Expertisecentrum over inkoop van het ministerie van Economische Zaken. Daarbij zijn bijvoorbeeld Bestekteksten Internationale Sociale Voorwaarden te vinden, die voorzien in de vraag die in de hierboven genoemde motie 422 accent is gesteld. Conclusie dictum 1 Met de samenwerking met partijen als Electroncis Watch en Impact Institute, en het nieuwe inkoopbeleid ‘Opdrachtgeven en Inkopen met Invloed’ zijn we in staat om de tussenstap die wordt gevraagd in motie 422 accent over te slaan, namelijk om eerst onderzoek te doen waar onze impact van inkoopprocessen (potentieel) mijnbouw in conflictgebieden ligt. We weten namelijk al dat die impact zit in inkoopprocessen waar veel batterijen en elektronica bij komen kijken, zoals met name het inkoopproces van elektrische voertuigen en in mindere mate de contracten voor nieuwe PC’s en telefoons voor medewerkers. In plaats van die tussenstap zal het College van B&W kort na de zomer 2025 besluiten nemen waarmee we direct een nieuwe werkwijze invoeren voor alle leveranciers, die dan bij alle relevante nieuwe inkoopprocessen moeten aantonen dat zij maatregelen nemen vanuit hun ketenverantwoordelijkheid om de impact op onder meer mijnbouw in conflictgebieden te verminderen.

Dat B&W besluit zal dan meteen toegepast worden voor de inkoopprocessen rondom het elektrische bedrijfsvoertuigen, elektrische sleepvoertuigen, telefoons voor het eigen personeel, en de hardware voor netwerkdiensten voor parkeerbeheer. Antwoord dictum 2 Het (inter)nationale netwerk Amsterdam wisselt opgedane kennis en ervaringen qua mensenrechtenschendingen uit in verschillende internationale netwerken. Denk hierbij aan Eurocities, C40 en het netwerk rondom de Ellen MacArthur Foundation. Zoals eerder in deze brief benoemd zijn daarbij de ontwikkeling van de Critical Raw Materials Act (EU) en de Nationale Grondstoffenstrategie (Rijk) belangrijke trajecten waarin de beschreven kennisontwikkeling door Amsterdam kan worden ingebracht. Nationaal is Amsterdam actief in een netwerk van ongeveer veertig (decentrale) overheden die momenteel actief bezig zijn met de uitvoering en vernieuwing van Nationale Programma Circulaire Economie (NPCE) en waar de bovenstaande kennis ook actief in gedeeld wordt. Het college beschouwt de motie hiermee als afgehandeld. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Hester van Buren Wethouder Coördinatie Inkoop

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Zita Pels Wethouder Duurzaamheid, Energietransitie en Circulaire Economie