Raadsinformatiebrief Buurtplatformrecht.pdf

Raadsinformatiebrief Afdoening motie

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 14 december 2021 Democratisering Rutger Groot Wassink CTO (bestuurszaken.cto@amsterdam.nl) Afdoening motie 1254’ van het lid Grooten (GroenLinks) c.s. inzake het buurtplatformrecht

Geachte leden van de gemeenteraad, In de vergadering van de gemeenteraad van 17 december 2020 is bij de Begrotingsbehandeling motie 1254’ van het lid Grooten c.s. over het buurtplatformrecht aangenomen, waarin het college wordt verzocht: 1. Met bewonersorganisaties die de oproep hebben gedaan het idee van het buurtplatformrecht uit te werken en de uitkomsten hiervan met de raad te delen; 2. Te onderzoeken of het buurtplatformrecht onderdeel zou kunnen worden van het nieuwe participatiebeleid en de raad hierover te informeren; 3. Hiervoor een bedrag te reserveren van ten hoogste 150.000 euro te dekken uit de middelen voor de regeling maatschappelijk initiatief. In deze brief geeft het college aan hoe de motie wordt uitgevoerd. Amsterdam is van oudsher een stad met zeer veel actieve bewoners, en zij zijn een belangrijke kracht van de stad. Deze bewoners werken in wisselende coalities op verschillende schaalniveaus in de stad samen. Vanaf de jaren ‘60 van de vorige eeuw zijn daarbij in veel buurten sterke bewonersorganisaties ontstaan. Zij hadden vaak een duidelijke (en zwaarbevochten) rol in de buurt en speelden een duidelijke rol in de relatie tussen bewoners en de gemeente: door te agenderen, verbinden, vertalen, organiseren en belangen te behartigen.

Bewonersorganisaties hebben op die manier een grote rol gespeeld in bijvoorbeeld het ontwerpen van de stad en het versterken van sociale cohesie. Een aantal ontwikkelingen in de stad heeft ertoe geleid dat de positie van bewonersorganisatie onder druk is komen te staan. Daar liggen verschillende oorzaken aan ten grondslag. Denk aan bijvoorbeeld individualisering, het eindigen van stadsvernieuwing, verandering van samenstelling van de buurten, bezuinigingen vanuit het Rijk, de professionalisering van de gemeente, en veranderingen in het Amsterdamse subsidiesysteem (alleen subsidie voor activiteiten en geen subsidie voor organisatie). Bij een deel van de Amsterdamse bewonersorganisaties hebben deze ontwikkelingen geen verregaande gevolgen, maar een ander deel voelt zich op dit moment onvoldoende gesteund, gewaardeerd, benut en gehoord. Zij ervaren te veel incidentele en te

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 14 december 2021 Pagina 2 van 6

weinig structurele betrokkenheid, samenwerking en partnerschap bij de ontwikkelingen in hun buurt. Dat geldt ook voor, maar beperkt zich niet tot, de wijze van financiering die vanuit de gemeente geboden wordt. Naast deze bestaande bewonersorganisaties zien we dat in een aantal buurten waar veel –fysieke opgaven spelen nieuwe bewonersorganisaties zijn ontstaan, zoals Hart voor de K-buurt en het platform ontwikkelbuurten. Ook daar speelt dezelfde behoefte aan een meer duurzame relatie met de gemeente. Tot 2020 werd een aantal bestaande bewonersorganisaties gefinancierd vanuit de sociale basis. Daarna is door de gemeenteraad besloten om sociale basis geld exclusief te bestemmen voor collectieve voorzieningen voor de meest kwetsbare Amsterdammers. Daarmee werd echter ook de ondersteuning van deze organisaties beëindigd, zonder dat hiervoor een bewuste keuze is gemaakt. Tegelijk bood de nieuwe coalitie financiering in de vorm van buurtbudgetten. In Amsterdam Zuidoost werden deze buurtbudgetten ingezet om naast projecten, ook de buurtzelforganisatie te ondersteunen. Verschillende (organisaties van) bewonersplatforms hebben vanuit deze achtergrond oproepen gedaan aan de gemeenteraad en het college. Zo overhandigden vijf buurtplatforms in de ontwikkelbuurten een manifest met de titel B5 aan wethouder Rutger Groot Wassink.

Op 18 oktober 2020 is een oproep gedaan aan raad en college door buurtorganisaties (buurtplatforms), verenigd in ‘De coalitie van buurtplaformen Amsterdam’ om tot structurele samenwerking en ondersteuning te komen met bewonersinitiatieven in de buurt. En op 16 december 2020 deden buurtorganisaties verenigd in ‘de Kracht van Mokum’ een oproep aan raad en college om tot structurele samenwerking en ondersteuning te komen met bewonersinitiatieven in de buurt. Op 17 december 2020 is vervolgens de motie 1254’ over het buurtplatformrecht aangenomen.Naar aanleiding hiervan zijn in de afgelopen maanden gesprekken gevoerd met de betrokken partijen. De coalitie van buurtplatformen heeft in het voorjaar van 2021 het voortouw genomen om het idee inhoudelijk verder uit te werken, dit in samenspraak met ook leden van uw raad www.bit.ly/notitiebuurtplatformrecht . Op 12 juli is een minisymposium Gemeenschapsvorming georganiseerd, en het bijbehorende document ‘Dit is de kracht van Mokum’. Een hartstochtelijk pleidooi voor een beter huwelijk’ opgesteld. Deze brief geeft op basis daarvan uitvoering aan de motie. Samenvattend geeft deze brief een analyse van de verschillende doelen en behoeftes die organisaties hebben, de wijze waarop deze aansluiten op de doelen van de gemeente en de wijze waarop partnerschap bij die verschillende doelen vorm kan krijgen.

Het college is voornemens op basis hiervan in 2022, in samenspraak met de betrokken organisaties, een proeftuin te organiseren om met de verschillende doelen en rollen van het Buurtplatformrecht (of combinaties daarvan) te experimenteren. Hiermee wordt zowel tegemoetgekomen aan de urgente behoefte van een aantal organisaties, als inzichten opgedaan voor de afweging over de wenselijkheid van structureel beleid, op basis waarvan in de volgende bestuursperiode een beslissing genomen kan worden.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 14 december 2021 Pagina 3 van 6

Met deze brief beschouwt het college de motie als afgedaan. Aansluiten bij de behoeften – geen universeel ‘buurtplatformrecht’ De motie vraagt het idee van een buurtplatformrecht uit te werken. Tijdens de gesprekken met organisaties is echter gebleken dat zij eenduidig zijn in hun oproep en behoefte aan een duidelijkere en meer structurele relatie (partnerschap) met de gemeente, maar dat de wens wat die relatie is, zeer verschillend is. De doelstellingen van de organisaties zijn verschillend, en de manier waarop zij die willen bereiken ook. Deze uiteenlopende vormen van behoeften verdienen ieder hun eigen weging en beoordeling. Welke vorm van partnerschap past, en welke financiële relatie daarbij hoort, is afhankelijk van het gemeenschappelijk doel dat gemeente en bewonersplatform hebben. Sommige organisaties hebben behoefte aan structurele financiële steun, andere hebben behoefte om meer activiteiten te organiseren en weer anderen zijn vooral op zoek naar een veel structurelere manier van samenwerken en in contact zijn met de gemeente, om zo tot meer kennisuitwisseling te komen. Hun behoeften zijn verschillend, kunnen veranderen door de jaren heen en zijn afhankelijk van de lokale omstandigheden. Meerwaarde en rol van bewonersorganisaties Georganiseerde bewonersorganisaties en –platforms hebben een duidelijke meerwaarde, maar op dit moment dus geen duidelijke rol.

Er wordt niet structureel en eenduidig met hen samengewerkt. Het college is van mening dat de waarde van bewonersorganisaties groot is als het gaat om:  Toegevoegde kennis en expertise  Creativiteit  Groter bereik Amsterdammers  Amsterdam sociaal, gezond, veilig(er) en leefbaar houden  Op koers houden van de gemeente (goede dingen, goed doen) Op basis hiervan kunnen buurtplatforms belangrijke maatschappelijke functies vervullen: - Gemeenschapsvorming, waar dialoog, verbinding en ontmoeting uit kunnen voortkomen; - Organisatiekracht, waar bewonersondersteuning en initiatieven uit kunnen voortkomen en steun kunnen vinden - Bundeling van stemmen en belangen, waardoor zij in van waarde kunnen zijn als vaste gesprekspartner voor de Gemeente Amsterdam, die tevens als bron van kennis en expertise kan dienen Zij weten daarbij tevens vaak juist die groepen te bereiken, die de overheid lastig kan bereiken. Basisvoorwaarden Bij alle vormen van partnerschap is een aantal basisvoorwaarden noodzakelijk, waar de gemeente aan zal moeten voldoen om tot een zinvolle samenwerking te komen: - Een buurtplatform moet ‘bottom up’ tot stand komen, en ondersteund op basis van de behoefte. Alleen dan is sprake van echte bewonersinitiatieven. De gemeente kan dus niet

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

-

-

Datum 14 december 2021 Pagina 4 van 6

bepalen waar een netwerk van buurtplatforms komt, of dat overal bepaalde taken door de platforms worden uitgevoerd. De (financiering) relatie moet van structurele (meerjarige) aard zijn. Hierbij hoort echter ook een spanning. Het maatschappelijk krachtenveld in een buurt is dynamisch, en de samenwerking moet dat dus ook zijn. Het is daarom belangrijk dat er altijd ruimte is voor vernieuwing, dat initiatieven niet ingekapseld worden, en dat ongewenste ‘concurrentie’ tussen buurtorganisaties wordt voorkomen. De buurtorganisatie moet vaste gezichten en aanspreekpunten hebben in de gemeentelijke organisatie, zodat een relatie tot stand kan komen Het partnerschap moet in brede zin ruimte bieden om te faciliteren wat nodig is, bijvoorbeeld voor organisatiekosten

Voor de buurtplatforms zelf en hun initiatieven gelden twee basisvoorwaarden: Initiatieven moeten inclusief zijn, en kunnen rekenen op breed draagvlak in de buurt. Deze basisvoorwaarden gelden voor alle varianten van partnerschap en samenwerking die hieronder genoemd staan. Varianten in partnerschap Onder de verschillende behoeftes die de platforms aangeven, komen een aantal hoofddoelen naar voren. Sommige platforms richten zich op één, en andere op meerdere doelen. De doelen sluiten op verschillende manieren aan bij de behoeftes van de gemeente. Door middel van zogenaamde netwerkpark participatie wil de gemeente ook samen met bewoners, - en partnerorganisaties op de schaal van buurten, plannen maken en agenda’s op elkaar afstemmen. De diverse doelen en rollen die platforms in de buurt vervullen: Plek voor dialoog en ontmoeting: Dialoog en ontmoeting tussen verschillende groepen in een wijk zijn belangrijk voor de sociale cohesie en hebben een positief effect op de leefbaarheid. In een stad waar de verschillen steeds groter worden en de bevolking steeds diverser, heeft een dergelijke plek een grote meerwaarde. Vanuit deze rol zijn de bewonersorganisatie een waardevolle partner. Aandachtspunt bij deze rol is dat zij hun eigen autonomie en onafhankelijke rol kunnen en moeten behouden.

Bewonersondersteuning en empowerment: Veel buurtorganisaties zien een belangrijke rol voor zichzelf als laagdrempelige plek voor ondersteuning en empowerment van bewoners. Zij zijn ook vaak in staat mensen te bereiken die de weg naar het juiste loket bij de gemeente niet weten of durven te vinden, door hun laagdrempelige karakter. Ook hier liggen kansen voor meer samenwerking en ondersteuning van buurtinitiatieven. Vaste gesprekspartner van de gemeente: Buurtplatforms weten goed wat er speelt in een wijk en zijn in staat bewoners te organiseren en te mobiliseren. Zij zouden hierin kunnen worden versterkt, door hen te benutten als erkend platform

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 14 december 2021 Pagina 5 van 6

voor het organiseren van de participatie in een buurt, voor zowel gevraagde participatie, maar ook voor het agenderen van onderwerpen. Er zijn ook mogelijkheden voor het aangaan van verdere samenwerking zoals het opstellen van een gezamenlijke buurtagenda, het geven van een rol bij het besteden van een buurtbudget of het benutten van dit platform voor communicatie vanuit de gemeente. Buurtplatforms vervullen dus vaak meerdere van bovenstaande rollen en vragen van de gemeente diverse vormen van partnerschap (advies, samen organiseren, ruimte voor lokaal experiment, verbinding en relatiemanagement met andere partners in de buurt zoals welzijn werk, lokaal onderwijsveld of de wijkagent) . Bouwstenen voor een nieuwe collegeperiode: een proeftuin voor de uitwerking en gezamenlijk leren in de diverse rollen als buurtplatform. De buurtplatforms hebben zoals gezegd verschillende behoeften. Een behoefte van een aantal buurtplatforms is structurele financiering voor hun basisstructuur. Deze behoefte geldt slechts voor een beperkt deel van de platforms, anderen willen een betere structurele samenwerking met bijvoorbeeld het gebiedsteam of een formele rol in participatieprocessen. En weer anderen willen activiteiten organiseren met en voor de buurt of buurtbewoners.

De komende maand treedt het college met de betrokken organisaties verder in overleg over de inrichting van de proeftuin buurtplatformrecht in 2022. Het college wil graag met de community van de reeds georganiseerde buurtplatforms tot een leeromgeving komen waar aan de hand van een gedeelde onderzoeksopzet met afgesproken inspanningen gezamenlijk tot een set aan methodes, monitoring en innovatief verantwoordingstools gekomen kan worden. Partijen kunnen met een eigen voorstel intekenen op de verschillende rollen die vervuld kunnen worden in de proeftuin. In deze propositie geeft het buurtplatform aan wat zij daarbij vanuit de gemeente aan partnerschap en inzet nodig hebben. Door met de gevraagde gemeentelijke inzet deze propositie aan te vullen wordt de propositie en deelname aan de proeftuin geformaliseerd. De structurele keuze moet dus nog gemaakt worden over of, en zo ja ten behoeve van welke doelen, de gemeente de platforms duurzaam wil erkennen als partner en mogelijk –delen van dit partnerschap - willen financieren, om tot een beleidsgrondslag voor buurtplatforms komen. Met de opbrengsten van de proeftuin kan deze keuze met de daarbij behorende criteria en werkwijzen door een nieuw college bepaald worden. Wij zullen u over de definitieve invulling van de proeftuin schriftelijk informeren wanneer de Invulling van de proeftuin met de partners bekend is.

De proeftuin wordt bekostigd met de middelen die beschikbaar gesteld zijn via de motie (€ 150.000 euro). Regeling maatschappelijke initiatieven uitbreiden of rol voor stadsdelen De motie vraagt het college te onderzoeken of het buurtplatformrecht onderdeel zou kunnen worden van het nieuwe participatiebeleid en de raad hierover te informeren. Zoals hierboven aangegeven, is de behoefte van de platforms sterk buurtafhankelijk, en is het de kunst om in iedere buurt te bekijken welke initiatieven er zijn, welke behoefte er is, en wat wenselijk wordt geacht. De proeftuin kan voor de te kiezen werkwijze handvatten geven, maar

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 14 december 2021 Pagina 6 van 6

voordat daarover een definitief besluit kan worden genomen, moeten de structurele inhoudelijke keuzes gemaakt worden. Die keuze bepaalt uiteindelijk welke werkwijze het beste aansluit. Het is daarbij mogelijk om een stedelijke regeling te maken, in aansluiting op de sinds dit jaar bestaande regeling maatschappelijke initiatieven. De vraag is echter of een dergelijke regeling het meest passend is. Dit vraagt immers een uniform selectieproces, waarbij alle initiatieven in de stad op gelijke wijze worden beoordeeld, en tegen elkaar worden afgewogen. Het is ook mogelijk de stadsdelen hierin een centrale positie te geven. Raad en college stellen daarbij dan wel de kaders: hoeveel middelen zijn beschikbaar, en welk type financiering en samenwerking mogelijk is voor welk type doelstelling. Daarbinnen is er ruimte voor stadsdelen om zelf te bepalen wat passend is, en op welke wijze zij daarbinnen de algemene criteria van inclusiviteit en draagvlak beoordelen. Dit kan tevens ruimte geven om, indien de gemeenteraad dat wenst, stadsdelen de mogelijkheid te geven om gemeenschapsvorming te faciliteren en stimuleren waar deze nu nog minder aanwezig is. Tot slot Buurtplatforms hebben, hoe divers ze ook zijn, vaak gemeen dat zij een waardevolle bijdrage leveren aan het sociaal weefsel in onze diverse stad.

In deze brief zijn mogelijke richtingen gegeven voor een visie op de meerwaarde van deze organisaties, voor de manier waarop de gemeente zich tot hen verhoudt en voor een werkwijze op basis waarvan bepaald wordt of, en zo ja voor welke zaken deze organisaties structureel (financieel) ondersteund of betrokken zou moeten worden. De komende tijd willen we hier met de organisaties zelf verdere handvatten voor ontwikkelen. Daarbij kan nooit sprake zijn van een blauwdruk vanuit de gemeente. Het versterken van dat weefsel door platforms te ondersteunen kan waardevol zijn. Daarbij is het belangrijk dat we voor ogen houden dat de beweging altijd ‘Bottom up’ moet blijven. Daarin schuilt de kracht van deze netwerken. Het college beschouwt de motie hiermee als afgehandeld. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Rutger Groot Wassink Wethouder Democratisering

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl