Raadsinformatiebrief Brede Welvaart.pdf

Raadsinformatiebrief

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door

Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 23 september 2025 Economische Zaken Sofyan Mbarki Onderzoek & Statistiek; Digitalisering, Innovatie & Informatie (bestuurszaken.dii@amsterdam.nl) Jaarlijkse rapportage over Brede Welvaart

Geachte leden van de gemeenteraad, In de vergadering van de gemeenteraad van 26 juni 2024 heeft uw raad bij de behandeling van het agendapunt Brede welvaart motie 275 van raadslid Schmit (D66) aangenomen. Daarin wordt het college gevraagd om: 1. De raad jaarlijks te informeren over de ontwikkeling van de Brede Welvaart 2. Deze dag “Blik op brede welvaart” te noemen. In de raadsinformatiebrief van 22 mei 2025 is er een stand van zaken gegeven. Er is toen gemeld dat Onderzoek en Statistiek (O&S) een jaarlijkse rapportage over brede welvaart zal maken. Deze rapportage wordt tweejaarlijks gecombineerd met de bredere ‘Staat van de Stad’. Het college geeft als volgt uitvoering aan de motie: Op 29 september publiceert O&S de ‘Staat van de Stad’. In deze tweejaarlijkse monitor duidt O&S hoe de stad ervoor staat in termen van de leefsituatie en participatie van (groepen) Amsterdammers op tal van terreinen. Hoofdstuk 15 uit deze rapportage gaat specifiek in op de staat van de Brede Welvaart in Amsterdam. Naast deze duiding van de ontwikkelingen van de brede welvaart in Amsterdam zijn er per 29 september via https://onderzoek.amsterdam.nl/artikel/dashboard-toont-grote-verschillen-in-brede-welvaarttussen-stadsdelen en https://onderzoek.amsterdam.nl/interactief/dashboardkerncijfers?tab=brede-welvaart interactieve kerncijfers over brede welvaart beschikbaar.

Via deze tool kunt u aanvullende informatie opzoeken op stedelijk en stadsdeelniveau; zo kunnen stadsdelen vergeleken worden over tijd en met elkaar. Deze nieuwe monitor staat in een rijke Amsterdamse traditie van monitoring, met belangrijke aanvullingen. Brede welvaart omvat niet alleen materiële en economische aspecten, maar ook thema’s als gezondheid, onderwijs, milieu, sociale cohesie en veiligheid. Het houdt rekening met de samenhang tussen het welzijn van de huidige inwoners (‘hier en nu’), mensen buiten het gebied (‘elders’), en het toekomstige welzijn (‘later’). Dit kader helpt bij afwegingen maken, vaststellen van lange termijn doelen en het maken van belangrijke beleidskeuzes. Nu is er naast de brede welvaartsscan die we in kunnen zetten als overwegingskader voor een aantal beleidsdossiers ook

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 23 september 2025 Pagina 2 van 4

een recente stand van zaken op het gebied van de acht thema’s in de stad en in de stadsdelen. Door de ontwikkelingen op verschillende terreinen, en ook de samenhang met elders en later overzichtelijk – in één oogopslag – te tonen helpt deze monitor om een breder gesprek in onze stad op een meer gestructureerde wijze te voeren.

Resultaten O&S concludeert dat de verschillen in brede welvaart in de stad groot zijn. De economische voorspoed van Amsterdam levert voor veel groepen welvaart op in verschillende domeinen, maar dit geldt niet voor iedereen. Zo profiteren sommige groepen Amsterdammers bovengemiddeld van positieve ontwikkelingen, vooral degenen met een hbo- of wo-opleiding en met een hoog inkomen en/of vermogen. Amsterdammers met een lage sociaaleconomische positie hebben het daarentegen moeilijk om rond te komen en volwaardig te kunnen participeren. De verschillen zijn er op individueel niveau, maar ook tussen groepen inwoners en tussen de stadsdelen. De belangrijkste bevindingen en conclusies zijn:

Stand van zaken op brede welvaart ▪ De brede welvaart in het ‘hier en nu’ is in Amsterdam gunstig op het gebied van materiele welvaart en arbeid en vrije tijd, met een hoge werkgelegenheid en voorzieningenniveau. Op het gebied van milieu en veiligheid zijn er echter grote uitdagingen. ▪ Voor de brede welvaart ‘later’ zien we eveneens een tweeledig beeld. Het menselijk kapitaal, in de vorm van veel hbo-/wo-opgeleiden, is hoog. Maar het natuurlijk kapitaal, in de vorm van natuurgebieden en het opwekken van duurzame energie, is laag. ▪ Amsterdam draagt door de grote werkgelegenheid en voorzieningenniveau bij aan de brede welvaart ‘elders’, buiten Amsterdam. Tegelijkertijd gaat dit gepaard met een beslag op de brede welvaart ‘later’, in de vorm van grote mobiliteitsstromen die veelal nog gebruik maken van fossiele brandstoffen. ▪ De brede welvaart in welzijn en samenleving laat een wisselend beeld zien, dat soms gunstiger en soms minder gunstig is dan gemiddeld in Nederland. Tijdens en net na de coronaperiode vertoonde het welzijn en samenleven een negatieve trend, maar deze is gestabiliseerd.

Brede welvaart trends in de stadsdelen ▪ Stadsdeel Zuidoost heeft een relatief lage brede welvaart en op het gebied van welzijn en samenleving neemt die verder af, tegen de stedelijke trend in. ▪ Nieuw-West heeft ook een relatief lage welvaart. Het stadsdeel heeft wel positieve ontwikkelingen in arbeidsparticipatie en een toename van hbo-/wo-opgeleiden, maar blijft achter op het gebied van leefbaarheid en veiligheid. ▪ Noord maakt grote ontwikkelingen door als gevolg van nieuwbouw en de instroom van nieuwe groepen. Dat weerspiegelt zich in een stijgende trend in de brede welvaart, die op veel vlakken nu rond het gemiddelde van de stad ligt. Dit betekent niet dat de brede welvaart voor alle bewoners in Noord toeneemt, maar het is eerder een gevolg van de veranderde bewonerssamenstelling.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

▪

▪

Datum 23 september 2025 Pagina 3 van 4

Stadsgebied Weesp staat er op veel punten gunstig voor, evenals de stadsdelen Zuid en Centrum. In Centrum zijn er op het gebied van milieu (uitstoot van fijnstof) en leefbaarheid (in relatie tot toerisme) wel problemen. In Oost en West ligt de brede welvaart vaak op of net boven het gemiddelde van de stad. West kent negatieve ontwikkelingen zoals afnemend burencontact en veel uitstoot van fijnstof. Oost staat er relatief gunstig voor op ruimtelijke kwaliteit en samenleven, met name in de deelname aan vrijwilligerswerk.

Relaties tussen aspecten van brede welvaart; afruil en synergie ▪ De economische gestuurde internationalisering van de stad gaat gepaard met een grotere omloopsnelheid in de bevolking en een kortere woonduur. Dit zet de leefbaarheid van en betrokkenheid bij de stad onder druk. ▪ De economische- en bevolkingsgroei was laag in 2024 en lijkt daarmee wat af te vlakken. Dit kan ruimte bieden aan andere vormen van brede welvaart dan economische groei, denk aan het vergroten van de leefbaarheid en het verminderen van de druk op de brede welvaart later. ▪ De ongelijkheden in de brede welvaart in de stad verschuiven. De genoten opleiding blijft een scherpe scheidslijn, maar daarnaast lijkt het accent te verschuiven van inkomen naar vermogen. De vermogensongelijkheid tussen bijvoorbeeld huishoudentypen is sterk vergroot in de afgelopen 10 jaar. De Amsterdamse woningmarkt draagt sterker dan in de rest van Nederland bij aan een groter wordende vermogensongelijkheid. ▪ Voor huurders heeft de woningmarkt een ander effect op welvaart: Amsterdammers zijn een relatief groot deel van hun inkomen kwijt aan woonlasten. De vraag naar woningen is groter dan het aanbod in alle segmenten, behalve in de duurdere huursegmenten, waardoor huishoudens uitwijken naar een te duur huursegment. ▪ Segregatiepatronen verschuiven eveneens.

Tot tien jaar terug was er vooral de zorg dat groepen met een lage sociaaleconomische status gesegregeerd leefden. Nu is er sprake van een toenemende segregatie van groepen met een hoge sociaaleconomische status. Dit kan de leefbaarheid van de stad en de brede welvaart voor groepen die daarbuiten vallen ondermijnen. ▪ Leraren, maar ook andere mensen met cruciale beroepen (politie, zorg) wonen in toenemende mate buiten de stad. Dit vergroot de kans dat zij niet alleen de stad, maar ook de Amsterdamse arbeidsmarkt verlaten. Het totaal aantal vacatures in de stad daalt iets, behalve in zorg en onderwijs. Bovendien vindt bijna de helft van de werknemers in deze twee sectoren de werkdruk te hoog. ▪ De economische groei gaat niet meer gepaard met meer materiaalverbruik. Dit komt omdat de groei voor een belangrijk deel bestaat uit sectoren met een laag materiaalverbruik zoals de dienstensector en de ICT. ▪ De stedelijke ontwikkeling in de vorm van woningbouw en infrastructuur gaat nog wel gepaard met een hoog materiaalverbruik. Dit legt een groot beslag op de brede welvaart later. Het college zal o.a. deze rapportage gebruiken om brede welvaart als uitgangspunt te nemen bij de formulering van en overwegingen over nieuw beleid. Met de publicatie van deze rapportage op

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 23 september 2025 Pagina 4 van 4

29 september, wordt dit de dag ‘Blik op brede welvaart’. De rapportage wordt aan het eind van deze dag aan de raad overhandigd. Het college beschouwt motie 275.24 hiermee als afgehandeld. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Sofyan Mbarki Wethouder Economische Zaken Bijlagen 1. Afschrift van motie 275.25 2. De Staat van de Stad met daarin hoofdstuk 15 Brede Welvaart 3. Interactieve versie monitor brede welvaart: https://onderzoek.amsterdam.nl/artikel/dashboard-toont-grote-verschillen-in-bredewelvaart-tussen-stadsdelen en https://onderzoek.amsterdam.nl/interactief/dashboardkerncijfers?tab=brede-welvaart

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl