Raadsinformatiebrief Brede monitor 2023

Raadsinformatiebrief

Aan:

Portefeuillehouder(s): Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 19 juni 2024 Armoede en schuldhulpverlening Wethouder Moorman Directie Werk, Participatie en Inkomen, bestuurszaken.wpi@amsterdam.nl

Onderwerp

Brede monitor armoederegelingen 2023

Datum Portefeuille(s)

Geachte leden van de gemeenteraad, U ontvangt hierbij de Brede monitor armoederegelingen 2023. Met de Brede monitor armoederegelingen informeren we u over het bereik en gebruik van de Amsterdamse armoederegelingen in absolute aantallen. Deze brief gaat nader in op de voornaamste bevindingen uit de monitor tot en met december 2023, daarnaast informeren we u ook over het afronden van de energietoeslag 2023 en de voortgang van de verhoging van de inkomensgrens voor de kindregelingen van 130% naar 150%. Brede monitor armoederegelingen Bij het interpreteren van de cijfers uit de Brede monitor armoederegelingen is van belang dat de toekenning van armoederegelingen plaatsvindt op basis van het inkomen van het voorgaande jaar. Een eventuele stijging in het gebruik van minimaregelingen als gevolg van toename van de armoede in de stad wordt daarom pas na enige tijd zichtbaar. Bevindingen Brede monitor armoederegelingen Het bereik van de meeste regelingen ligt in lijn met voorgaande jaren. Bij een aantal regelingen lichten we de verschillen toe. Aan het begin van het Stadspasjaar 2023-2024 hadden 122.401 Amsterdammers een Stadspas. Na de coronajaren, waarin er minder aanbod van stadspasacties en uitstapjes was, is het gebruik van de Stadspas inmiddels weer ongeveer op het niveau van voor deze crisis. Pashouders maakten in 2023 in totaal 468.685 keer gebruik van hun Stadspas.

Het aantal toekenningen door de FBNA voor Witgoed in Nood is gestegen in 2023. In 2022 was er een flinke daling in het toekennen van koelkasten en wasmachines. Deze daling werd mogelijk veroorzaakt door een witgoedvoucheractie van de gemeente zelf. De toekenningen stijgen nu weer richting het normale aantal. In absolute aantallen is het gebruik van het kindtegoed een stuk hoger. Dit komt doordat voor het schooljaar 23-24 is gekozen om de scholierenvergoeding over te hevelen naar het kindtegoed op de Stadspas. Het budget voor het kindtegoed is met de overheveling opgehoogd.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 19 juni 2024 Pagina 2 van 5

Het aantal toekenningen van de reiskostenvergoeding voor scholieren was in december 2023 lager dan voorgaande jaren. Waarschijnlijk is ook dit een gevolg van de overheveling van de scholierenvergoeding naar het kindtegoed. Mensen vroegen de reiskostenvergoeding vaak gelijktijdig aan met de scholierenvergoeding. Nu ze de scholierenvergoeding niet meer apart hoeven aan te vragen, vergeet een deel van de mensen mogelijk om de reiskostenvergoeding aan te vragen. We voeren extra bereikacties uit om het gebruik van de regeling te vergroten, gericht op onder andere Zuidoost waar de meeste leerlingen wonen die recht hebben op deze regeling. We hebben het aantal Amsterdammers die één of meer verstrekkingen uit de bijzondere bijstand heeft ontvangen over het jaar 2023 weer opgenomen in de monitor, zoals voorheen. We werken ondertussen, conform eerdere toezegging, aan een uitgebreidere monitor voor de bijzondere bijstand om ook meer inzicht te geven in de verschillende kostensoorten van deze regeling. We verwachten deze in de volgende brede armoedemonitor te kunnen opnemen. De Tegemoetkoming Aanvullend OV lijkt flink gestegen in 2023, na een daling in 2022. Het aantal toekenningen in 2023 is juist in lijn met voorgaande jaren. De daling uit 2022 wordt nog onderzocht.

Afronding energietoeslag 2023 Amsterdamse huishoudens met een laag inkomen konden tot medio mei 2024 een energietoeslag van € 800 aanvragen als tegemoetkoming voor hun energiekosten in 2023. Ongeveer 13.500 aanvragen van huishoudens met een laag inkomen die grotendeels nog niet bij de gemeente in beeld waren zijn toegekend. Dit aantal komt bovenop 73.000 huishoudens die al wel bij de gemeente in beeld waren, bijvoorbeeld omdat zij een Stadspas hebben of een bijstandsuitkering ontvangen. Zij hebben de toeslag automatisch in oktober 2023 op hun rekening ontvangen. De energietoeslag is toegekend aan in totaal 87.000 Amsterdamse huishoudens. De energietoeslag heeft hiermee het hoogste bereik van alle Amsterdamse armoederegelingen, maar een iets lager bereik dan in 2022, toen 93.000 huishoudens een energietoeslag ontvingen. Dit beeld is vergelijkbaar met andere Nederlandse gemeenten. Mogelijke oorzaken hiervan zijn dat de energieprijzen in 2022 nog fors hoger lagen dan nu, en dat er in de media toen zeer veel aandacht was voor de energierekening en de energietoeslag. Om zoveel mogelijk mensen te bereiken is fors ingezet op communicatie, onder andere met een sociale media campagne, via huis-aan-huiskranten, een nieuwsbrief op amsterdam.nl, de krant van Amsterdam en een item op at5.

Ook zijn zo’n 4.000 ondernemers aangeschreven om hen te wijzen op de mogelijkheid om een aanvraag te doen. En de Flying Squad informeerde Amsterdammers over de energietoeslag bij voorlichtingen in buurten over de Amsterdamse armoederegelingen. Via de decembercirculaire van het gemeentefonds heeft de gemeente Amsterdam € 71 miljoen ontvangen voor de energietoeslag 2023. Dit kwam bovenop een bedrag van € 10 miljoen dat al in de begroting onder programma 7.3 armoedebestrijding was opgenomen uit eerdere circulaires voor het bestrijden van energiearmoede. De totale bestedingen voor het bestrijden van

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 19 juni 2024 Pagina 3 van 5

energiearmoede in 2023 bedroegen € 74 miljoen, waardoor € 7 miljoen doorschuift naar projecten gericht op het tegengaan van energiearmoede in 2024 en 2025. Omdat de energieprijzen weer zijn gedaald ten opzichte van de piek in 2022, stelt het Rijk in 2024 geen middelen meer beschikbaar aan gemeenten om een energietoeslag te verstrekken. Met het stoppen van de energietoeslag komt per 1 september ook de grondslag om individuele huishoudens die in de problemen dreigen te raken door een hoge energierekening te ondersteunen via de individuele bijzondere bijstand te vervallen. Vanaf dit moment is het verstrekken van individuele bijzondere bijstand voor energiekosten alleen nog mogelijk bij wijze van uitzondering, vanwege bijzonder noodzakelijke omstandigheden. Wel blijft het college in samenwerking met buurtteams en energiebedrijven inzetten op het vroegtijdig signaleren en ondersteunen bij betalingsachterstanden. En we ondersteunen bij het omlaag brengen van de energierekening, onder andere met energieadvies aan huis. Ook wordt er een nieuwe witgoedregeling voorbereid, waardoor vanaf het najaar Stadspashouders met een forse korting energiezuinige koelkasten en wasmachines kunnen aanschaffen.

Vrijwillige terugbetaling onterechte toekenningen aan huishoudens die kortgeleden nog onder de armoedegrens leefden Op 22 november is de commissie OZA geïnformeerd dat 643 huishoudens die in 2022 recht hadden op een Energietoeslag, ook in 2023 geautomatiseerd een Energietoeslag hebben ontvangen, terwijl zij niet meer aan de voorwaarden voldeden (vanwege hoger inkomen). Aan 605 van deze huishoudens is een brief verstuurd met het verzoek om de toeslag terug te betalen. In de brief is aangegeven dat inwoners die niet kunnen betalen telefonisch contact op kunnen nemen met de gemeente. Een belangrijk uitgangspunt bij deze telefoongesprekken is geweest dat mensen niet in financiële problemen mochten komen door het terugbetalen van de toeslag. Het gaat immers om huishoudens die kortgeleden nog onder de armoedegrens leefden. Bij 38 kinderopvangtoeslag-gedupeerden die de toeslag ten onrechte hebben ontvangen is geen verzoek gedaan om de toeslag terug te betalen. Ongeveer een derde van de inwoners die de brief heeft ontvangen heeft terugbetaald en/ of contact gezocht met de gemeente. 92 huishoudens hebben het bedrag volledig terugbetaald, 16 huishoudens een gedeelte via een betalingsregeling. Bij de overige huishoudens bleek onvoldoende aflossingscapaciteit om het bedrag terug te kunnen betalen.

Voortgang gebruik van de kindregelingen door minimagezinnen met een inkomen tussen de 130% en 150% van het sociaal minimum De verhoging van de inkomensnorm voor de kindregelingen naar 150% is met ingang van schooljaar 2023-2024 ingegaan voor de duur van twee schooljaren. Halverwege het schooljaar 2023-2024 hebben we in totaal 1044 kinderen van ouders met een inkomen tussen 130% en 150% weten te bereiken. Deze kinderen hebben samen in totaal 1290 kindregelingen ontvangen. Dit komt neer op een bereik van ongeveer 18% van de totale extra geschatte doelgroep. Naar aanleiding van cijfers van O&S is de inschatting geweest dat het aantal kinderen dat in aanmerking komt voor de kindregelingen met 5.800 kinderen toeneemt. Ter vergelijking; het totaal bereik van

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 19 juni 2024 Pagina 4 van 5

onze kindregelingen voor het jaar 2022 is 88%, het bereik onder ondernemers is 28% en het bereik onder werkende minima in loondienst bedraagt 77%. 1 Wat volgt uit de bereikcijfers is dat het bereik per inkomenscategorie steeds lager wordt per inkomenscategorie. De doelgroep met een inkomen tussen de 100% en 110% van het sociaal minimum hebben tot heden 1249 voorzieningen ontvangen, de groep tussen de 110%-120% heeft 1198 kindregelingen ontvangen. 1136 voorzieningen zijn verleend aan gezinnen met een inkomen tussen de 120% en 130% van het sociaal minimum. De groep tussen 130% en 150% heeft zoals al eerder aangegeven 1290 kindregelingen ontvangen, echter is dit een bredere inkomenscategorie. Als we dit verder uitsplitsen dan zijn er 708 kindregelingen verstrekt aan de inkomensgroep tussen 130% en 140% en 549 kindregelingen aan de inkomenscategorie 140%-150%. Omdat de doelgroep met een inkomens tussen de 130% en 150% van het sociaal minimum nog niet in beeld was bij de gemeente en proactieve aanschrijving daarom niet mogelijk was, hebben we de afgelopen tijd op verschillende manieren de verhoging van de inkomensgrens onder de aandacht gebracht.

Er zijn verschillende persberichten verspreid over de verhoging van de inkomensgrens, de informatie over de verhoging van de inkomensgrens is geïntegreerd in de jaarlijkse scholierencampagne, er zijn verschillende voorlichtingen geweest door de Flying Squad, extra mailings zijn verstuurd aan OKT, voorscholen en spelinloopacties. Bovendien zijn er online themasessies voor professionals georganiseerd over de veranderingen in de inkomensnorm, en is er een webpagina voor scholen waarop kant-en-klare teksten beschikbaar zijn om te gebruiken in bijvoorbeeld de schoolgids, Parro of op de website van de school. Ondanks bovengenoemde inspanningen om de verhoging van de inkomensgrens onder de aandacht te brengen valt het bereik tegen. Komende tijd gaan we ons richten op het extra onder de aandacht te brengen middels de nieuwsbrief Onderwijs, de professionals zoals Buurtteammedewerkers en onze collega’s van het Familiepakket. Verder gaan we via dataverzoeken proberen te achterhalen of de groep die eerder is afgewezen met een inkomen tussen de 131% en 150% van het sociaal minimum actief aangeschreven kan worden. Aan de hand van het bereik in enkele focusgebieden en wijken wordt het komend jaar extra aandacht besteedt aan deze wijken. Dit zijn gebieden die vallen onder de masterplangebieden en waar veel doelgroep gezinnen wonen.

Daarnaast worden nieuwe werkgevers gekoppeld aan sociaal werkgevershap zodat werkgevers de juiste informatie en ondersteuningen kunnen bieden aan werknemers met geld- en of taalproblemen. De samenwerking met Ondersteuning ondernemers en ondernemingsadviespunten worden geïntensiveerd voor alle doelgroepen. Ten slotte wordt er een Pantar-tour georganiseerd waarbij de Flying Squad langs alle Pantar locaties gaat om een presentatie te geven over onze regelingen.

1

Armoedemonitor 2022

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 19 juni 2024 Pagina 5 van 5

Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Marjolein Moorman Wethouder Armoedebestrijding

Bijlagen 1. Brede monitor armoederegelingen 2023

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl