Raadsinformatiebrief bij Monitor Samenwerkingsafspraken 2021.pdf

Raadsinformatiebrief

Aan:

Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 14 september 2022 Volkshuisvesting en Woningbouw Zita Pels en Reinier van Dantzig Directie Wonen, bestuurszaken.wonen@amsterdam.nl

Onderwerp

Raadsinformatiebrief Monitor Samenwerkingsafspraken 2021

Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s):

Geachte leden van de gemeenteraad,

Voor u ligt de tweede monitor van de Samenwerkingsafspraken 2020-2023. Eind 2019 hebben de woningcorporaties, de huurderskoepels en de gemeente Samenwerkingsafspraken gemaakt over de bijdrage aan betaalbare, goede en duurzame woningen in Amsterdam in de periode 2020-2023. Deze afspraken worden jaarlijks gemonitord. We zijn nu over de helft van deze afsprakenperiode en inmiddels is een nieuwe gemeenteraad gekozen en een nieuw college aangetreden. Komende periode gaat het college samen met de partners werken aan de woonvisie, waarna in 2023 nieuwe Samenwerkingsafspraken zullen worden gemaakt. Deze monitor geeft zicht op de voortgang in de eerste twee jaar van de lopende afspraken. Trendbreuk In 2021 is het aantal sociale huurwoningen van corporaties in Amsterdam met 619 woningen toegenomen. Daarmee is sprake van een belangrijke trendbreuk: na 20 jaar afname van de sociale voorraad en de laatste jaren een stabilisatie, is nu echt de beoogde groei ingezet. Door een kleine daling in 2020 is de groei van de sociale voorraad van Amsterdamse corporaties voor de eerste helft van de afsprakenperiode beperkt tot 609 woningen. De beoogde groei van 3.000 woningen zal niet worden gerealiseerd. De gezamenlijke inspanning is er op gericht om hier zo dicht mogelijk bij in de buurt te komen.

In het bod van de corporaties, bij de start van de gesprekken over de nieuwe prestatieafspraken in 2019, werd een groei van 500 woningen per jaar voorzien. Uiteindelijk hebben de drie partijen besloten de lat voor de gezamenlijke inspanningen hoog te leggen, door een groei van 3.000 woningen af te spreken. Daarbij was destijds al duidelijk dat dit veel zou vergen, vooral van planning van de nieuwbouwprojecten. Zo gaan de afspraken voor de beoogde groei van de sociale huurvoorraad uit van gemiddeld 2.500 opgeleverde nieuwbouwwoningen per jaar, veel meer dan in de voorgaande jaren. De trendbreuk die nu zichtbaar is, was waarschijnlijk niet mogelijk geweest zonder de ambitieuze plannen.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 14 september 2022 Pagina 2 van 6

Bijsturing groei In de bestuurlijke overleggen Samenwerkingsafspraken van maart 2022 en juni 2022 stond de vraag centraal of we de groei van 3.000 woningen binnen de periode van de samenwerkingsafspraken 2020-2023 nog gaan halen. De volgende mogelijkheden zijn besproken: - Tempo houden in de nieuwbouw: dit is echt een gezamenlijke opgave van gemeente en corporaties. Er is intensief contact in de projecten om zoveel mogelijk van de ingeplande projecten te realiseren. De woningen die in de resterende periode in aanbouw genomen gaan worden, leveren maar een beperkte bijdrage aan de groei van de voorraad t/m 2023. Het grootste deel van deze woningen wordt immers pas na 2023 opgeleverd. Ook de recente ontwikkelingen in de bouwsector maken het niet makkelijker, maar de gezamenlijke inspanning is er op gericht om zo hoog mogelijk tempo te houden. - Vertragen van de slooptrajecten (die een accent hebben in 2023, 2024 en 2025): dit is voor alle partijen niet wenselijk. De huurderskoepels hebben een pleidooi gehouden voor het voortzetten van de ingezette processen met bewoners. Het gaat om slechte woningen en het zijn vaak al langdurige trajecten. Na de sloop komt op dezelfde locaties de nieuwbouw van méér woningen, wat juist bijdraagt aan de groei van de sociale voorraad. - Verminderen van het aantal liberalisaties.

- Verminderen van de aantallen verkoop: dit is een wens van gemeente en huurderskoepels. De conclusie is, dat we een ongekende groei gaan realiseren, maar dat het aantal van 3.000 sociale huurwoningen extra in deze afsprakenperiode niet zal lukken. Wel hebben de corporaties, in vervolg op het bestuurlijk overleg in maart 2022, in lijn met de breed gedeelde wens voor een zo hoog mogelijke groei, bijgestuurd in de planningen voor 2022 en 2023 om dichter in de buurt van het beoogde saldo van 3.000 woningen te komen. Deze bijsturing betreft: minder verkoop en minder liberalisatie dan in de planning was opgenomen en een feitelijke update van de sloopplanning. In vervolg op de bespreking in het bestuurlijk overleg zijn de beide wethouders en de huurderskoepels door de corporaties uitgenodigd voor een sessie om meer inzicht te krijgen in de financiële stromen bij de corporaties.

Betaalbaarheid en doelgroepen Als het gaat om afspraken over de betaalbaarheid van de bestaande woningvoorraad zijn de meeste resultaten in lijn met de gemaakte afspraken. Zo werd de afspraak om op stedelijk niveau minstens 70% van de huizen onder de aftoppingsgrens aan te bieden ruim gehaald. Wel is hier een aandachtspunt in stadsdeel Centrum, waar dit aandeel in 2021 met 67% te laag is. Er waren meer vrijkomende woningen dan de vorige jaren, mede door de groei van de voorraad. Daarvan werd 61% verhuurd aan reguliere woningzoekenden (afspraak minimaal 50%). Binnen deze groep “regulier woningzoekenden” worden nog diverse doelgroepen gehuisvest via voorrangsregelingen. Zoals rolstoelwoningen voor mensen die hiervoor een indicatie hebben, mensen die gebruik maken van de doorstroomregelingen ‘van hoog naar laag’ en ‘van groot naar beter’ of mensen die een beroep kunnen doen op de voorrangsregeling voor beroepsgroepen. Aan beroepsgroepen (zorg en onderwijs) zijn bijvoorbeeld 210 woningen verhuurd.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 14 september 2022 Pagina 3 van 6

Huisvesting kwetsbare groepen In de Samenwerkingsafspraken hebben de drie partijen afgesproken om bij eventuele gewijzigde omstandigheden met elkaar in gesprek te gaan. In het voorjaar van 2021 is een gesprek gestart tussen de partijen naar aanleiding van de grotere behoefte aan woningen voor kwetsbare groepen. Zoals het college de raad al eerder heeft geïnformeerd, zijn de afgesproken 1.800 woningen per jaar niet toereikend. De gesprekken en de extra inspanningen hebben er toe geleid dat er ruim 2.100 woningen zijn toegewezen aan kwetsbare groepen. Dat is ruim meer dan in eerdere jaren. Daarnaast is de afspraak voor deze lopende Samenwerkingsafspraken dat de toewijzing van rolstoelwoningen niet meer meetelt in dit aantal, omdat deze woningen heel specifiek gelabeld zijn en toegewezen worden. Dit geeft nog extra ruimte voor de doelgroep van het Programma Huisvesting Kwetsbare Groepen (PHKG).

Duurzaamheid De resultaten op duurzaamheid lopen achter bij de gemaakte afspraken. Dat geldt met name op de totale CO2-reductie en het gerealiseerde vermogen aan zonne-energie. Op basis van voortschrijdend inzicht is de doelstelling voor CO2-reductie voor de hele periode 2020-2023 in het najaar van 2021 opgehoogd van 8 naar 9%. Door verbetering van de CO2-monitor, waardoor nu meer gegevens beschikbaar zijn over meer woningen blijkt er echter minder CO2 te worden gereduceerd. Met terugwerkende kracht is het resultaat over 2020 naar beneden bijgesteld. Op de afspraken over de afzonderlijke maatregelen over labelstappen en aantallen woningen aardgasvrij is bij elk een beperkte achterstand zichtbaar. In 2021 is er een terugval in de prestaties ten opzichte van 2020. De partijen werken juist intensiever samen dan voorheen en investeren extra in duurzaamheidsmaatregelen. De uitvoering van deze projecten start veelal in 2022 en 2023 en zou moeten leiden tot resultaten die boven de huidige afspraken uitkomen. Daarnaast zijn de corporaties bezig hun portefeuille strategie zo in te richten dat de landelijke afspraak over het wegwerken van alle E, F en G-labels in de sociale voorraad binnen bereik komt. In het bestuurlijk overleg is afgesproken met elkaar te onderzoeken hoe de verduurzaming van de woningen versneld kan worden.

Vermindering verhuurderheffing Bij het ondertekenen van de Samenwerkingsafspraken 2020-2023 hebben de drie Amsterdamse partijen een dringend beroep gedaan op het Rijk om de verhuurderheffing af te schaffen. Daarbij hebben we afgesproken dat als dat gebeurt, de drie partijen opnieuw om de tafel gaan om de gemaakte afspraken verder te verbeteren ten behoeve van de Amsterdamse huurders en woningzoekenden. In december 2021 heeft het Rijk besloten de verhuurderheffing per 2022 te verminderen met landelijk zo’n €500 miljoen per jaar. Op 30 juni 2022 is het besluit bekend gemaakt dat de verhuurderheffing per 1 januari 2023 geheel wordt afgeschaft. De financiële ruimte die ontstaat door de heffingskorting en aankomende afschaffing is niet vrij besteedbaar; landelijke afspraken kaderen de bestedingsdoelen in. Parallel aan de gesprekken over de

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 14 september 2022 Pagina 4 van 6

prestaties in 2021 is door de drie partijen gesproken over de impact van de vermindering en afschaffing van de verhuurderheffing voor Amsterdam. Binnenkort wordt u met een afzonderlijke brief geïnformeerd over de extra resultaten in Amsterdam, die gerealiseerd kunnen worden in 2022 en 2023 door de vermindering van de verhuurderheffing. Voor de periode vanaf 2024 maken de corporaties nieuwe afspraken met gemeente en huurderskoepels. Daarbij worden de extra financiële mogelijkheden ten gevolge van de afschaffing van de verhuurderheffing betrokken evenals de landelijke afspraken die daarvoor kaderstellend zijn.

Resultaten 2021 De resultaten in 2021 zijn op hoofdlijnen hieronder kort samengevat. In de monitor Samenwerkingsafspraken vindt u alle gegevens.

Ontwikkeling van de voorraad  In 2021 zijn door de corporaties 1.930 sociale huurwoningen opgeleverd, 868 sociale huurwoningen verkocht, 156 woningen gesloopt en 287 geliberaliseerd. Daarmee is over 2021 het aantal sociale huurwoningen per saldo met 619 woningen toegenomen.  Het aantal middeldure woningen, verhuurd door corporaties, is met (netto) 680 woningen gegroeid. Dit betekent dat in 2020 en 2021 aantal middeldure woningen is gegroeid met 1.132 woningen. De afspraak is een groei van 1.100 middeldure huurwoningen in vier jaar.  In 2021 is de bouw van 1.449 zelfstandige sociale huurwoningen gestart. Daarnaast zijn er 250 tijdelijke sociale huurwoningen in aanbouw genomen. De afspraak is dat er gemiddeld 2.500 sociale huurwoningen per jaar in aanbouw genomen worden.  In 2021 is van de 621 reguliere sociale huurwoningen het gemiddelde oppervlakte 50 m2. Afspraak is dat de oppervlakte van de nieuwbouw van reguliere sociale huurwoningen, dit is exclusief jongeren- en studentenwoningen, gemiddeld 60m2 moet zijn. Partijen gaan met elkaar bekijken of hier sprake is van een trend.

Betaalbaarheid  In 2021 is 79% van de woningen aangeboden onder de aftoppingsgrenzen, op stadsdeelniveau varieert dit van 67% tot 84%. De afspraak is dat tenminste 70% onder de aftoppingsgrenzen wordt aangeboden. In stadsdeel Centrum wordt de afspraak van 70% niet behaald met 67% onder de afstoppingsgrenzen.  De gemiddelde aanvangshuur van door corporaties in het middensegment verhuurde woningen lag in 2021 op €940. Dit is gelijk aan het afgesproken geïndexeerde bedrag (€ 940, prijspeil 2021).  In 2021 was er sprake van een landelijke huurbevriezing, waardoor de corporaties de huren niet konden verhogen. Woningzoekenden en doelgroepen

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

  

 



Datum 14 september 2022 Pagina 5 van 6

61% van de vrijkomende reguliere sociale huurwoningen is verhuurd aan regulier woningzoekenden. De afspraak is tenminste 50%. Voor de huisvesting van kwetsbare groepen zijn 2.117 woningen beschikbaar gekomen. Dat is ruim boven de afgesproken 1.800 woningen. In het bestuurlijk overleg Samenwerkingsafspraken van 23 juni 2021 is besloten dat de rolstoelwoningen buiten de aantallen woningen voor PHKG (1.800) vallen. In 2021 zijn 65 huishoudens geholpen met een rolstoelwoning of een verbouwd rolstoelgeschikte woning. Er zijn 523 woningen verhuurd aan huishoudens met een stedelijke vernieuwings-urgentie. In 2021 zijn in totaal 210 woningen aan beroepsgroepen verhuurd. De afspraak is dat 50 tot 100 sociale huurwoningen en 50 tot 100 middeldure huurwoningen worden verhuurd aan de beroepsgroepen. Er zijn 188 verhuringen in de sociale huur en 22 in de middeldure huur. Dat heeft vooral te maken met de samenstelling van de doelgroep. Globaal 80% hiervan komt in aanmerking voor een sociale huurwoning. In 2021 is 8% van de grotere woningen met een jongerencontract verhuurd. In de Samenwerkingsafspraken is afgesproken dat maximaal 5% van de grote woningen met een jongerencontract mag worden verhuurd. Hierop wordt bijgestuurd, sinds bij de monitor over 2020 duidelijk werd dat dit toen 9% was.

Woningkwaliteit en duurzaamheid  De CO2-reductie ten opzichte van peiljaar 2019 is 3,0%. Op basis van nieuwe cijfers over het energiegebruik was de reductie in 2020 1,7% en in 2021 1,3%. De afspraak is 9% in de periode 2020-2023.  In 2021 zijn 389 bestaande corporatiewoningen van het aardgas afgehaald. De afspraak is 2.000 in de periode 2020-2023. In deze afsprakenperiode zijn tot nog toe 969 bestaande corporatiewoningen van het aardgas afgehaald. Partijen werken samen aan versnelling door inzet van de Amsterdamse Warmtemotor.  In 2021 is er aan circa 2,3 megawatt extra vermogen aan zonne-energie gerealiseerd. Afspraak is 15 megawatt in de periode 2020-2023, in de huidige periode is in totaal 5,2 megawatt extra vermogen aan zonne-energie opgesteld.  In 2021 zijn er 8.065 labelstappen gerealiseerd. De afspraak is 50.000 labelstappen in de periode 2020 – 2023. In 2020 en 2021 zijn er in totaal 23.239 labelstappen gerealiseerd in de bestaande woningvoorraad van woningcorporaties.

Financiën  In het financieel IJkpunt 2021 komt naar voren dat de begrotingen een forse stijging laten zien in de nieuwbouwinvesteringen en een kleinere toename aan verkoopinkomsten. Het investeringsprogramma is en blijft ambitieus.  In juni 2021 heeft het college van B&W ingestemd met de nieuwe achtervangovereenkomst met het Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW). Deze verving de reeds bestaande achtervangovereenkomst tussen de gemeente en het WSW. Concluderend

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 14 september 2022 Pagina 6 van 6

De uitdagingen die we met de Samenwerkingsafspraken aan willen pakken zijn groot en onze ambities voor de stad zijn hoog. Er is door alle betrokkenen hard gewerkt en er wordt waar mogelijk bijgestuurd om de ambities zoveel mogelijk waar te kunnen maken. Het nieuwe college werkt komende periode samen met de partners aan een woonvisie, die in de loop van 2023 besproken zal worden in de gemeenteraad. Daarna zullen nieuwe Samenwerkingsafspraken worden gemaakt voor de periode vanaf 2024, mede op basis van die woonvisie. Ondertussen blijft de inzet van gemeente en corporaties, in samenwerking met de huurderskoepels, onverminderd groot om ervoor te zorgen dat Amsterdammers betaalbaar, goed en duurzaam kunnen wonen. Wij vertrouwen erop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd.

Met vriendelijke groet, namens het college van burgemeester en wethouders van Amsterdam,

Zita Pels Wethouder Volkshuisvesting

Bijlage: Monitor Samenwerkingsafspraken 2021

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Reinier van Dantzig Wethouder Woningbouw