Raadsinformatiebrief Bewonerseffectrapportage (BER).pdf

Raadsinformatiebrief Afdoening toezegging

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 26 november 2024 Democratisering Rutger Groot Wassink Stedelijk Team Participatie (participatie@amsterdam.nl) Ontwikkeling Bewonerseffectrapportage en afdoen toezegging TA2024000424

Geachte leden van de gemeenteraad, In de raadscommissie Sociaal, Economische Zaken en Democratisering van 17 april 2024 heb ik toegezegd (TA2024-000424) dat in 2024 de bewonerseffectrapportage (BER) wordt opgeleverd. De BER is een instrument waarmee we tijdig en transparant de effecten van beleidsplannen en projecten op onze inwoners inzichtelijk kunnen maken. Dit sluit aan bij onze ambitie om samen de stad te maken en om blijvend te investeren in het ontwikkelen van nieuwe praktijken om zeggenschap en betrokkenheid van alle Amsterdammers te vergroten. Er is onderzoek gedaan naar de BER als instrument en een eerste ambtelijke instructie opgesteld zodat we een BER kunnen gaan inzetten. Belangrijk is om het komende jaar meer ervaringen op te doen, om zo al doende te blijven leren en het instrument verder te versterken. Dit betreft zowel de werkwijze om tot een BER te komen, als de positionering van de BER in onze besluitvormingsprocessen. Hieronder leg ik uit wat een BER inhoudt, hoe we het komende jaar meer ervaringen op willen doen en op welke manier de gemeenteraad in aanraking kan komen met een BER. Aanleiding invoeren BER In 2017 heeft Wij-Amsterdam, een federatie van samenwerkende bewonersorganisaties in Amsterdam voorgesteld een BER in te voeren.

Het platform werd met grote regelmaat geconfronteerd met gebrek aan aandacht voor het bewonersperspectief bij beleidsvoornemens, gemeentelijke projecten en procedures voor vergunningverlening. Men constateerde dat er inhoudelijk te beperkt en te laat stil wordt gestaan bij de impact die een voornemen heeft op de bewoners: “Economische en technische aspecten worden in concept besluiten, ontwerpen en vergunningsprocedures breed uitgemeten, maar de effecten op de leefbaarheid voor de bewoners komen pas in een laat stadium en vaak pas via klachten achteraf aan de orde.” Daarom stelde de federatie voor een BER in te voeren, om zo in een vroeg planstadium inzicht te krijgen in de effecten op de betrokken bewoners van een verandering in de leefomgeving.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 26 november 2024 Pagina 2 van 3

De BER is opnieuw door actieve bewoners naar voren gebracht in gesprekken over het bestuurlijk stelsel in 2021. Dit is voor ons aanleiding geweest om in het coalitieakkoord op te nemen om de BER breder in te gaan zetten. Wat is een BER? De BER is bedoeld om de mogelijke sociale, economische en fysieke effecten van gemeentelijke projecten of beleidswijzigingen op de bewoners in kaart te brengen. Deze effecten worden toegankelijk en zo objectief mogelijk opgeschreven. Het doel van een BER is om tijdig en transparant in kaart te brengen wat de gevolgen van een geplande verandering zijn voor het dagelijks leven en welzijn van bewoners, zodat deze zorgvuldig kunnen worden meegewogen in de besluitvorming. De BER is dus in eerste instantie een middel om de kwaliteit van de besluitvorming te verbeteren door het expliciteren van het bewonersperspectief. Hoe wordt een BER opgesteld? Het ambtelijke team betrokken bij het project waarvoor een BER wordt opgesteld doet een eerste inventarisatie van mogelijke effecten van een wijziging in de leefomgeving van bewoners, en omschrijft deze zo objectief mogelijk. Deze effecten worden vervolgens besproken met een groep (georganiseerde) bewoners in de buurt. In dit gesprek wordt getoetst hoe de bewoners de effecten denken te ervaren, en of dat overeenkomt met de verwachtingen van de gemeente.

Het doel is om als ambtenaren en bewoners tot een gedeeld beeld te komen over de verwachte effecten. Wanneer dit niet mogelijk blijkt, worden zowel de perspectieven van bewoners als die van de gemeente opgenomen in de BER. Een BER is onderdeel van de besluitvorming over het onderwerp. Ervaringen opdoen met de BER De afgelopen tijd is er gewerkt met een klankbordgroep van actieve bewoners, bureauonderzoek, en gesprekken met zowel ambtenaren als bestuurders. Er zijn verschillende prototypes gemaakt die zijn getest met een aantal projecten in het fysieke domein (gebouwen en openbare ruimte). Dat de eerste ervaringen zijn opgedaan in het fysieke domein betekent niet dat een BER alleen in het fysieke domein kan worden ingezet. Dit is een keuze geweest voor de eerste stap in de ontwikkeling van een BER en dus niet bedoeld als kadering van de BER. Op basis van deze ervaringen is een handleiding en model BER ontwikkeld om toe te lichten hoe een BER eruitziet en hoe het gemaakt wordt. Deze zijn ter informatie als bijlage toegevoegd. Het opstellen van een BER blijft complex, waardoor de handreiking en model gaandeweg nog aangepast zullen worden. Maar door een eerste handreiking beschikbaar te stellen, kan er meer ervaring opgedaan worden. Indien u ideeën heeft die kunnen bijdragen aan de ontwikkeling van de BER dan horen wij dat uiteraard graag.

In 2025 selecteren we als college een casus, nodigen we de dagelijks besturen uit om met de BER te gaan werken en verkennen we met buurtplatforms bij welke onderwerpen/ casussen zij een BER zouden adviseren. Ook bespreken we met de buurtplatforms of zij zelf de BER als instrument willen gebruiken en of de inzet van een BER onderdeel kan zijn van de samenwerkingsafspraken tussen gemeente en de platforms. Tot en met Q3 2025 oefenen we met de BER in verschillende casussen. Het streven is om in Q4 2025 (onder voorbehoud van projectplanningen van de

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 26 november 2024 Pagina 3 van 3

casussen) de ervaringen te evalueren, de handreiking en BER model aan te passen en de conclusies te delen met uw raad. De BER en de participatieverordening Aangezien de BER een nieuw instrument is dat nog in ontwikkeling is, staat de BER op dit moment niet in de participatieverordening. Wij informeren u over de voortgang in de ontwikkeling van de BER gelijktijdig met de jaarlijkse evaluatie van de participatieverordening. Op deze manier houden we de mogelijkheid open om op termijn, indien gewenst, de BER op te nemen in de participatieverordening en op deze wijze bijvoorbeeld te normeren wanneer een BER dient te worden ingezet en aan welke kwaliteitseisen een BER dient te voldoen. De eerste evaluatie is voorzien in december 2025. De BER en de gemeenteraad Wanneer een BER wordt ingezet bij een onderwerp waar de gemeenteraad over besluit, ontvangt u de BER als bijlage bij het te nemen besluit. Graag nodigen wij u uit om met ons mee te denken welk beleidsvoornemen, project, of casus geschikt is om in deze fase een BER voor op te stellen. Wij hopen u met deze brief voldoende te hebben geïnformeerd over de voortgang van de ontwikkeling van een bewonerseffectrapportage (BER) en kijken uit naar het eerste moment waarop wij een BER aan u kunnen aanbieden. Hiermee wordt de toezegging (TA2024-000424) door het college als afgehandeld beschouwd.

Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Rutger Groot Wassink Wethouder Democratisering

Bijlagen 1. Handreiking Bewonerseffectrapportage 2. Model Bewonerseffectrapportage

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl